Benedykt z Nursji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy autora reguły św. Benedykta. Zobacz też: inne postaci noszące to imię.
Święty
Benedykt z Nursji
Benedictus de Nursia
święty mnich
opat
patron Europy
Fra Angelico 031.jpg
Fresk Fra Angelico przedstawiający św. Benedykta z Nursji.
Data urodzenia ok. 480
Nursja
Data śmierci 21 marca 547
Monte Cassino
Kościół/
wyznanie
chrześcijański
Wspomnienie 11 lipca[a]

14 marca[b]
27 marca[c]

Atrybuty anioł, bicz, hostia, kielich z wężem, pęknięty kubek, kruk z chlebem w dziobie, pastorał, pies
Patron Europy, zakonów, architektów, górników, inżynierów, nauczycieli, speleologów, uczniów, wydawców
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Benedykt z Nursji, św. Benedykt, łac. Benedictus de Nursia, cs. Prepodobnyj Wieniedikt Nursijskij (ur. ok. 480, zm. 21 marca 547) – święty Kościołów katolickiego, starokatolickiego, anglikańskiego, luterańskiego oraz ormiańskiego i prawosławnego. Eremita, mnich i opat, według tradycji autor reguły benedyktyńskiej. Jeden z ojców Kościoła, główny patron Europy, uważany za duchowego ojca wszystkich mnichów Zachodu.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Św. Benedykt z Nursji urodził się około 480 r. w Nursji we Włoszech jako brat bliźniak św. Scholastyki[1]. Na temat jego życia zachowało się niewiele danych. Pochodzą one głównie z drugiej części Dialogów papieża rzymskiego św. Grzegorza Wielkiego.

Pochodził z rodziny właściciela ziemskiego z okolic obecnie położonych w Umbrii[2]. Z woli rodziców, po ukończeniu pierwszego etapu edukacji udał się do Rzymu, gdzie podjął studia literackie i prawnicze. Jednak niespokojne i rozwiązłe życie młodzieży skłoniło go do schronienia się na pustkowiu. Mając dwadzieścia lat został pustelnikiem w Subiaco, gdzie najpierw pod opieką starszego mnicha, a potem samodzielnie prowadził życie pustelnicze. Tam zyskał sobie wielu uczniów. Odnaleziony po trzech latach, na prośbę pobliskiej wspólnoty mnichów został przełożonym ich monasteru. Jednak surowość jego wymagań nie odpowiadała wielu z braci. Wobec nieporozumień z pobliskim klasztorem przeniósł się na południe i w roku 529 założył klasztor na Monte Cassino w miejscu dawnego pogańskiego sanktuarium. Tam właśnie opracował nowy model wspólnoty monastycznej, żądając od zakonników potrójnych ślubów: stałości, zachowania obyczajów monastycznych i posłuszeństwa, które do dnia dzisiejszego składają benedyktyni. Od imienia świętego zakon posługujący się jego regułą nosi nazwę benedyktynów. Benedykt uważał swoją regułę za drogę dla początkujących, za szkołę służby Bogu, w której nie pragniemy narzucać niczego, co byłoby zbyt ostre lub surowe. Reguła została następnie przyjęta przez wiele zachodnich klasztorów (do 1595 roku wykorzystywało ją ponad 100 zakonów). Oryginał pisanej przez lata Reguły spłonął w czasie pożaru klasztoru w Teano w 896 roku[2].

Jako mnich Benedykt był człowiekiem praktycznym, szczerym i prostym. Łączył w sobie wymagania dyscypliny z szacunkiem dla osoby ludzkiej. Nie wiadomo, czy miał święcenia kapłańskie. Katolicy wierzą, iż miał dar przepowiadania przyszłości oraz czynienia cudów, oraz że uzdrawiał modlitwami. Swój zgon miał przepowiedzieć zawczasu. Siostra Benedykta – święta Scholastyka, także wsławiła się swoim ascetycznym życiem i została zaliczona w poczet świętych.

