Franciszek Ferdynand Habsburg
Franciszek Ferdynand Habsburg-Lotaryński d'Este (ur. 18 grudnia 1863, w Grazu, Austria, zm. 28 czerwca 1914, w Sarajewie, Bośnia) – arcyksiążę Habsburg, bratanek cesarza Franciszka Józefa I, od śmierci ojca 19 maja 1896 - następca tronu Austro-Węgier.
Spis treści |
Życie [edytuj]
Urodził się jako najstarszy syn arcyksięcia Karola Ludwika i jego drugiej żony - arcyksiężnej Marii Annunziaty, księżniczki Sycylii i Neapolu. Arcyksiążę Franciszek Ferdynand w bardzo młodym wieku wstąpił do wojska. Bardzo szybko awansował. Przez długi okres nie pełnił żadnych ważnych funkcji publicznych. Często podróżował, a czas wolny spędzał na polowaniach w towarzystwie wysokich rangą dostojników państwowych. Wychowawcą arcysięcia był jezuita Onno Klop. Franciszek Ferdynand uzyskał wszechstronne wykształcenie, choć z uwagi na wpojone przez wychowawcę poglądy, cieszył się opinią konserwatysty i klerykała.[1] Opanował dobrze arkana dyplomacji, wojskowości i ekonomii.
Arcyksiążę był osobą bardzo majętną. Odziedziczył po Franciszku V ostatnim przedstawicielu parmeńskiej linii Burbonów znaczne dobra. Jego stałą siedzibą był zamek Konopiszt w środkowych Czechach zakupiony w 1877 roku od rodziny Lobkowiczów. Na zamku arcyksiążę odbywał ważne spotkania z różbymi osobistościami życia politycznego Austro-Węgier i Niemiec. Podejmował między innymi cesarza Wilhelma II, z którym projektował plany narzucenia Europie panowania rasy germańskiej.[2][3] Następcą tronu został po śmierci syna Franciszka Józefa, arcyksięcia Rudolfa oraz brata cesarza Maksymiliana, cesarza Meksyku i swojego ojca Karola Ludwika.
Franciszka Józefa przerażała myśl objęcia tronu przez młodszego brata Ferdynanda, Ottona, skandalistę i pijaka. Tak więc, kiedy Franciszek Ferdynand zachorował na gruźlicę, cały dwór w Wiedniu modlił się o jego powrót do zdrowia (arcyksiążę był bardzo pobożny). Rychło okazało się, że Ferdynand, tak jak jego brat, miał stać się bohaterem skandalu. Pod groźbą rezygnacji z korony wymusił na cesarzu zgodę na ślub z ubogą czeską szlachcianką, Zofią Chotek (monarcha był małżeństwu zdecydowanie przeciwny, jednak uległ, kiedy arcyksiążę zagroził zrzeczeniem się praw do korony). Małżeństwo było morganatyczne (potomstwo z tego związku nie ma praw do tytułów, funkcji i dóbr dziedziczonych w rodzinie małżonka wyższego stanem).
Z panującym cesarzem Franciszkiem Józefem I nie miał zbyt dobrych stosunków - obydwaj panowie bardzo się nie lubili. Stary cesarz nie cenił swojego bratanka, który był porywczy i mściwy. Arcyksiążę projektował plany reformy monarchii, które miały zostać rozpoczęte po objęciu tronu. W miejsce monarchii dwuczłonowej proponował państwo trójczłonowe (trzecim narodem rządzącym mieli zostać Słowianie Południowi, czyli przede wszystkim Chorwaci) lub federacji z większą rolą krajów koronnych. Z tych powodów arcyksiążę był nielubiany przez Węgrów, którzy bali się utraty swoich wpływów w Austro-Węgrzech.
Śmierć [edytuj]
Zginął w stolicy Bośni - Sarajewie, w zamachu sarajewskim dokonanym przez organizację Czarna Ręka. Został zastrzelony wraz z żoną Zofią przez Gawriła Principa. Wydarzenie to było bezpośrednią przyczyną wybuchu I wojny światowej. Ironią losu jest fakt, że bezpośrednią przyczyną wojny stał się Franciszek Ferdynand, który najżarliwiej się jej sprzeciwiał, a mordercą był przedstawiciel narodu, który pod rządami arcyksięcia miał zostać trzecim "narodem rządzącym" i współdecydować o losach państwa. Gdy kula przeszyła Franciszkowi Ferdynandowi gardło, znalazł jeszcze dość siły, by sześć lub siedem razy powtórzyć słowa: "To nic".
Dziedzictwo [edytuj]
Zofia von Chotek i jej potomkowie z małżeństwa z Franciszkiem Ferdynandem, uzyskali tytuł książąt von Hohenberg. Zgodnie ze statutami rodowymi Habsburgów Zofia von Chotek nigdy nie miała prawa otrzymać tytułu cesarzowej, a dzieci nie miały prawa do tronu.
Genealogia [edytuj]
| Prapradziadkowie |
cesarz rzymsko-niemiecki |
król Obojga Sycylii |
Fryderyk Michał Wittelsbach (Pfalz-Birkenfeld) |
Karol Ludwik Badeński |
Ferdynand I Burbon |
Karol IV Burbon |
Leopold II Habsburg |
Fryderyk Wilhelm Nassau-Weilburg |
| Pradziadkowie |
Franciszek II Habsburg |
król Bawarii |
król Obojga Sycylii |
Karol Ludwik Habsburg |
||||
| Dziadkowie |
arcyksiążę |
król Obojga Sycylii |
||||||
| Rodzice |
arcyksiążę |
|||||||
|
Franciszek Ferdynand Habsburg (1863-1914) |
||||||||
Przypisy
Bibliografia [edytuj]
- R. Kiszling, Franz Ferdynand von Habsburg-d'Este, w: Neue Deutsche Biographie, Bd 5, Berlin 1961, s. 364
- G. Jaszuński, Ostatni monarchowie, Warszawa 1975
- S. Grodziski, Franciszek Józef I, Wrocław 1983
- H. Batowski, Rozpad Austro-Węgier 1914-1918. Sprawy narodowościowe, działania dyplomatyczne, Wrocław-Warszawa-Kraków 1965
