Maksymilian I (cesarz Meksyku)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Maksymilian I
Maximilian by Winterhalter.jpg
Herb Cesarstwa Meksyku 1864-67
Cesarz Meksyku
Okres panowania od 1864
do 1867
Poprzednik republika
Następca republika
Dane biograficzne
Dynastia habsburgsko-lotaryńska
Urodziny 6 lipca 1832
w Schönbrunn (Wiedeń)
Śmierć 19 czerwca 1867
w Cerro de las Campanas (Querétaro)
Ojciec Franciszek Karol Habsburg
Matka Zofia Wittelsbach
Żona Maria Charlotta Koburg
Rodzeństwo Franciszek Józef
Karol Ludwik
Maria Anna
Ludwik Wiktor
Odznaczenia
Wielki Mistrz Cesarskiego Orderu NMP z Guadalupe (Meksyk) Wielki Mistrz Cesarskiego Orderu Orła Meksyku Wielki Mistrz Orderu Świętego Karola (Meksyk) Order Złotego Runa (Austria) Krzyż Wielki Orderu św. Stefana Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Welfów Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Czerwonego Orła Domowy Order Wierności (Badenia) Order św. Huberta (Bawaria) Krzyż Wielki Orderu Henryka Lwa (Księstwo Brunszwiku) Order św. Jerzego (Królestwo Hanoweru) Order Filipa Wielkodusznego I klasy (Hesja) Order Czarnego Orła (Prusy) Order Domowy Korony Rucianej (Królestwo Saksonii) Order Świętego Andrzeja Powołańca (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława I klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Krzyż Wielki Wojskowego Orderu Wieży i Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu św. Józefa (Toskania) Krzyż Wielki Królewskiego Orderu św. Ferdynanda i Zasługi (Królestwo Obojga Sycylii) Order św. Januarego (Królestwo Obojga Sycylii) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch) Królewski Order Serafinów (Szwecja) Krzyż Wielki Orderu Zakonu Kawalerów Maltańskich Order Zakonu Rycerskiego Grobu Bożego w Jerozolimie
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Maksymilian I, właśc. Ferdinand Maximilian Joseph Maria von Österreich, hiszp. Maximiliano I de México, Fernando Maximiliano José de Habsburgo-Lorena (ur. 6 lipca 1832 w Wiedniu, zm. 19 czerwca 1867 w Cerro de las Campanas w stanie Querétaro) – arcyksiążę austriacki, wicekról lombardzko-wenecki w latach 1857-1859, cesarz meksykański w latach 1864-1867, brat Franciszka Józefa I.

Wczesny okres[edytuj | edytuj kod]

Interesował się sztuką oraz naukami ścisłymi (szczególnie botaniką). Kształcił się jako oficer marynarki wojennej. Miał duże zasługi w utworzeniu portu wojennego w Trieście i w zwycięstwach w wojnie austriacko-włoskiej razem z admirałem Wilhelmem von Tegetthoffem. Był uznawany za liberała. W lutym 1857 objął stanowisko wicekróla Królestwa Lombardzko-Weneckiego.

27 lipca 1857 w Brukseli poślubił księżniczkę belgijską – Marię Charlottę Koburg (córkę Leopolda I – króla Belgów i Ludwiki Marii Orleańskiej). Małżeństwo mieszkało w Mediolanie do 1859, kiedy Franciszek Józef pozbawił Maksymiliana stanowiska wicekróla, co było spowodowane liberalną polityką, jaką prowadził arcyksiążę. Krótko po tej dymisji Austria utraciła kontrolę nad swoimi posiadłościami we Włoszech. Wtedy też Maksymilian zrezygnował z funkcji politycznych i osiedlił się w nowej posiadłości w Miramare.

Cesarz Meksyku[edytuj | edytuj kod]

Maksymilian jako cesarz Meksyku
Rozstrzelanie Maksymiliana – obraz Édouarda Maneta

W 1859 meksykańscy monarchiści zaproponowali mu tron Meksyku. Najpierw Maksymilian odrzucił tę propozycję, bo postanowił zaspokoić swoje marzenia o odkrywaniu nowych gatunków roślin w Brazylii jako botanik. Jednak po francuskiej interwencji w Meksyku pod naciskiem Napoleona III i po zdobyciu przez gen. Élie-Frédérica Foreya miasta Meksyk Maksymilian zgodził się na francuskie propozycje i przyjął koronę w 1863. Przekonało go do tego także przeprowadzenie przez Francuzów plebiscytu odnośnie powołania cesarstwa, w którym rzekomo Meksykanie opowiedzieli się za jego ogłoszeniem (w rzeczywistości plebiscyt został przeprowadzony pod kontrolą francuskich wojsk okupacyjnych). Decyzja ta spowodowała także utratę wszystkich tytułów i praw książęcych jakie przysługiwały mu w Austrii, o czym poinformowano go dopiero przed wyjazdem.

Maksymilian wylądował w Veracruz 28 maja 1864, ale od samego początku jego ekspedycja napotykała same trudności. Wystąpili bowiem przeciw niemu meksykańscy liberałowie razem z legalnie wybranym prezydentem Benito Juárezem. Od tego momentu zaczęła się bezwzględna wojna pomiędzy francuskimi oddziałami ekspedycyjnymi a republikanami.

