Antynatalizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Antynatalizm – stanowisko filozoficzne przypisujące negatywną wartość narodzinom. Stoi w opozycji do natalizmu. Francuska nazwa „anti-natalisme” jako określenie stanowiska najprawdopodobniej użyta została po raz pierwszy przez Théophila de Girauda w książce „L'art de guillotiner les procréateurs: Manifeste anti-nataliste”, natomiast angielska nazwa „anti-natalism” jako określenie stanowiska najprawdopodobniej użyta została po raz pierwszy przez Davida Benatara w książce „Better Never to Have Been: The Harm of Coming into Existence”.

Przedstawiciele[edytuj | edytuj kod]

Myśliciele przypisujący negatywną wartość narodzinom to między innymi: Marcjon z Synopy[1][2][3], Saturnin z Antiochii (zwany też Saturnilem)[4], Juliusz Kasjan[5], Mani[6][7][8], Pryscylian z Avili[9][10][11], Abū al-ʿAlāʾ al-Maʿarrī[12][13][14], Arthur Schopenhauer[15], François-René de Chateaubriand[16], Søren Kierkegaard[17], Alexander von Humboldt[18], Philipp Mainländer[19], George Augustus Moore[20], Thomas Edward Lawrence[21], Peter Wessel Zapffe[22][23][24], Jack Kerouac[25][26][27], Emil Cioran[28][29][30], Thomas Bernhard[31], Guido Ceronetti[32][33][34], Roland Jaccard[35][36][37], Herman Tønnessen[24], Bill Hicks[38], Les U. Knight[39][40][41], Martin Neuffer[42], Julio Cabrera[43][44][45], Karim Akerma[46][47][48], David Benatar[49][50][51], Fernando Vallejo[52][53][54], Philippe Annaba[55], Matti Häyry[56][57][58], Philipp Müller[59], Théophile de Giraud[60], Giovanni Soriano[61][62][63], Thiago Lenharo di Santis[44], Marc Larock[64], Thomas Ligotti[65][66], Jim Crawford[67][68], Gerald Harrison[69][70], Julia Tanner[69], Gunter Bleibohm[71], Christopher Belshaw[72], Asheel Singh[73][74], Jimmy Alfonso Licon[75], Miguel Steiner[76], Rafael Tages Melo[77][78], Martin Smith[79], Ken Coates[80] i Quentin S. Crisp[81] Negatywną wartość narodzinom przypisywały wspólnoty religijne takie jak marcjonici[1][2][3], enkratycy[82][83][84], fibionici (zwani też borborytami)[85][86][87], manichejczycy[6][7][8], pryscylianie[9][10][11], audianie[88], bogomiłowie[89][90][91] i katarowie[92][93][94]. Współcześnie najbardziej znanym ruchem zrzeszającym ludzi przypisujących negatywną wartość narodzinom jest Voluntary Human Extinction Movement[39][40][41].

W starożytnej Grecji[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o tym, że dla człowieka lepiej się nie urodzić pochodzą ze starożytności. Władysław Tatarkiewicz w książce „O szczęściu” pisze:

Nie istnieć – to jeszcze najlepsze z wszystkiego, co może spotkać człowieka. Przekonaniu temu dał wyraz Sofokles w swej wielkiej skardze na życie, w cytowanym już chórze Edypa w Kolonos: „Nie urodzić się, człowieku, to najwyższe, największe słowo. A jeśliś ujrzał światło dzienne, to za najlepsze miej odejść najszybciej tam, skąd przyszedłeś”. Nie Sofokles wszakże wymyślił to hasło „nie istnieć” i nie on jeden je głosił; elegicy – jak Teognis – rozwodzili się nad nim nie mniej niż tragicy. Tradycja wkładała je już w usta Homera; na pytanie, co by dla człowieka było najlepsze, miał on rzec: „Najlepiej nie urodzić się lub też najprędzej przekroczyć wrota Hadesu.”[95]

Antynatalizm a nauki Buddy[edytuj | edytuj kod]

Hari Singh Gour w książce „The Spirit of Buddhism” analizując między innymi Cztery Szlachetne Prawdy i początek Mahavaggi interpretuje nauki Buddy następująco:

Budda wypowiada swoje twierdzenia w pedantycznym stylu czasów w których żył. Nadaje im formę soryt; jako takie jednak nie są pod względem logicznym czytelne, a wszystko, co pragnie przekazać, streścić można następująco: nie zdając sobie sprawy z cierpienia, z którym związane jest życie, człowiek płodzi dzieci i co za tym idzie staje się przyczyną starości i śmierci; jeżeli tylko zda sobie sprawę z tego jakie cierpienie może spowodować poprzez ten swój czyn, powstrzyma się od prokreacji; w ten właśnie sposób położy kres procesowi starzenia się i umierania[96].

Sprzeciwianie się demiurgowi i niesprowadzanie człowieka na zły świat będący jego dziełem[edytuj | edytuj kod]

Marcjonici wierzyli, że widzialny świat, w którym żyjemy jest złym dziełem surowego, okrutnego, zazdrosnego i gniewliwego boga Jahwe. Należało mu się sprzeciwić, wyrzec się jego świata, nie tworzyć ludzi i zaufać dobremu Bogu miłosierdzia, obcemu i odległemu, którego wysłannikiem jest Jezus Chrystus.

