Arktur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Współrzędne: Astronomia 14h15m42,00s; +19°11'00,00"

Arktur
α Boötis
Arcturus-star.jpg
Porównanie rozmiarów Arktura i Słońca
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Wolarz
Rektascensja 14h 15m 42s
Deklinacja +19° 11' 00"
Odległość 36,7 ly
(11,6 pc)
Charakterystyka fizyczna
Typ widmowy K2 III
Jasność obserwowana -0,05m
Jasność absolutna -0,31m
Alternatywne oznaczenia
Arcturus
Boötes constelation PP3 map PL.jpg
Położenie Arktura w gwiazdozbiorze Wolarza

Arktur (α Boo, alfa Boötis, alfa Wolarza) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wolarza, trzecia (nie licząc Słońca) pod względem jasności na niebie (czwarta licząc sumaryczne jasności układów gwiazd). Arktur jest również najjaśniejszą gwiazdą północnej hemisfery nieba.

Jest to pierwsza gwiazda, u której stwierdzono ruch własny – w ciągu 800 lat przesuwa się na niebie o odległość kątową równą średnicy tarczy Księżyca. Odkrycia tego dokonał Edmund Halley w 1717 roku.

Arktur ma masę 1…1,5 masy Słońca, jego średnica sięga 34 mln km, temperatura powierzchni wynosi 4300 K (barwa pomarańczowa), jest on 110 razy jaśniejszy od naszej Dziennej Gwiazdy. Gwiazda ta należy do Strumienia Arktura[1].

Hipoteza o istnieniu układu planetarnego[edytuj | edytuj kod]

Pomiary sztucznego satelity Hipparcos sugerują, że Arktur jest gwiazdą podwójną a towarzysz jest około dwudziestu razy mniej jasny niż główna gwiazda i orbituje tak blisko, że jest na granicy naszych możliwości odkrycia. Ostatnie wyniki wciąż nie są rozstrzygające, ale coraz bardziej uprawdopodobniają to odkrycie[2].

W 1993 pomiary prędkości kątowych Aldebarana, Arktura i Polluksa pokazały, że Arktur wykazuje długookresowe oscylacje prędkości radialnej, które mogłyby zostać zinterpretowane jako wskazujące na obecność towarzysza mniejszego niż gwiazda. Pomiary dla Arktura wskazują na towarzysza o masie niemal 12 razy większej niż Jowisz, odległego o 1,1 AU na lekko ekscentrycznej orbicie. Jednak badania wszystkich trzech gwiazd wykazywały podobne oscylacje prowadzące do podobnych mas towarzyszy i autorzy stwierdzili, że zmiany były prawdopodobnie spowodowane przez czynniki wewnątrzgwiazdowe, a nie grawitacyjny wpływ towarzysza. Jak dotąd nie potwierdzono istnienia żadnego towarzysza mniejszego niż gwiazda[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Arktur w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Jerzy Kuczyński. Najbliżsi sąsiedzi naszej Galaktyki. „Młody Technik”, s. 52, 53, wrzesień 2005. Warszawa: AVT (pol.). [dostęp 20 maja 2010]. 
  2. T. Verhoelst, P. J. Bordé, G. Perrin, L. Decin i inni. Is Arcturus a well-understood K giant?. „Astronomy & Astrophysics”. 435, s. 289, 2005. doi:10.1051/0004-6361:20042356. Bibcode2005A&A...435..289V.  arXiv:astro-ph/0501669 (ang.) (zobacz też przypisy tam)
  3. Hatzes, A., Cochran, W.. Long-period radial velocity variations in three K giants. „The Astrophysical Journal”. 413 (1), s. 339–348, 1993. doi:10.1086/173002. Bibcode1993ApJ...413..339H (ang.).