Jednostka Wojskowa GROM

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy jednostki specjalnej. Zobacz też: inne artykuły dotyczące znaczenia słowa Grom.
Jednostka Wojskowa GROM
Odznaka Grom.JPG
Odznaka JW GROM
Historia
Państwo Polska Polska
Sformowanie 13 lipca 1990
Patron Cichociemni spadochroniarze Armii Krajowej
Tradycje
Nadanie sztandaru 1 października 1996
Dowódcy
Pierwszy gen. bryg. Sławomir Petelicki
Obecny płk Piotr Gąstał
Działania zbrojne
Haiti (PKW Haiti), Slawonia (Operacja Little Flower), Kosowo (PKW Kosowo), Wojna w Afganistanie (2001-) (PKW Afganistan), II wojna w Zatoce Perskiej (PKW Zatoka Perska, PKW Irak)
Organizacja
Numer JW 2305
Dyslokacja Warszawa, Gdańsk
Podległość Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych
Rodzaj wojsk komandosi
Rodzaj sił zbrojnych Wojska Specjalne
Skład ZB A, ZB B, ZB C (od 2013), dowództwo, sztab, pododdział zabezpieczenia

Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowejjednostka wojskowa Wojsk Specjalnych, sformowana 13 lipca 1990[1][2] (Jednostka Wojskowa 2305) w odpowiedzi na postrzelenie przez terrorystów 30 marca 1990 w Bejrucie dwóch Polaków, w odwecie za pomoc polskiego rządu w emigracji Żydów z ZSRR do Izraela[3].

JW GROM przygotowana jest do prowadzenia szerokiej gamy operacji specjalnych: działań ratunkowych, akcji bezpośrednich, działań antyterrorystycznych (ang. CT). Zamysłem naczelnym, deklarowanym także obecnie była szeroka gama operacji ratunkowych (np. NCE, CSAR, HR), szczególnie na terytoriach wrogich państw, oraz innych objętych wojną, kryzysem itd. Jej tworzenie rozpoczęto w 1990 r., dzięki pomocy Amerykanów, wykorzystując najlepsze doświadczenia zagraniczne, zwłaszcza Stanów Zjednoczonych Ameryki, Wielkiej Brytanii oraz Niemiec (GSG 9). Jednostki, do których można porównać JW GROM pod względem przeznaczenia, to amerykańskie 1st Special Forces Operational Detachment „Delta” (tzw. Delta Force), SEALs DEVGRU – Naval Special Warfare Development Group, brytyjska SAS czy izraelski Sayeret Matkal.

