Kościoły chrześcijańskie
| Ten artykuł od 2007-08 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Możliwe, że ten artykuł w całości albo w części zawiera informacje nieprawdziwe. Informacje bez źródeł w każdej chwili mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Pomóż Wikipedii i dodaj przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Dokładna klasyfikacja Kościołów oraz związków chrześcijańskich i zapożyczających z chrześcijaństwa.
Poniższa klasyfikacja oparta jest na tradycyjnym i najczęściej stosowanym podziale chrześcijaństwa na trzy gałęzie: katolicyzm, protestantyzm i wschodnią ortodoksję (prawosławie i kościoły orientalne)[1] – mający podstawy w genetycznej i historycznej klasyfikacji wyznań chrześcijańskich. Często jednak niektóre wyznania zalicza się do dwóch wielkich gałęzi, lub uznaje za gałąź odrębną: np. anglikanizm uznawany często za „drogę środka” (via media) między katolicyzmem a protestantyzmem, czy też orientalne Kościoły wschodnie odróżniane od prawosławia[2]. Inny podział znowu jeszcze bardziej upraszcza klasyfikację dzieląc chrześcijaństwo po prostu na dwie gałęzie: zachodnią (katolicką i protestancką) lub katolicko-prawosławną i protestancką[3]. Niektóre kościoły różnych gałęzi nawiązują między sobą interkomunię.
Oprócz trzech tradycyjnych, wymienione zostały nurty nowe: afrochrześcijaństwo, restoracjonizm i chrześcijaństwo nietrynitarne.
Spis treści |
Katolicyzm [edytuj]
- Kościół katolicki[4]
- Zachodni Kościół katolicki (zwany również Kościołem rzymskokatolickim)
- Wschodnie Kościoły katolickie:
- Kościół katolicki obrządku koptyjskiego
- Kościół katolicki obrządku etiopskiego
- Kościół katolicki obrządku maronickiego
- Kościół katolicki obrządku syryjskiego
- Kościół katolicki obrządku syromalankarskiego
- Kościół katolicki obrządku ormiańskiego
- Kościół katolicki obrządku chaldejskiego
- Kościół katolicki obrządku syromalabarskiego
- Kościół katolicki obrządku melchickiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-słowackiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-rusińskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-włoskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-węgierskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-rumuńskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-greckiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-albańskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-białoruskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-bułgarskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-rosyjskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-chorwackiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-macedońskiego (Kościół greckokatolicki)
- Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-słowiańskiego (Kościół greckokatolicki)
- Tradycjonalizm katolicki
- Lefebryzm
- Bractwo Świętego Piusa X – tradycji rzymskokatolickiej
- Bractwo Świętego Jozafata – tradycji greckokatolickiej
- Sedeprywacjonizm
- Sedewakantyzm
- Konklawizm
- Kościół Palmariański
- Kościół Rzymskokatolicki Michała I
- Kościół Rzymskokatolicki Świętej Tradycji Apostolskiej
- Prawdziwy Kościół Katolicki
- Lefebryzm
- Starokatolicyzm
- Mariawityzm
- Kościół Starokatolicki Mariawitów w RP
- Kościół Starokatolicki Mariawitów w Ameryce Północnej
- Kościół Katolicki Mariawitów w RP
- Kościół Zakonu Mariawitów w Niemczech
- Kościół Katolicki Mariawitów w Kamerunie
- Kościół Katolicki Mariawitów we Francji
- Kościół Katolicki Mariawitów w Argentynie
- Kościół Katolicki Mariawitów w Maroku
- Kościoły utrechckie
- Kościół Starokatolicki w Holandii
- Kościół Chrześcijańskokatolicki w Szwajcarii