Święty zmarł w założonej przez siebie wspólnocie. Przed śmiercią przyjął Eucharystię i oddał duszę Bogu na stojąco, podtrzymywany przez uczniów. Pochowano go we wspólnym grobie z jego siostrą Scholastyką w oratorium św. Jana Chrzciciela[2]. Relikwie świętego po kilkakrotnych przeniesieniach ostatecznie wywieziono 11 lipca do Fleury we Francji na przełomie VII i VIII wieku[2].

Patronat[edytuj | edytuj kod]

W 1964 r. w trakcie soboru watykańskiego II Paweł VI ogłosił świętego Benedykta Patronem Europy, podkreślając w ten sposób rolę, jaką zakony oparte na jego regule odegrały w łączeniu tradycji Wschodu i Zachodu oraz cywilizowaniu Europy. Tradycja nadała mu też tytuł patriarchy monastycyzmu Zachodu.

W tradycji zachodniej święty uważany jest za patrona wielu zakonów, architektów, górników, inżynierów, nauczycieli, speleologów, uczniów, wydawców; jest też orędownikiem osób otrutych[3].

Św. Benedykt przekazujący swoją Regułę św. Maurowi i innym mnichom (obraz z 1129 w klasztorze św. Idziego w Nîmes).

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii święty przedstawiany jest w czarnym habicie benedyktyńskim, w kukulli, z krzyżem w dłoni[4]. Ukazywany jest z siwą, niedługą brodą i łysiną czołową (niekiedy na większej łysinie znajduje się mały kosmyk włosów). W obu rękach najczęściej trzyma zwinięty zwój.

W tradycji zachodniej przypisuje się mu wiele atrybutów, m.in. anioła, bicz, hostię, kielich z wężem, rozbity puchar, kruka z chlebem w dziobie, pastorał, psa. Istnieje także Wikiźródła infuła u nóg z napisem Ausculta filiSynu, bądź posłuszny[4].

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Jego święto liturgiczne obchodzone jest w Kościele katolickim, anglikańskim i ewangelicznym 11 lipca na pamiątkę przeniesienia relikwii z Monte Cassino do opactwa Fleury (11 lipca 673). To doroczne święto ustanowił Paweł VI[5].

Uroczystość u benedyktynów, cystersów i trapistów obchodzona jest w dzień śmierci św. Benedykta – 21 marca, natomiast dzień pamięci poświęcenia klasztoru Monte Cassino przypada na 1 października[6].

Wizerunek świętego w tradycji wschodniej.

Cerkiew prawosławna wspomina świętego mnicha 14/27 marca[7], tj. 27 marca według kalendarza gregoriańskiego.

Kościoły ormiańskie, posługujące się w liturgii kalendarzem juliańskim (jak całe prawosławie), wspominają św. Benedykta 21 marca/3 kwietnia, tj. 3 kwietnia według obowiązującego kalendarza gregoriańskiego.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Sformułowana idea życia monastycznego utrwaliła się nie tylko w założonej przez św. Benedykta rodzinie zakonnej, ale wywarła silny wpływ na inne instytucje zakonne: celestynów, cystersów, humiliatów, kamedułów, kartuzów, norbertanów, sylwestrynów, trapistów, wallombrozjanów i innych[2]. Św. Benedykt określany jest mianem wielkiego organizatora życia zakonnego, a zakony oparte na regule przez niego ułożonej wyniosły na ołtarze około 5500 świętych i błogosławionych, zaprowadziły na tron papieski 24 papieży i doprowadziły do otrzymania sakry 5000 biskupów[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Święta Scholastyka, dziewica. na brewiarz.katolik.pl [12.01.2010]
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 1: A-C. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, s. 394-397. ISBN 8370972713.
  3. H. Hoever, dz. cyt. poniżej, s. 252
  4. 4,0 4,1 Święty Benedykt z Nursji, opat, patron Europy. na brewiarz.katolik.pl [30.06.2009]
  5. Święty Benedykt z Nursji. na sanctus.pl [dostęp: 2010-02-02]
  6. Benedikt von Nursia – dni obchodów Ökumenisches Heiligenlexikon (niem.)
  7. Podwójne datowanie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Hugo Hoever (SOCist): Żywoty świętych Pańskich. (tłum. Zbigniew Pniewski). Olsztyn: Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1983, s. 252/253.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]