Mechanizm ustanowiony przez Szatana[edytuj | edytuj kod]

Saturnin z Antiochii (zwany też Saturnilem) i pryscylianie potępiali prokreację jako mechanizm ustanowiony przez Szatana.

Zwyciężenie śmierci poprzez niedostarczanie jej „nowego żeru”[edytuj | edytuj kod]

Juliusz Kasjan i enkratycy zauważali, że narodziny prowadzą do śmierci. By zwyciężyć śmierć należało zrezygnować z prokreacji. Powoływali się na słowa Chrystusa z Greckiej Ewangelii Egipcjan, w której ten spytany przez Salome o to jak długo ludzie będą umierać, mówi, że tak długo jak kobiety będą rodzić dzieci, że można sięgać po każdy owoc, ale nie ten, który przynosi gorycz i że przybył, aby położyć kres dziełom kobiety.

Skazanie duszy na zostanie uwięzioną w złej materii[edytuj | edytuj kod]

Manichejczycy, bogomiłowie i katarowie uznawali spłodzenie dziecka za skazanie duszy na zostanie uwięzioną w złej materii. Postrzegali oni prokreację jako instrument złego boga lub demiurga, który ma utrwalić uwięzienie boskiego elementu w materii lub w ciemności i dzięki podtrzymywaniu zmieszania tych dwóch jakości, zadawać nieprzerwane cierpienie pierwszej z nich.

Następstwo zaprzeczenia woli życia[edytuj | edytuj kod]

W systemie filozoficznym Arthura Schopenhauera światem rządzi wola życia - ślepa, irracjonalna siła, przejawiająca się poprzez chcenie, która stale dąży do uzewnętrznienia, jednak nigdy nie jest zadowolona ze swoich uprzedmiotowień i to niezadowolenie jest przyczyną wszystkich cierpień. Egzystencja jest nimi wypełniona, bólu jest na świecie więcej niż przyjemności i biorąc wszystko pod uwagę lepiej byłoby, gdyby życie nigdy nie zaistniało. Istotą etycznego postępowania są współczucie i zaprzeczenie woli życia polegające na przezwyciężeniu własnych pragnień i ascezie. Jeżeli udało nam się zaprzeczyć woli życia, tworzenie ludzi jest zbyteczne, bezsensowne i bardzo moralnie wątpliwe.

Człowiek jako biologiczny paradoks[edytuj | edytuj kod]

Według Petera Wessela Zapffego człowiek stanowi biologiczny paradoks. Świadomość wyewoluowała u ludzi przesadnie i przez to nie jesteśmy w stanie funkcjonować normalnie tak jak inne zwierzęta: otrzymaliśmy więcej niż jesteśmy w stanie unieść. Pragniemy żyć, a przez to jak ewoluowaliśmy, jako jedyny gatunek wiemy, że naszym przeznaczeniem jest umrzeć; jesteśmy w stanie analizować przeszłość i przyszłość, sytuację naszą i innych; oczekujemy sprawiedliwości i sensu w świecie, w którym sprawiedliwości i sensu nie ma. Czyni to życia przytomnie myślących ludzi tragediami. Mamy pragnienia oraz potrzeby duchowe, których rzeczywistość nie jest w stanie zaspokoić i nasz gatunek istnieje jeszcze tylko dlatego, że aby uciekać od wiedzy o tym jaka ta rzeczywistość jest, większość ludzi uczy się wbrew własnej naturze ograniczać w sztuczny sposób zawartość swoich świadomości. Cała ludzka egzystencja jest obecnie oplątana siecią mechanizmów obronnych temu służących, społecznych i indywidualnych, które zaobserwować możemy w naszych codziennych oklepanych schematach zachowań. Zdaniem Zapffego ludzkość powinna przestać się oszukiwać, czego naturalną konsekwencją byłoby zakończenie przez nią istnienia w wyniku powstrzymania się od prokreacji.

Wpływ człowieka na środowisko[edytuj | edytuj kod]

Wolontariusze Voluntary Human Extinction Movement zauważają, że działalność człowieka jest przyczyną degradacji ekosystemów i uznają wstrzymanie się od prokreacji za „humanitarne rozwiązanie powodowanej przez ludzi katastrofy”.

Spowodowanie bólu i śmierci osoby bez jej zgody[edytuj | edytuj kod]

Philipp Mainländer, Guido Ceronetti, Martin Neuffer, Karim Akerma, Julio Cabrera, Matti Häyry, Thiago Lenharo di Santis i Gerald Harrison zwracają uwagę na to, że stworzenie osoby prowadzi do tego, że osoba odczuje ból. Abū al-ʿAlāʾ al-Maʿarrī, Martin Neuffer, Thomas Ligotti, Jim Crawford, Gerald Harrison, Julia Tanner, Asheel Singh i Quentin S. Crisp zwracają uwagę na to, że stworzenie osoby prowadzi nie tylko do tego, że osoba odczuje ból, ale także do tego, że osoba umrze. Martin Neuffer, Julio Cabrera, Karim Akerma, Fernando Vallejo, Thiago Lenharo di Santis, Gerald Harrison, Julia Tanner, Asheel Singh i Jimmy Alfono Licon zwracają uwagę na to, że o stworzeniu osoby nie decyduje się w oparciu o zgodę osoby, która poniesie konsekwencje zostania stworzoną.