- Kościół Starokatolicki Austrii
- Kościół Starokatolicki w Chorwacji
- Kościół Starokatolicki w Czechach
- Kościół Starokatolicki w Niemczech
- Kościół Starokatolicki w Szwecji i Danii
- Kościół Starokatolicki Unii Utrechckiej we Włoszech
- Misja Starokatolicka we Francji
- Kościół Polskokatolicki w RP
- Kościół Polskokatolicki w Kanadzie
- Kościoły narodowe:
- Kościół Narodowy w Angoli
- Apostolski Episkopalny Kościół Katolicki
- Kanadyjski Narodowy Kościół Katolicki
- Apostolsko-Episkopalny Kościół Portugalii
- Kościół Starokatolicki na Słowacji
- Niezależny Kościół Filipiński
- Polski Narodowy Kościół Katolicki w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie
- Polski Narodowy Katolicki Kościół w RP
- Litewski Narodowy Kościół Katolicki
- Nordycki Kościół Katolicki
- Słowacki Narodowy Kościół Katolicki
- Mariawityzm
- Liberalizm katolicki
- Modernizm katolicki
- Catholics for Choice (Katolicy na rzecz Wyboru)
- My jesteśmy Kościołem
- Liberalny Kościół katolicki
- Modernizm katolicki
- Niezależne wspólnoty katolickie
Ortodoksyjne Kościoły wschodnie [edytuj]
- Kościoły prawosławne:
- Cerkiew prawosławna:
- Patriarchat konstantynopolitański:
- Patriarchat aleksandryjski
- Patriarchat antiocheński
- Patriarchat jerozolimski
- Rosyjska Cerkiew Prawosławna
- Gruzińska Cerkiew Prawosławna
- Serbska Cerkiew Prawosławna:
- Rumuńska Cerkiew Prawosławna
- Bułgarska Cerkiew Prawosławna
- Cypryjska Cerkiew Prawosławna
- Grecka Cerkiew Prawosławna
- Albańska Cerkiew Prawosławna
- Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
- Cerkiew Prawosławna krajów czeskich i Słowacji
- Kościół Prawosławny w Ameryce[5]
- Parafie prawosławne zachodniego obrządku[6]
- Niekanoniczne Cerkwie Prawosławne:
- Białoruska Cerkiew Prawosławna (dwie niezależne hierarchie- wyłącznie w diasporze)
- Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego
- Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny
- Macedońska Cerkiew Prawosławna
- Abchaska Cerkiew Prawosławna
- Starokalendarzowcy
- Grecka Cerkiew Starokalendarzowa
- Rumuńska Cerkiew Starokalendarzowa
- Bułgarska Cerkiew Starokalendarzowa
- Rosyjski Kościół Prawosławny poza granicami Rosji – od 2003 zjednoczony z patriarchatem Moskwy ze statusem Kościoła autonomicznego
- Rosyjska Cerkiew Katakumbowa
- Staroobrzędowcy
- Cerkiew prawosławna:
- Kościoły asyryjskie (dawniej nazywanie nestoriańskimi)
- Kościoły orientalne ("niechalcedońskie", dawniej nazywanie monofizyckimi)
Protestantyzm [edytuj]
- Wyznania powstałe przed reformacją:
- Anglikanizm (bywa wyodrębniany jako nurt pośredni miedzy katolicyzmem a protestantyzmem)
- Kościół Anglii
- Kościół Irlandii
- Kościół Walii
- Kościół Anglikański
- Kościół Episkopalny
- Szkocki Kościół Episkopalny
- Tradycjonalizm anglikański
- Reformowany anglikanizm
- Tradycyjne wyznania protestanckie – ewangelicyzm (tzw. pierwszej fali):
- kalwinizm
- Kościoły Reformowane
- kongregacjonalizm
- prezbiterianizm
- Ewangelickie kościoły unijne
- kwakrzy
- luteranizm
- Kościół Ewangelicki w Niemczech
- Kościół Ewangelicko-Luterański w Ameryce
- Kościół Luterański Synodu Missouri
- Kościół Ewangelicko-Luterański
- Kościół Ewangelicko-Augsburski
- Konfesja Luterańska
- Konfesja Augsburska
- Kościół Luterański
- Samodzielny Kościół Ewangelicko-Luterański
- Kościół Ewangelicki Konfesji Augsburskiej (Słowacja)
- Niezależny Kościół Luterański
- Wolny Kościół Ewangelicko-Luterański
- Luterański Kościół Chrystusowy w Nigerii
- Chrześcijański Kościół Protestancki Batak
- Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP
- Śląski Kościół Ewangelicki Wyznania Augsburskiego
- metodyzm (tzw. druga fala)
- Zjednoczony Kościół Metodystyczny