Cesarz i cesarzowa zamieszkali w pałacu Chapultepec[1]. Jako że Maksymilian i Charlotta nie mieli dzieci, postanowili adoptować Agustína de Iturbide y Green i jego kuzyna Salvadora de Iturbide y de Marzán, wnuków poprzedniego cesarza Meksyku Augustyna. Młodemu Agustinowi nadali tytuł: "Jego wysokość, książę Iturbide" i zamierzali uczynić swoim dziedzicem.

Maksymilian naraził się swoim konserwatywnym sprzymierzeńcom podtrzymując liberalne reformy, które wprowadził Juarez, a jemu samemu zaoferował amnestię, jeżeli poprzysięgnie mu wierność. Juarez odmówił. Wobec tego cesarz polecił, aby wszyscy schwytani współpracownicy Juareza byli rozstrzeliwani. Nie poprawiło to sytuacji, a jedynie wzmogło zaciekłość, z jaką obie strony walczyły.

Gdy w Stanach Zjednoczonych dobiegła końca wojna secesyjna, armia republikańska zaczęła uzyskiwać stamtąd zaopatrzenie. W 1866 Napoleon III Bonaparte wycofał swoje wojska z Meksyku w obliczu wzrastającego oporu Meksykanów i groźby amerykańskiej interwencji. Charlotta odbyła podróż do Europy szukając poparcia dla swojego męża w Paryżu i w Wiedniu oraz u papieża w Rzymie. Jednak próby te zawiodły i doprowadziły ją do choroby umysłowej, a ona sama nigdy nie wróciła do Meksyku.

Egzekucja[edytuj | edytuj kod]

Mimo że Maksymilianowi doradzano, żeby uciekał z przybranej ojczyzny, on postanowił trwać tam bez względu na stale pogarszającą się sytuację. W czasie wycofywania się do Querétaro został oblężony na kilka tygodni, a 11 maja 1867 podjął próbę ucieczki poprzez linie wroga. Został jednak schwytany. Mimo protestów opinii publicznej na całym świecie (ujmowali się za nim liczni monarchowie europejscy, m.in. cesarz Franciszek Józef przywrócił mu prawa dynastyczne w Austrii, licząc, że ocali to brata przed śmiercią, protestował także Giuseppe Garibaldi) sąd wojskowy skazał go na śmierć. Razem z generałami Miguelem Miramonem i Thomasem Mejią[2] zginął rozstrzelany. Jego ciało zostało wysłane statkiem do rodzinnej Austrii i pochowane w Krypcie Cesarskiej Kościoła Kapucynów w Wiedniu.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Prapradziadkowie

cesarz rzymski
Franciszek I Lotaryński
(1708-1765)
∞ 1736
Maria Teresa Habsburg
(1717-1780)

król Hiszpanii
Karol III Hiszpański
(1716-1788)
∞ 1738
Maria Amalia Wettyn
(1724-1760)

król Hiszpanii
Karol III Hiszpański
(1716-1788)
∞ 1738
Maria Amalia Wettyn
(1724-1760)

cesarz rzymski
Franciszek I Lotaryński
(1708-1765)
∞ 1736
Maria Teresa Habsburg
(1717-1780)

Christian III Wittelsbach
(1674-1735)
∞1719
Karolina Nassau-Saarbrücken
(1704–1774)

Józef Karol Wittelsbach
(1694-1729)
∞1717
Elżbieta Augusta Wittelsbach
(1693-1728)

wielki książę Badenii
Karol Fryderyk Badeński
(1728-1811)
∞ 1751
Karolina Hessen-Darmstadt
(1723-1783)

landgraf Hesji-Darmstadt
Ludwik IX
(1719-1790)
∞ 1741
Karolina Wittelsbach
(1721-1774)

Pradziadkowie

cesarz rzymski
Leopold II Habsburg
(1747-1792)
∞ 1765
Maria Ludwika Burbon (1745-1792)

król Hiszpanii
Ferdynand I Burbon
(1751-1816)
∞ 1768
Maria Karolina Habsburg
(1752-1814)

Fryderyk Michał Wittelsbach
(1724-1767)
∞1746
Maria Franciszka Wittelsbach
(1724-1794)

Karol Ludwik Badeński
(1755-1801)
∞ 1774
Amalia Fryderyka Hessen-Darmstadt
(1754-1832)

Dziadkowie

cesarz Austrii
Franciszek II Habsburg
(1768-1835)
∞ 1790
Maria Teresa Burbon-Sycylijska
(1772-1807)

król Bawarii
Maksymilian I Józef Wittelsbach
(1756-1825)
∞ 1797
Karolina Fryderyka Badeńska
(1776-1841)

Rodzice

arcyksiążę
Franciszek Karol Habsburg (1802-1878)
∞ 1824
arcyksiężna
Zofia Wittelsbach (1805-1872)

Maksymilian I (1832-1867), Cesarz Meksyku

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Grodziski, Franciszek Józef I, Wrocław 1983.
  • Brigitte Hamann, Cesarzowa Elżbieta, Warszawa 1999.