Ryzyko skrzywdzenia osoby i brak zgody[edytuj | edytuj kod]

Podobnie wygląda przytoczona przez Davida Benatara argumentacja Seany Shiffrin:

  1. Jeżeli nie stworzymy osoby, nie stawiamy na szali wielkiej krzywdy.
  2. Jeżeli stworzymy osobę, doznane krzywdy mogą być ogromne.
  3. Od stanu istnienia, który spowodujemy, osoba nie może uwolnić się bez poniesienia wielkiej ceny (samobójstwo jest często fizycznie, emocjonalnie i moralnie okropnym rozwiązaniem).
  4. Hipotetyczna zgoda na stworzenie nie jest oparta o wartości osoby, która znajdzie się w spowodowanym przez nas stanie istnienia.

Na ryzyko skrzywdzenia kogoś zwracają też uwagę Manuel Neuffer, Julio Cabrera, Philippe Annaba, Matti Häyry, Thiago Lenharo di Santis, Thomas Ligotti, Jim Crawford, Gerald Harrison, Julia Tanner, Jimmy Alfonso Licon i Quentin S. Crisp.

Antynatalizm a imperatyw praktyczny Immanuela Kanta[edytuj | edytuj kod]

Julio Cabrera, David Benatar i Karim Akerma uważają, że stworzenie człowieka jest sprzeczne z imperatywem praktycznym Immanuela Kanta, zgodnie z którym człowiek nie może być nigdy jedynie wykorzystany jako środek do celu, lecz zawsze musi być celem samym w sobie. Argumentują oni, że człowiek może zostać stworzony dla dobra rodziców lub innych ludzi, ale nie jest możliwe stworzenie człowieka dla jego własnego dobra.

Asymetria między przyjemnością i bólem[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem Davida Benatara między przyjemnością i bólem istnieje zasadnicza asymetria:

(1) obecność bólu jest zła,
(2) obecność przyjemności jest dobra,
(3) nieobecność bólu jest dobra nawet wtedy, kiedy nie istnieje ktoś, kto doświadcza tego dobra,
(4) nieobecność przyjemności jest zła tylko wtedy, kiedy istnieje ktoś, kto zostaje tego dobra pozbawiony.

W odniesieniu do prokreacji wygląda to następująco: w przypadku zaistnienia człowieka, mamy coś dobrego i mamy coś złego, natomiast w przypadku niezaistnienia człowieka mamy coś dobrego i nie mamy czegoś złego.

Benatar objaśnia powyższą asymetrię za pomocą czterech innych, z którymi jego zdaniem jesteśmy skłonni się zgodzić:

  1. Mamy moralny obowiązek nie tworzyć nieszczęśliwych ludzi, a nie mamy moralnego obowiązku tworzyć szczęśliwych ludzi. Powodem, dla którego uważamy, że istnieje moralny obowiązek nietworzenia nieszczęśliwych ludzi jest to, że uważamy obecność bólu za złą dla tych, których boli, a nieobecność bólu za dobrą także wtedy, kiedy nie istnieje ktoś, kto doświadcza tego dobra. Dla kontrastu, powodem, dla którego uważamy, że nie istnieje moralny obowiązek tworzenia szczęśliwych ludzi jest to, że chociaż odczuwanie przyjemności byłoby dla nich dobre, to nieobecność przyjemności, jeżeli nie zaistnieją, nie będzie zła, ponieważ nie będzie istniał ktoś, kto zostanie tego dobra pozbawiony.
  2. Jest czymś dziwnym podanie interesów potencjalnego dziecka jako powodu, dla którego decydujemy się na stworzenie go, a nie jest czymś dziwnym podanie interesów potencjalnego dziecka jako powodu, dla którego decydujemy się na niestworzenie go. To, że dziecko może być szczęśliwe nie jest istotnym moralnie powodem, by je stworzyć. Dla kontrastu, to, że dziecko może być nieszczęśliwe jest istotnym moralnie powodem, by go nie stworzyć. Jeżeli nieobecność przyjemności byłaby zła także wtedy, gdy ktoś nie odczuwałby nieobecności tego dobra, istniałby istotny moralnie powód, by stworzyć dziecko, jak najwięcej dzieci. Jeżeli natomiast nieobecność bólu nie byłaby dobra także wtedy, gdy ktoś nie doświadczałby tego dobra, nie istniałby istotny moralnie powód, by nie stworzyć dziecka.
  3. Kiedyś możemy żałować przez wzgląd na dobro osoby, której zaistnienie było uzależnione od naszej decyzji, tego, że ją stworzyliśmy - osoba może być nieszczęśliwa i obecność bólu będzie zła. Nigdy nie będziemy żałować przez wzgląd na dobro osoby, której zaistnienie było uzależnione od naszej decyzji, tego, że jej nie stworzyliśmy – osoba nie zostanie pozbawiona szczęścia, ponieważ nigdy nie będzie istnieć i nieobecność szczęścia nie będzie zła, ponieważ nie będzie istniał ktoś, kto zostanie tego dobra pozbawiony.
  4. Odczuwamy smutek przez to, że gdzieś zaistnieli ludzie i cierpią, a nie odczuwamy smutku przez to, że gdzieś mogli zaistnieć ludzie i być szczęśliwi. Kiedy wiemy, że gdzieś zaistnieli ludzie i cierpią, współczujemy im. To, że na jakiejś bezludnej wyspie czy planecie nie zaistnieli ludzie, którzy by cierpieli jest dobre. Jest tak dlatego, ponieważ nieobecność bólu jest dobra nawet wtedy, kiedy nie istnieje ktoś, kto doświadcza tego dobra. Natomiast nie odczuwamy smutku przez to, że na jakiejś bezludnej wyspie czy planecie nie zaistnieli ludzie i nie są szczęśliwi. Jest tak dlatego, ponieważ nieobecność przyjemności jest zła tylko wtedy, kiedy istnieje ktoś, kto zostaje tego dobra pozbawiony.