- Kościół Metodystyczny
- Afrykański Kościół Metodystyczno-Episkopalny
- Kościół Wesleyański
- Kościół Nazareński
- Chrześcijański Kościół Metodystyczno-Episkopalny
- Wolny Kościół Metodystyczny
- Unia Metodystyczna
- Episkopalny Kościół Metodystów
- Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w RP
- Ewangeliczny Kościół Metodystyczny
- kalwinizm
- Ewangelikalizm (tzw. trzecia fala)
- Adwentyzm
- Adwentyzm Dnia Siódmego
- Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
- Kościół Adwentystów Odpocznienia Sabatu
- Kościół Adwentystów Dnia Siódmego Ruch Reformacyjny
- Kościół Reformowany Adwentystów Dnia Siódmego
- Międzynarodowe Braterstwo Adwentystów Dnia Siódmego
- Kościół Adwentystów Siódmego Dnia Stworzenia
- Dawidianizm
- Dawidiańscy Adwentyści Dnia Siódmego – pierwotny ruch już nie istniejący
- Generalne Stowarzyszenie Dawidiańskich Adwentystów Dnia Siódmego
- Ruchy Odgałęzienia (ang. Branch Davidians)
- Stowarzyszenie Dawidiańskich Adwentystów Dnia Siódmego – Ruch Bashan
- Adwentystyczny Kościół Pozostałych Jedenatej Godziny
- Korzeń Jessego
- adwentyzm dnia pierwszego
- Adwentyzm Dnia Siódmego
- Protestantyzm liberalny[7]
- Kościoły Boże
- anabaptyzm
- Armia Zbawienia (salwacjonizm)
- baptyzm
- Południowa Konwencja Baptystyczna
- Narodowa Konwencja Baptystyczna USA
- Narodowa Konwencja Baptystyczna Ameryki
- Konwencja Baptystyczna
- Narodowa Misja Konwencji Baptystycznej (USA)
- Progresywna Narodowa Konwencja Baptystyczna
- Unia Baptystyczna
- Kościół Ewangeliczno-Baptystyczny (Ukraina)
- Amerykański Kościół Baptystyczny w USA
- Kościół Baptystów Pełnej Ewangelii
- Stowarzyszenie Amerykańskich Baptystów
- Stowarzyszenie Konserwatywnych Baptystów
- Misja Baptystyczna
- Wolny Kościół Baptystyczny
- Stowarzyszenie Baptystyczne
- Ewangeliczny Kościół Baptystyczny (Białoruś)
- Unia Ewangelicznych Chrześcijan Baptystów
- Kościół Chrześcijan Baptystów
- Biblijny Kościół Baptystyczny
- Zbór Ewangelicko-Baptystyczny w Katowicach
- Kościoły Chrystusowe (baptyzm)
- Kościół Baptystów Dnia Siódmego
- Kościół Ewangeliczny Misja Łaski
- Chrześcijaństwo Dnia Sobotniego
- zielonoświątkowcy (często wyróżniani jako odrębna grupa)
- Kościół Boży (Cleveland) (d. Kościół Jezusa Chrystusa w Krakowie, lokalnie zachowano tę ostatnią nazwę)
- Kościół Zielonoświątkowy w RP – Zbory Boże
- Kościół Powszechny Królestwa Bożego
- Kościół Boży w Chrystusie (USA)
- Kościół Pełnej Ewangelii
- Kościół Poczwórnej Ewangelii
- Kościół Apostolski
- Chrześcijański Kościół Apostolski
- Zielonoświątkowy Kościół Świętości
- Misja Zielonoświątkowa
- Kościół Pana "Aladura"
- Kongregacja Chrześcijan
- Kościół Bożych Proroctw
- Misja Wiary Apostolskiej Południowej Afryki
- Zielonoświątkowy Kościół Boży
- Kościół Zielonoświątkowy "Bóg jest Miłością"
- Biblijny Kościół Głębokiego Życia
- Chrześcijańskie Stowarzyszenie Zielonoświątkowe (Tanzania)
- Kościół Zielonoświątkowy "Elim"
- Zielonoświątkowy Kościół Metodystyczny
- Kościół Cherubów i Serafów
- Kościół Wierzących
- Kościół Zielonoświątkowy w Indonezji
- Rumuńska Unia Zielonoświątkowa
- Zbory Zielonoświątkowe
- Ewangeliczny Kościół Zielonoświątkowy
- Chrześcijańskie Zbory Boże
- Zielonoświątkowe Zbory Boże
- Unia Zborów Wiary Ewangelicznej (Rosja)
- Stowarzyszenie "Winnica" (USA)
- Apostolski Kościół Apostołów i Proroków (Salwador)
- Ewangeliczne Zbory Księcia Pokoju (Gwatemala)
- Chrześcijański Kościół Zielonoświątkowy
- Misyjny Zielonoświątkowy Kościół Boży
- Ewangelizacyjny Kościół Misyjny Elohim
- Charyzmatyczny Kościół Misji
- Odkupiony Chrześcijański Kościół Boży
- Federacja Kościołów Zielonoświątkowych (Niemcy)
- Afro-Karaibska Wspólnota Zielonoświątkowa (Wlk. Bryt.)