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Istnieje kilka wytłumaczeń pochodzenia nazwy jednostki. Oficjalnie wywodzi się ją jako skrótowiec od „Grupa Reagowania Operacyjno Manewrowego”[4]. Według innej wersji, ma ona nawiązywać do imienia Gromosława Czempińskiego, funkcjonariusza UOP, który odpowiadał za organizację tzw. Operacji Samum (nie mającej nic wspólnego z opisywaną JW - wiadomo jednak, że uczestniczyło w niej paru ówczesnych oficerów JW 2305, m.in. ppłk Jacek Bartosiak, będący później szefem wyszkolenia strzeleckiego i snajperem w jednostce) – według tej samej wersji, wdzięczni za jej sukces Amerykanie sfinansowali stworzenie jednostki 2305[5] lub od Grupy Realizacyjnej Operacji Most, w skład której wchodzili m.in. funkcjonariusze Departamentu I MSW m.in. Gromosław Czempiński, Sławomir Petelicki, zajmujący się ochroną transportu dużej liczby Żydów z ZSRR przez Polskę do Izraela w latach 90 XX w.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od stworzenia w 1990 r. do 1999 r. była to de iure jednostka typu policyjnego (m.in. Policja podlega Ministrowi SW) pododdziału ochronnego i kontrterrorystycznego. JW 2305 podlegała bezpośrednio pod zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych / Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (tzw. Grom był organizacją podobną do Wydziału Antyterrorystycznego Komendy Stołecznej Policji). W latach 1990-1992 Grupa Realizacyjna Operacji Most chroniła transport Żydów z ZSRR do Izraela tranzytem przez Polskę. To zadanie było fundamentalnym i jedynym zadaniem tej jednostki. Po zakończeniu transportu Żydów zadania z tym związane zniknęły. Minister SW Antoni Macierewicz po ustaniu podstawowego celu istnienia jednostki wojskowej postanowił nie rozformować JW 2305 ze względu na zdolności jakie nabyła w czasie swego istnienia. W 1994 jednostka brała udział w Operacji Uphold Democracy wykonywała tam zadania ochronne, była to pierwsza operacja zagraniczna JW 2305. 1 października 1996 roku Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski przekazał Dowódcy JW 2305 pułkownikowi Marianowi Sowińskiemu sztandar Jednostki Wojskowej 2305. Rodzicami chrzestnymi Sztandaru zostali Cichociemny Bronisław Czepczak Górecki oraz Agnieszka Petelicka, żona S. Petelickiego[6]. 1 października 1999 r. umową między MSWiA a MON ministrowie dokonali przeniesienia podległości decyzyjnej JW 2305. Komandosi z ulicy Marsa stali się de iure i de facto żołnierzami. Przez blisko dekadę mieli status wojsk wewnętrznych podobny do Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSW/MSWiA. Trzech dowódców jednostki (S. Petelicki, M. Sowiński i Z. Żurawski) jest powiązanych ze strukturami Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL. Przeniesienie podległości ze spraw wewnętrznych na obronę narodową ze względu na wystawianie wojsk operacyjnych przez Polskę było korzystne ze względów urzędowych i wojskowych, zostało także wymuszone przez przystosowanie prawa RP do zgodnego z prawem UE, tj. jednostki wojskowe może posiadać tylko ministerstwo obrony. JW GROM jest częścią składową Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W okresie od 1 października 1999 do 31 października 2007 jednostka wojskowa o nieformalnej nazwie Grom podlegała w sposób nadzwyczajny pod polecenia służbowe Ministra Obrony Narodowej, a nie rozkazy jak w wojsku, co było kolejną z wielu osobliwości JW 2305. Unormowanie jednostki wywodzącej się ze służb specjalnych nastąpiło po przejściu pod rozkazy Dowódcy Wojsk Specjalnych, co nastąpiło w 1 listopada 2007 roku. Jednostka z ul. Marsa 75 od 1 listopada 2007 r. wchodzi w skład Wojsk Specjalnych. W okresie 1.11.2007 do 31.12.2013 JW 2305 podlegała Dowództwu Wojsk Specjalnych. Obecnie podlega pod Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych. JW Grom jest gotowa do prowadzenia działań specjalnych w czasie pokoju, kryzysu i wojny. Jej zadaniem są operacje wojskowe: ratowania zakładników (Hostage Rescue) w autobusach, pociągach, budynkach (również wieżowcach), samolotach, na statkach/okrętach oraz platformach wiertniczych oraz odwrotne do nich działania taktyczne i działania bojowe, także niszczące siłę żywą (siły i środki przeciwnika). Dowództwo Grupy po okresie chronienia transportów Żydów musiało zmienić jej zadania. JW 2305 w odróżnieniu od ówczesnych formacji policyjnych do zatrzymań groźnych bandytów, funkcjonariusze MSW z tej jednostki mieli działać w sytuacjach bardziej skomplikowanych, wymagających bardziej rozbudowanych zdolności bojowych, zwłaszcza poza obszarem kraju (ze względu na przyporządkowanie do MSW stwarzało to operacyjne problemy). Ciekawostką jest, iż z uwagi na rodowód części twórców (w grupie inicjatywnej znajdowało się co najmniej trzech funkcjonariuszy wywiadu cywilnego) w Jednostce używano tzw. nazwisk operacyjnych, najprawdopodobniej, wraz z odpowiednim dokumentem tożsamości. Mówił o tym gen. bryg. Petelicki, zaś ówczesny płk Roman Polko relacjonował iż to na jego rozkaz praktykę posługiwania się nazwiskami operacyjnymi zlikwidowano (wskutek incydentu z funkcjonariuszami wydziału drogowego Policji). JW 2305 nie posiada uprawnień do posługiwania się dokumentami z fałszywą tożsamością. Jednakże jest prawdopodobne, że mogą otrzymać takie dokumenty na czas operacji poza terytorium Polski. Takie praktyki stosują niektóre grupy specjalne np. 22nd SAS Regiment w Libii, w 2011 roku, działając w operacji niejawnej.

JW GROM ma dowództwo, sztab i większość struktury w Warszawie w dzielnicy Rembertów. Jednostka wojskowa składa się z trzech pododdziałów w tym: stołeczny Zespół Bojowy A realizujący działania lądowe i Zespół Bojowy B w Gdańsku, działający na akwenach. Organizacja wzorowana jest na strukturze brytyjskiego 22nd SAS Regiment oraz tzw. 1st Special Forces Operational Detachment Delta (w mass mediach – Delta Force, w Departamencie Obrony USA – dawniej Combat Applications Group [CAG], obecnie Army Compartmented Elements [ACE]). Mimo że – w odróżnieniu od brytyjskiego SAS – operuje zespołami sześcioosobowymi, z opcjonalnym dołączaniem pary strzelców wyborowych, to generalnie założenia do działania małymi grupami są oparte na brytyjskich wzorcach. Struktura najbardziej przypomina australijski SAS Regiment, bo są w niej całe pododdziały specjalistyczne, zamiast zwartych większych pododdziałów z plutonami poszczególnych specjalności, tak jak ma to miejsce w brytyjskim 22 pułku.