Teodycea a antropodycea[edytuj | edytuj kod]

Karim Akerma w kontekście antynatalizmu pisze o antropodycei, pojęciu utworzonym na wzór teodycei - jego zdaniem, jeżeli uznamy, że teodycee nie są w stanie obronić tego, że dobre jest postępowanie Boga-stwórcy tworzącego człowieka bez jego zgody, czego następstwem jest zło, powinniśmy tak samo uznać, że antropodycee nie są w stanie obronić tego, że dobre jest postępowanie człowieka-stwórcy tworzącego człowieka bez jego zgody, czego następstwem jest zło.

Krzywda wyrządzana przez ludzi innym zwierzętom[edytuj | edytuj kod]

David Benatar, Gerald Harrison, Julia Tanner i Gunter Bleibohm zwracają uwagę na krzywdę wyrządzaną przez ludzi innym czującym istotom. Miliardy innych niż ludzie zwierząt rocznie są przez nasz gatunek okrutnie traktowane i zabijane: w wyniku pozyskiwania mięsa i innych produktów, w czasie przeprowadzania na nich eksperymentów i kiedy już nie są potrzebne po ich zakończeniu, podczas niszczenia ich siedlisk, czy w wyniku znęcania się nad nimi dla przyjemności; także pośrednio powodujemy ogromne ilości bólu i śmierci zwierząt - zanieczyszczając środowisko i doprowadzając do jego degradacji. Zgadzają się oni z filozofami praw zwierząt, że krzywda wyrządzana przez ludzi zwierzętom jest zła i uznają ludzi za najbardziej destrukcyjne istoty na Ziemi.

Możliwość bycia współodpowiedzialnym za cierpienie swojego dalszego potomstwa[edytuj | edytuj kod]

David Benatar argumentuje, że tworząc człowieka jesteśmy odpowiedzialni nie tylko za jego cierpienie, ale możemy być także współodpowiedzialni za cierpienie swojego dalszego potomstwa:

„Zakładając, że każda para będzie mieć 3 dzieci, daje to w dziesiątym pokoleniu łącznie 88 572 potomków pierwszej pary. Tworzy to mnóstwo niepotrzebnego cierpienia, którego bez problemu można uniknąć (pełna odpowiedzialność za całe to cierpienie nie spoczywa na oryginalnej parze, ponieważ każde nowe pokolenie staje przed wyborem, czy rozmnażać się dalej, niemniej jednak pewną odpowiedzialność ona ponosi, trudno bowiem, kiedy samemu nie rezygnuje się z dziecka, oczekiwać czegoś takiego od swoich potomków).”

Dotychczasowe efekty tworzenia ludzi w statystykach[edytuj | edytuj kod]

David Benatar przytacza statystyki pokazujące do czego między innymi doprowadziło i doprowadza tworzenie ludzi:

  • w ostatnim tysiącleciu piętnaście milionów ludzi umarło w wyniku klęsk żywiołowych,
  • 20 000 ludzi dziennie umiera z głodu,
  • 840 milionów ludzi cierpi głód i niedożywienie,
  • ponad 102 miliony ludzi umarło od roku 541 naszej ery do 1912 w wyniku epidemii,
  • 50 milionów ludzi umarło w roku 1918 w wyniku pandemii grypy,
  • 11 milionów ludzi rocznie umiera na choroby zakaźne,
  • 7 milionów ludzi rocznie umiera na nowotwory złośliwe,
  • 3,5 miliona ludzi rocznie umiera w wypadkach,
  • 56,5 milionów ludzi umarło w roku 2001, co daje ponad 107 śmierci na minutę,
  • 133 miliony ludzi przed dwudziestym wiekiem zostało zabitych w masowych mordach,
  • od 170 milionów do 360 milionów nieuzbrojonych cywili i cudzoziemców w pierwszych osiemdziesięciu ośmiu latach dwudziestego wieku w wyniku rozporządzeń rządów zastrzelono, zatłuczono, torturowano do śmierci, zadźgano, spalono, zagłodzono, zamrożono, zmiażdżono, zmuszono do pracowania do śmierci, pogrzebano żywcem, utopiono, powieszono, zbombardowano lub w jakiś inny sposób zabito,
  • 1,6 miliona ludzi umarło w wyniku wojen w XVI wieku, 6,1 miliona w XVII wieku, 7 milionów w XVIII wieku, 19,4 miliona w XIX wieku, 109,7 miliona w XX wieku, 310 000 w roku 2000,
  • 40 milionów dzieci rocznie pada ofiarami przemocy,
  • ponad 100 milionów obecnie żyjących kobiet i dziewczynek zostało poddanych klitoridektomii,
  • 815 000 ludzi w roku 2000 popełniło samobójstwo[97]. Według Światowej Organizacji Zdrowia obecnie samobójstwo popełnia ktoś co 40 sekund, ponad 800000 ludzi rocznie[98].