- Cygańska Misja Ewangeliczna (Francja)
- Lluvias de Gracia (Gwatemala)
- Principe de Paz (Honduras)
- Ewangeliczna Wspólnota "Filadelfia" (Hiszpania)
- Chrześcijański Kościół "Manna" (Portugalia)
- Chrześcijańska Federacja Zielonoświątkowa (Włochy)
- Kościół "Żniwa miast"
- Wolny Kościół Apostolski Pięćdziesiątnicy
- Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej
- Niezależny Kościół Zielonoświątkowy
- Unia Zielonoświątkowa
- Kościół Ewangeliczny
- Chrześcijańska Kongregacja Zielonoświątkowa (Włochy)
- Wolny Kościół Zielonoświątkowy
- Kościół Zielonoświątkowo-Charyzmatyczny
- Wolny Ewangeliczny Kościół Boży (Grecja)
- Wolny Kościół Ożywienia Zielonoświątkowego
- Unia Zborów Zielonoświątkowych (Litwa)
- Ewangeliczna Wspólnota Zielonoświątkowa
- Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa
- Zbór Stanowczych Chrześcijan w RP
- Protestancka Wspólnota Regionu Bieszczadzkiego
- neozielonoświątkowcy
- Adonai Centrum Chrześcijan we Wrocławiu
- Kościół Chrześcijański "Słowo Wiary"
- Chrześcijański Kościół Reformacyjny
- Chrześcijański Kościół "Maranatha" w Wiśle
- Chrześcijańskie Centrum "Pan jest Sztandarem"
- Kościół "Chrystus dla wszystkich"
- Kościół "Misja dla Polski"
- Kościół Chrześcijański "Jezus Żyje"
- Kościół Chrześcijański "Otwarte Drzwi"
- Kościół Chrześcijański w Rypinie
- Kościół Chrześcijański w Toruniu
- Kościół Chrześcijański w Warszawie
- Kościół Jezusa Chrystusa "Syjon" w Rzeszowie
- Kościół Jezusa Chrystusa w Werbkowicach
- Kościół Jezusa Chrystusa Wiary Chrześcijańskiej
- Zbór Ewangelicznych Chrześcijan w Duchu Apostolskim
- Zbór Ewangelii Łaski
- Związek Duch i Moc
- Kościół Chrześcijański "Miejsce Odnowienia"
- Kościół Boży w Chrystusie, współpracujący z Międzynarodowym Kościołem Zwycięstwa, należącym do nurtu odnowy charyzmatycznej.
