Bagno zwyczajne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bagno zwyczajne
Illustration Ledum palustre0.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rząd wrzosowce
Rodzina wrzosowate
Rodzaj bagno
Gatunek bagno zwyczajne
Nazwa systematyczna
Ledum palustre L.
Sp.Pl.391. 1753
Synonimy

Ledum tomentosum Stokes, Rhododendron palustre (L.) Kron & Judd[2]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Bagno zwyczajne (Ledum palustre L.), zwane też bagnem pospolitym, bagniakiem, dzikim rozmarynem, rozmarynem leśnym – gatunek rośliny z rodziny wrzosowatych. Według nowszych ujęć taksonomicznych gatunek ten został włączony do rodzaju Rhododendron i prawidłowa jego nazwa to Rhododendron tomentosum Harmaja Sp. pl. 1:391. 1753[2].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje w stanie dzikim w środkowej i północnej Europie, w północno-wschodniej Azji[2]. W Polsce jest rozpowszechniony na całym niżu, z wyjątkiem Kujaw i Wielkopolski gdzie jest rzadki[3]. W górach jest rzadki. W Karpatach najliczniej występuje na torfowiskach Kotliny Orawsko-Nowotarskiej, poza tym w Tatrach na kilku stanowiskach (Toporowy Staw Wyżni, na Ornaku poniżej Iwaniackiej Przełęczy, Molkówka, Kondrackie Rówienki)[3]. W Karpatach stwierdzono też jego występowanie na pojedynczych stanowiskach w Wyskówce poniżej Brzezin, na Hurchocim Wierchu, w Paśmie Lubania (Tokarnia), na polanie Cioski, na Pogórzu Dynowskim, Pogórzu Wiśnickim i w Bieszczadach Zachodnich (torfowisko w Wołosatym, Tarnawie, Dźwiniaczu, Litmirz)[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój roślin rosnących w borze bagiennym
Pokrój
Wyprostowany, zimozielony krzew, wysokości 1–1,5 m, o gęsto, rudawo owłosionych pędach[4].
Liście
Ulistnienie skrętoległe. Liście skórzaste, wąskoeliptyczne lub lancetowate, długości do 5 cm, brzegiem podwinięte, krótkoogonkowe. Z wierzchu ciemnozielone i połyskujące, spodem pokryte rudawym kutnerem[4].
Kwiaty
Obupłciowe, promieniste, pięciokrotne, białe, zebrane na końcach ubiegłorocznych pędów w główkowate baldachy[4]. Wyrastają na szypułkach o długości do 2,5 cm i są szeroko otwarte. Mają 5-działkowy kielich, 5 białych, odwrotnie jajowatych płatków korony o długości 5-8 mm i 10 pręcików dłuższych od płatków[4].
Owoc
Torebka pękająca aż do nasady pięcioma klapami[4]. Nasiona liczne, drobne, spiralnie skręcone.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Krzew, nanofanerofit, chamefit. Kwitnie w maju i czerwcu. Cała roślina wydziela silny zapach. Roślina trująca. Liście i pędy zawierają olejek eteryczny o silnym, charakterystycznym zapachu, porażający układ nerwowy i działający odurzająco.

Występuje na terenach podmokłych, zacienionych i zakwaszonych (mokre lasy sosnowe, torfowiska wysokie, bory bagienne). W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Vaccinio-uliginosi-Pinetum i gatunek wyróżniający dla Ass. Ledo-Spaghetum[5]. Liczba chromosomów 2n = 52[3].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina używana jest jako środek przeciw molom, a niegdyś jako roślina lecznicza[4]. Surowcem zielarskim są przede wszystkim młode pędy i liście zawierające olejki eteryczne, arbutynę, flawanoidy, trójterpeny oraz garbniki.
  • W medycynie ludowej znane jest jako środek wykrztuśny i przeciwgośćcowy. Działa łagodząco w zapaleniu stawów, bólach pleców, reumatyzmie. Olejki eteryczne zawarte w roślinie mogą jednak podrażniać przewód pokarmowy oraz powodować uszkodzenia nerek[potrzebne źródło].
  • W homeopatii wykorzystywana do produkcji tabletek mających działać kojąco[potrzebne źródło] po ukąszeniu owadów.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-13].
  2. 2,0 2,1 2,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-09-01].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Włodzimierz Seneta, Jakub Dolatowski: Dendrologia. Warszawa: PWN, 2011, s. 426. ISBN 978-83-01-15369-4.
  5. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  2. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.