Poglądy antynatalistyczne a realizm[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem niektórych antynatalistów, większość ludzi nie ocenia rzeczywistości w sposób realny.

Ograniczanie w sztuczny sposób zawartości swojej świadomości[edytuj | edytuj kod]

Peter Wessel Zapffe wyszczególnia cztery główne, stosowane przez nas świadomie bądź nieświadomie we wszystkich możliwych kombinacjach, mechanizmy obronne za pomocą których jego zdaniem ograniczamy zawartość naszych świadomości, są to:

  • izolacja - polega ona na całkowicie arbitralnym odsuwaniu negatywnych myśli i uczuć związanych z niepokojącymi faktami dotyczącymi egzystencji od świadomości swojej i świadomości innych; w codziennym obcowaniu ze sobą nawzajem izolacja manifestuje się jako powszechnie porozumienie co do stosowania zmowy milczenia na niektóre tematy (a szczególnie ważna jest przede wszystkim w przypadku dzieci, by już na początku swej drogi nie przestraszyły się świata i tego, co je czeka),
  • zakotwiczenie - polega ono na tworzeniu w swym umyśle „punktów” zaczepienia takich jak rodzina, dom, podwórko, szkoła, firma, sprawa, Bóg, Kościół, kraj, moralność, przeznaczenie, prawa życia, ludzie, planowanie przyszłości, gromadzenie dóbr materialnych, czy władza, wznoszeniu z nich wokół siebie konstrukcji ochronnej i bronieniu ich przed zagrożeniami,
  • odwracanie uwagi - polega ono na skupianiu swojej uwagi na coraz to nowych wrażeniach, dzięki czemu uciekamy od skupiania jej na rozmyślaniu o sytuacji, w której się znajdujemy,
  • sublimacja - polega ona poddawaniu tragicznych aspektów życia obróbce i podawaniu w postaci sztuki bądź innych wytworów, co robią ich twórcy, przez co, tych aspektów estetyzację i pozorną z nimi konfrontację, skupianie się na ich obrazowych, dramatycznych, heroicznych, lirycznych, czy nawet komicznych aspektach, od realnej konfrontacji pozwalają sobie i innym uciekać.

Według Zapffego depresja jest często oznaką „głębszego, bardziej bezpośredniego doświadczania życia, gorzkim owocem przytomnego myślenia” (ten jego pogląd potwierdzają niektóre badania, mówi się o zjawisku depresyjnego realizmu).

Tendencyjność optymistyczna, adaptacja i porównywanie społeczne[edytuj | edytuj kod]

David Benatar wymienia trzy psychologiczne zjawiska, które jego zdaniem są odpowiedzialne za to, że samooceny są niemiarodajnymi wyznacznikami jakości żyć. Są to:

  1. Tendencyjność optymistyczna - mamy pozytywnie zniekształcony obraz tego jak wyglądały, wyglądają i będą wyglądać nasze życia.
  2. Adaptacja - dostosowujemy nasze wymagania do sytuacji i kiedy ta się pogarsza, subiektywne poczucie dobrostanu bardzo szybko zbliża się do poziomu sprzed pogorszenia, nie odpowiadając rzeczywistemu poziomowi dobrostanu.
  3. Porównywanie społeczne - dla naszej samooceny nie tyle ma znaczenie to jak przebiegają nasze życia, co to jak przebiegają w porównaniu z innymi; jednym z tego efektów jest to, że negatywne aspekty życia, które dotyczą wszystkich, nie są brane pod uwagę przy ocenianiu przez nas naszych własnych dobrostanów; innym jest to, że dzięki tendencyjności optymistycznej jesteśmy bardziej skłonni porównywać się z tymi, którzy mają od nas gorzej przez co mamy przeświadczenie o tym, że dobre rzeczy spotkają raczej nas niż innych, a złe rzeczy raczej innych niż nas.

Benatar podsumowuje:

„Powyższe psychologiczne zjawiska nie są z perspektywy ewolucyjnej niczym zaskakującym. Stają one na przeszkodzie samobójstwu i sprzyjają prokreacji. Jeżeli nasze życia są tak złe jak wciąż sugeruję, że są i jeżeli ludzie byliby skłonni widzieć rzeczywistą jakość swoich żyć taką, jaka jest, mogliby też być znacznie bardziej skłonni do popełniania samobójstw lub przynajmniej do nietworzenia kolejnych ludzi. Pesymizm zatem nie jest preferowany przez dobór naturalny.”[99]

Teoria opanowywania trwogi[edytuj | edytuj kod]

Thomas Ligotti zwraca uwagę na podobieństwo między filozofią Zapffego i teorią opanowywania trwogi, zgodnie z którą ludzie poza wspólnym ze zwierzętami dążeniem do przetrwania, wyposażeni są w unikatowe zdolności poznawcze (między innymi w myślenie symboliczne, postrzeganie rzeczywistości w wymiarze czasowym, rozbudowaną samoświadomość), dzięki czemu zdają sobie sprawę ze skończoności własnej egzystencji. Zestawienie instynktownego pragnienia dalszego życia ze świadomością nieuchronnej śmierci, wyzwala potencjał trwogi – podstawowy egzystencjalny lęk, którego zwalczanie jest jednym z najważniejszych źródeł ludzkiej motywacji. By uciec od niego człowiek wznosi wokół siebie struktury obronne mające zapewnić mu symboliczną lub dosłowną nieśmiertelność i pozwalające czuć się wartościowym członkiem sensownego wszechświata, a następnie koncentruje się na podtrzymywaniu ich oraz chronieniu przed zagrożeniami.