- Kościół Chrześcijański "Miecz Ducha"
- Kościół Chrześcijański "Wieczernik"
- Pentekostalizm Jedności Bóstwa
- Kościoły braterskie
- Kościoły Chrystusowe (Uczniowie Chrystusa)
- Międzynarodowy Kościół Chrystusowy (Boston Local Church)
- Kościoły lokalne
- Inne Kościoły Ewangelikalne
- Niezależna Unia Ewangeliczna (Meksyk)
- Wolny Kościół Ewangeliczny
- Chrześcijańska Misja Przymierza
- Wolny Kościół Pełnej Ewangelii
- Sojusz Chrześcijański i Misyjny
- Afrykański Kościół Krajowy
- Ewangeliczny Kościół Zachodniej Afryki
- Kale Heywet
- Kościół Ewangelicznych Chrześcijan w RP
- Kościół Ewangeliczny w RP
- Ormiański Kościół Ewangelicki
- szwenkfeldyści
- kościoły bezwyznaniowe:
- Adwentyzm
- Kościoły ponadkonfesyjne[a]
- Ruch nowoapostolski
- Kościół Nowoapostolski (Nowoapostolski Kościół w Polsce)
- Charyzmatyczny Kościół Episkopalny
- Ewangeliczny Kościół Ortodoksyjny
- Ruch nowoapostolski
- Żydzi mesjanistyczni (większość w tradycji protestanckiej – trynitarze)
- swedenborgianie
- Chrześcijańskie ruchy scjentystyczne (czasem uważani za protestantów)
Afrochrześcijaństwo [edytuj]
Wyznania nietrynitarne [edytuj]
- w Polsce (XVI – XVII w.):
- w Polsce współcześnie
Restoracjonizm [edytuj]
- Ruch Świętych w Dniach Ostatnich (mormoni)
- Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (największe wyznanie)
- Społeczność Chrystusa (dawniej "Zreorganizowany Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich")
- mniejsze odłamy lub grupy:
- Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (Strangici)
- Kościół Jezusa Chrystusa (Bikertonici)
- Kościół Chrystusa (Obszar Świątyni)
- Kościół Restytucji, Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich
- Kościół Zrestytuowany Jezusa Chrystusa
- Kościół Ostatków Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich
- Prawdziwy i Żywy Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Końca
- Fundamentalistyczny Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich
- Kościół Chrystusa z Poselstwem Eliasza
- Kościół Pierwocin Pełni Czasów
- Kościół Boży Nowego Przymierza
- Chrystadelfianie
- Badacze Pisma Świętego
Wierzenia synkretyczne zapożyczające z chrześcijaństwa [edytuj]
Nowe ruchy religijne o charakterze lub tradycji chrześcijańskiej [edytuj]
- Rodzina
- Ruch na rzecz Przywrócenia Dziesięciu Przykazań
- Zbór Chrześcijański Leczenia Duchem Bożym (sekta "Niebo")
- Wolny Kościół Reformowany
- Stolica Boża i Barankowa
|
|||||||||||||||||||||||
Uwagi
- ↑ Kościoły wywodzące się z nurtu ewangelicznego, łączące elementy protestantyzmu z elementami katolicyzmu i prawosławia.
- ↑ Mimo należenia do Kościołów chrześcijaństwa nie utożsamiają się z nim, np.
Nie należymy do kościołów chrześcijaństwa i nie wierzymy w Trójcę (Prowadzenie rozmów na podstawie Pism s. 23),
Chrześcijaństwa tego nie założyli jednak Jezus Chrystus i jego dwunastu apostołów (Strażnica nr 20/1972 s. 8 ak. 25),
Nadzieje chrześcijaństwa na wybawienie nie mają podstaw biblijnych (Strażnica nr 10/1980 s. 13 ak. 23),
Kierunek aktywności kościołów nominalnego chrześcijaństwa jest wręcz sprzeczny z naukami założyciela chrystianizmu (Strażnica nr 3/1975 s. 24.)
Przypisy
- ↑ Religie świata (pol.).
- ↑ Oriental Orthodox Churches
- ↑ Is the Eastern Orthodox Church the same thing as Orthodox Christianity? | Eastern Orthodox Church | Orthodoxy | Russian | Greek
- ↑ Kościół Powszechny, Kościoły Katolickie będące w pełnej jedności z Biskupem Rzymu – następcą świętego Piotra. [dostęp 15 marca 2010].
- ↑ Nie jest uznawany przez wszystkie autokefaliczne Cerkwie.
- ↑ Parafie prawosławne zachodniego obrządku podlegają m.in. pod Rosyjski Kościół Prawosławny poza granicami Rosji i Antiocheńska prawosławną archidiecezję Ameryki Północnej w ramach Antiocheńskiego Wikariatu Rytu Zachodniego (AWRV)
- ↑ Por. Louis Bouyer: The Word, Church and Sacraments in Protestantism and Catholicism. Wyd. 2. San Francisco: Ignatius Press, 2004, s. 37-40.