Poglądy antynatalistyczne a stanowisko w kwestii aborcji[edytuj | edytuj kod]

David Benatar argumentuje na rzecz stanowiska pro-death w kwestii aborcji. Stawia pytanie, kiedy ktoś zaczyna istnieć - nie w sensie biologicznym, jako nowy organizm, ale w sensie istotnym moralnie, jako jednostka posiadająca istotne moralnie interesy. Jego zdaniem ma to miejsce w momencie zaistnienia świadomości, kiedy to płód staje się czującą istotą i poddanie się aborcji do tego momentu (niestworzenie kogoś) będzie moralne, a kontynuowanie ciąży (stworzenie kogoś) niemoralne. Według Benatara, który powołuje się na badania EEG mózgu i badania dotyczące odczuwania bólu przez płód, świadomość u płodu powstaje nie wcześniej niż między dwudziestym ósmym a trzydziestym tygodniem ciąży i wcześniej płód nie jest zdolny do odczuwania bólu[100] (z kolei według najnowszego raportu Królewskiej Akademii Położnictwa i Ginekologii w Wielkiej Brytanii z 2010 roku, płód staje się świadomy i zdolny do odczuwania bólu nie wcześniej niż podczas dwudziestego czwartego tygodnia ciąży[101][102]). Niektóre założenia raportu, szczególnie dotyczące nieświadomości płodu po drugim trymestrze zostały poddane krytyce[103].

Kolekcja cytatów dotyczących antynatalizmu w Wikicytatach[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
dotyczących antynatalizmu


Przypisy

  1. 1,0 1,1 [1] H. Jonas, Religia gnozy, Wydawnictwo Platan, 1994, s. 159-160.
  2. 2,0 2,1 Klemens Aleksandryjski, Kobierce zapisków filozoficznych dotyczących prawdziwej wiedzy, tom 1, PAX ATK, Warszawa 1994, s. 235-242.
  3. 3,0 3,1 [2] F. Drączkowski, Patrologia, Wydawnictwo: Bernardinum, Pelplin-Lublin, 1999, s. 43-44.
  4. [3] Ireneusz z Lyonu, Against Heresies, księga I, cześć 24, Doctrines of Saturninus and Basilides.
  5. J. T. Noonan Jr., Contraception; a history of its treatment by the Catholic theologians and canonists, Harvard University Press, 1986, s. 61.
  6. 6,0 6,1 H. Jonas, Religia..., op. cit., s. 242 i 245.
  7. 7,0 7,1 I. Gardner i S. N. C. Lieu, Manichaean Texts from the Roman Empire, Cambridge University Press, 2004, s. 7 i 22.
  8. 8,0 8,1 [4] M. Dobkowski, Manicheizm, eGnosis.
  9. 9,0 9,1 J. L. Mosheim, Institutes Of Ecclesiastical History, Ancient And Modern... , Nabu Press, 2011, s. 171.
  10. 10,0 10,1 J. Bowker, The Concise Oxford Dictionary of World Religions, Oxford University Press, 2000, Priscillianism.
  11. 11,0 11,1 J. T. Noonan Jr., Contraception..., op. cit., s. 148-149.
  12. R. A. Nicholson, Studies in Islamic Poetry, Cambridge University Press, 1969, s. 139-141.
  13. S. A. Hanna, Arab Socialism, Brill Archive, 1969, s. 257.
  14. Roger M. A. Allen, J. E. Lowry, D. J. Stewart, Essays in Arabic Literary Biography: 1350-1850, Otto Harrassowitz Verlag, 2009, s. 17.
  15. [5] A. Schopenhauer, Metafizyka życia i śmierci, ETHOS, 1995, s. 64 i 88 (w wersji z odnośnika s. 17 i 25).
  16. F. R. de Chateaubriand, Mémoires d'outre-tombe, Première partie, księga II, Flammarion, 1982, s. 78.
  17. S. Kierkegaard, The Last Years: The Kierkegaard Journals 1853-1855, Collins/Fontana, 1968, s. 113.
  18. G. Gilbert, Thomas Robert Malthus: Critical Responses, Routledge, 1998, s. 188-189.
  19. G. Sowiński, Wokół nihilizmu, Wydawnictwo A, Kraków 2001.
  20. [6] G. Moore, Confessions of a young man and Avowals, Boni and Liveright, 1923, s. 456 i 476 (w tekście online s. 185 i 208-209.
  21. J. E. Mack, A Prince of Our Disorder: The Life of T. E. Lawrence, Harvard University Press, 1998, s. 423.
  22. P. W. Zapffe, The Last Messiah, The Philosophy Now, marzec/kwiecień 2004, s. 35-39 (angielskie tłumaczenie), [7] Ostatni mesjasz, Analiza i egzystencja, numer 21, 2013 (polskie tłumaczenie).
  23. P. W. Zapffe, Om det tragiske, Pax Forlag, 1996.
  24. 24,0 24,1 P. W. Zapffe, H. Tønnessen, Jeg velger sannheten: En dialog mellom Peter Wessel Zapffe og Herman Tønnessen, Universitets forlaget, Oslo 1983.
  25. J. Kerouac, The Dharma Bums, Penguin Books, 1976, s. 29.
  26. J. Kerouac, Vanity of Duluoz, Penguin Books, 1994, księga trzynasta, X-XI.
  27. J. Kerouac, Some of the Dharma, Penguin Books, 1999, s. 175.
  28. E. Cioran, O niedogodności narodzin, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2008.
  29. E. Cioran, Zły demiurg, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2010, s. 14-19, 93-95, 160.
  30. E. Cioran, Zeszyty 1957-1972, Wydawnictwo KR, Warszawa 2004, s. 113, 502-503.
  31. T. Bernhard, Autobiografie, Wydawnictwo Literackie, 1998, s. 55-58.
  32. G. Ceronetti, Milczenie ciała, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2004, s. 22 i 27.
  33. G. Ceronetti, Pensieri del Tè, Adelphi, 1987.
  34. G. Ceronetti, Insetti senza frontiere, Adelphi, 2009.
  35. R. Jaccard, L’âme est un vaste pays, Grasset, 1984.
  36. R. Jaccard, Un climatiseur en enfer, Ed. Zoé, 2000.
  37. R. Jaccard, Sexe et sarcasmes, Presses Universitaires de France, 2009.
  38. B. Hicks, Love All the People: Letters, Lyrics, Routines, Constable & Robinson Limited, 2004, s. 154.
  39. 39,0 39,1 Vanessa Baird, The No-nonsense Guide to World Population, New Internationalist, 2011, s. 119.
  40. 40,0 40,1 [8] Wywiad z założycielem Voluntary Human Extinction Movement, Lesem U. Knightem dla stacji NBC.
  41. 41,0 41,1 [9] Oficjalna strona Voluntary Human Extinction Movement.
  42. M. Neufer, Nein zum Leben - Ein Essay, Safchbuch Fischer, 1992.
  43. J. Cabrera, Critica de La Moral Afirmativa: Una Reflexion Sobre Nacimiento, Muerte y Valor de La Vida, Gedisa Editorial, 1996.
  44. 44,0 44,1 [10] J. Cabrera, T. L. di Santis, Porque te amo, NÃO nascerás!, LGE, 2009.
  45. J. Cabrera, A ÉTICA E SUAS NEGAÇÕES, Não nascer, suicídio e pequenos assassinatos, Rocco, 2011.
  46. K. Akerma, Soll eine Menschheit sein? Eine fundamentalethische Frage, Traude Junghans, 1995.
  47. K. Akerma, Verebben der Menschheit?: Neganthropie und Anthropodizee, Verlag Karl Alber, 2000.
  48. [11] K. Akerma, Theodicy shading off into Anthropodicy in Milton, Twain and Kant, Tabula Rasa, Ausgabe 41, lipiec 2010.
  49. D. Benatar, Why it is Better Never to Come Into Existence, American Philosophical Quarterly, Volume 34, Number 3, lipiec 1997, s. 345-355.
  50. D. Benatar, Better Never to Have Been: The Harm of Coming into Existence, Oxford University Press Inc., New York 2006.
  51. D. Benatar, Every Conceivable Harm:A Further Defence of Anti-Natalism, South African Journal of Philosophy Vol. 31, No. 1, 2012, s. 128-164.
  52. [12] L. Ospina, La desazón suprema: Retrato de Fernando Vallejo, 2003.
  53. [13] Clarin, ENCUENTRO CON VALLEJO, Pero es que yo vivo en el terror, styczeń 2003.
  54. [14] Sala de prensa, Streap tease de Fernando Vallejo, listopad 2008.
  55. [15] P. Annaba, Bienheureux les stériles, Presses du Midi, 2002.
  56. [16] M. Häyry, The rational cure for prereproductive stress syndrome, Journal Of Medical Ethics, sierpień 2004, 30(4), s. 377–378.
  57. [17] M. Häyry, The rational cure for prereproductive stress syndrome revisited, Journal Of Medical Ethics, październik 2005, 31(10), s. 606–607.
  58. M. Häyry, Arguments and Analysis in Bioethics, Rodopi, 2010, s. 171-174.
  59. P. Müller, Freitod - Die Beste Lösung, Books on Demand, 2004.
  60. T. de Giraud, L'art de guillotiner les procréateurs: Manifeste anti-nataliste, Le Mort-Qui-Trompe, 2006.
  61. G. Soriano, Maldetti. Pensieri in soluzione acida, Joker, 2007.
  62. G. Soriano, Finché c'è vita non c'è speranza. Diario aforistico 2003-2009, Kimerik, 2010.
  63. G. Soriano, Malomondo. In lode della stupidità, Fazi, 2013.
  64. [18] M. Larock, Possible preferences and the harm of existence, University of St Andrews, 2009.
  65. T. Ligotti, The Conspiracy Against the Human Race: A Contrivance of Horror, Hippocampus Press, New York 2010.
  66. [19] N. Katz, Interview: Thomas Ligotti, The Hat Rack, wrzesień 2011.
  67. J. Crawford, Confessions of an Antinatalist, Nine-Banded Books, 2010.
  68. [20] Antinatalism- The Greatest Taboo - blog Jima Crawforda o antynatalizmie.
  69. 69,0 69,1 G. Harrison, J. Tanner, Better Not To Have Children, Think, Vol. 10, Issue 27, 2011, s. 113-121.
  70. G. Harrison, Antinatalism, Asymmetry, and an Ethic of Prima Facie Duties, South African Journal of Philosophy, Vol. 31, No. 1, 2012, s. 94-103.
  71. G. Bleibohm, Fluch der Geburt - Thesen einer Uberlebensethik, Edition Gegensich, 2011.
  72. [21] Ch. Belshaw, A new argument for anti-natalism, South African Journal of Philosophy, Vol. 31, 2012, s. 117–137.
  73. A. Singh, Furthering the Case for Anti-natalism: Seana Shiffrin and the Limits of Permissible Harm, South African Journal of Philosophy, 2012, Vol. 31, Issue 1, s. 104-116.
  74. A. Singh, Assessing anti-natalism : a philosophical examination of the morality of procreation, University of Johannesburg, 2012.
  75. J. A. Licon, The Immorality Of Procreation, Think, Volume 11, Issue 32, 2012, s. 85-91/
  76. M. Steiner, De la felicidad y los hijos: De la felicidad y los hijos: La evolución del pensamiento ético y la dimensión demográfica de los problemas, Proteus Libros y Servicios Editoriales, 2012.
  77. R. T. Melo, A última filosofia: An essay about antinatalism, CreateSpace Independent Publishing Platform, 2012.
  78. [22] The last page - blog Rafaela Tagesa Melo o antynatalizmie.
  79. M. Smith, No Baby No Cry, CreateSpace Independent Publishing Platform, 2013.
  80. K. Coates, Anti-Natalism: Rejectionist Philosophy from Buddhism to Benatar, First Edition Design Publisher, 2014.
  81. [23] Q. S. Crisp, Antinatalism: A Thought Experiment, Living in the future, Issue 2, Apocalypses: End Times Past, Present and Future, lipiec 2014.
  82. P. Brown, Ciało i społeczeństwo: mężczyźni, kobiety i abstynencja seksualna we wczesnym chrześcijaństwie, Wydawnictwo Homini, Kraków 2006, s. 112-114.
  83. Klemens Aleksandryjski, Kobierce..., op. cit., s. 254-255.
  84. G. Quispel, Gnostica, Judaica, Catholica: Collected Essays of Gilles Quispel, BRILL, 2008, s. 228.
  85. B. Ehrman, Z. Plese, The Apocryphal Gospels: Texts and Translations, Oxford University Press, 2011, s. 607-608.
  86. E. M. Yamauchi, Gnostic Ethics and Mandaean Origins, Gorgias Press LLC, 2004, s. 28.
  87. B. Ehrman, Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew, Oxford University Press, 2003, s. 200.
  88. R. van den Broek, Gnostic Religion in Antiquity, Cambridge University Press, 2013, s. 168-169.
  89. D. Obolensky, The Bogomils: A Study in Balkan Neo-Manichaeism, Cambridge University Press, 2004, s. 114.
  90. F. Curta, Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250, Cambridge University Press, 2006, s. 236.
  91. J. Lacarrière, N. Rootes, The Gnostics, Peter Owen Ltd, 1977, s. 116.
  92. [24] K. Skrzypiec, Sekretna wieczerza, czyli o heretykach budzących sympatię, Mówią Wieki, nr 4, 2009.
  93. M. J. Fromer, Ethical issues in sexuality and reproduction, The C. V. Mosby Company, 1983, s. 110.
  94. S. Runciman, Manicheizm średniowieczny, Książnica, Katowice 2007, s. 191-192.
  95. W. Tatarkiewicz, O szczęściu, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1990, s. 420-421.
  96. H. S. Gour, The Spirit of Buddhism, Kessinger Publishing 2005, s. 286-288.
  97. David Benatar, Better..., op. cit., s. 88-92.
  98. [25] International Association for Suicide Prevention, World Suicide Prevention Day.
  99. [26] David Benatar, Dlaczego samooceny są niemiarodajnymi wyznacznikami jakości czyjegoś życia.
  100. D. Benatar, Better..., op. cit., s. 132-162.
  101. [27] Royal College of Obstetricians and Gynaecologists, Fetal Awareness - Review of Research and Recommendations for Practice, Royal College of Obstetricians and Gynaecologists, 2010.
  102. [28] W. Brytania: Ludzki płód nie czuje bólu przed 24 tygodniem ciąży (artykuł na temat raportu Raport Royal College of Obstetricians and Gynaecologists, Fetal Awareness - Review of Research and Recommendations for Practice), Gazeta Wyborcza, czerwiec 2010.
  103. [29] M. W. Platt, Fetal awareness and fetal pain: the Emperor's new clothes, Archives of Disease in Childhood, Volume 96, Issue 4, 2011.