Od początku jest zawodową jednostką wojskową. Żołnierze JW Grom dzielą się na tak zwanych operatorów, czyli komandosów zespołów (pododdziałów) bojowych, oraz równie ważni, żołnierze pododdziałów zabezpieczenia. W skład tych drugich wchodzą analitycy, elektronicy, informatycy, specjaliści od materiałów wybuchowych (Explosive Ordnance Disposal – EOD, czyli saperów, oraz wchodzących w skład zespołów bojowych specjalistów od m.in. wybuchowego wdzierania się do szturmowanych pomieszczeń) (Method of Entry , MoE), i technicy różnych specjalności. Początkowo jednostka miała własnych pilotów, przeszkolonych do współdziałania z komandosami w działaniach bojowych. To właśnie dzięki nim możliwe jest współdziałanie poszczególnych zespołów i przygotowanie, oraz zabezpieczenie działań. Najmniejszą komórką organizacyjną jest sekcja. Sekcje sześcioosobowe, które wchodzą w skład grupy. Grupy wchodzą w skład zespołów. Te komórki składają się z doskonale wyszkolonych i wyposażonych operatorów, z których każdy ma po 2 specjalności, np. operatora radiostacji, strzelca wyborowego, sapera, chemika, ratownika medycznego, kierowcy. Ma to na celu uzupełnienie niezbędnych dla wykonania zadania fachowców, w razie poniesienia strat w toku działań. Oprócz tego każdy równocześnie posiada ogólne wyszkolenie, nacisk kładziony jest od początku na specjalność paramedyczną, tak by podczas walki móc skutecznie nieść pomoc rannym, zarówno żołnierzom, jak i osobom postronnym. Szczegółowa organizacja i liczebność Jednostki Wojskowej 2305 stanowią informacje niejawne. Z danych, które były dostępne w prasie zachodniej, wynika, że na przełomie lat 1999/2000 w jednostce służyło ok. 273 ludzi (według stanu na 2012 r. prawdopodobnie ok. 450 żołnierzy), w dwu pododdziałach bojowych: A oraz – powstałym nieco później, ok. 1993 r. pododdziale – B, a także komórkach sztabowych, logistycznych, informacyjnych, transportowych itp. Pierwsi dowódcy deklarowali, że jednostka jest zdolna do samodzielnego pozyskiwania informacji, co oznacza, że ma lub miała swoje struktury rozpoznawcze. Wiadomo również, że dysponuje swoim bankiem informacji, gdzie gromadzi się wiedzę o wszystkim, co może być przydatne dla prowadzonych przedsięwzięć: innych służbach, organizacjach ekstremistycznych, obiektach potencjalnie zagrożonych itd. W strukturze oddziału lądowego miał się znajdować pluton złożony z 22 strzelców wyborowych. Byli oni wszechstronnie przygotowani do wspierania uwalniania zakładników, ale wiadomo też, że byli wyszkoleni do działań specjalnych w terenie otwartym w ramach operacji wojskowych o charakterze, np. dywersyjnym czy rozpoznawczym. Jako pierwsi w kraju byli wyszkoleni według wysokich standardów zachodnich w sposób bardzo kompleksowy, a także bogato uzbrojeni w wysokiej klasy broń i osprzęt towarzyszący (zaawansowane celowniki optyczne lunetowe, celowniki noktowizyjne III generacji, dalmierze laserowe, termowizory). W okresie dowodzenia jednostką przez płk Piotra Patalonga utworzono odrębny pododdział zajmujący się rozbrajaniem ładunków wybuchowych IED, wiadomo również, że jednostka używa psów (zapewne tropiących, ale możliwe, że i szturmowych, stosowanych niekiedy podczas operacji HR/HRA). Oprócz ww. oddział tworzy również Zespół Bojowy C, o nieokreślonej specjalności. JW Grom posiada też Wysuniętych Nawigatorów Naprowadzania Lotnictwa (WNNL) (ang. skrótowiec JTAC).

Dotychczas zginęło 5 żołnierzy tej jednostki, w tym trzech podczas zadań służbowych. Należy również ująć, iż wielu operatorów zostało poważnie rannych w trakcie prowadzenia działań specjalnych. 13 maja 2002 jeden z żołnierzy zginął z powodu nagłego załamania się pogody podczas ćwiczeń w Zatoce Gdańskiej. W czasie skoku spadochronowego podmuch wiatru zniósł go kilkaset metrów w morze, w którym utonął. W 2012 r. płetwonurek jednostki utopił się podczas szkolenia w jeziorze Czos[7]. Tego samego roku w Tatrach jadący na nartach żołnierz grom potrącił narciarkę i oboje stoczyli się ze zbocza i zginęli[8]. 22 lipca 2012 zginął 40-letni instruktor spadochroniarstwa jednostki. Żołnierz Michał J. skacząc rekreacyjnie w Strefie Zrzutu PeTe Skydive w Piotrkowie Trybunalskim miał katastrofalny problem ze spadochronem. Mimo odcięcia czaszy felernego spadochronu, drugi zaplątał się w kamerę nahełmową i skoczek zginął na miejscu. Michał J. oddał 2000 skoków, 2001 skok niestety okazał się fatalnym[9][10]. 23 stycznia 2013 podczas operacji zatrzymania celowego w Afganistanie, w wyniku ostrzału przez przeciwnika zginął kpt. Krzysztof Woźniak[11]. Major Woźniak jest pierwszym poległym żołnierzem warszawskiego oddziału.

Także dwóch dawnych żołnierzy JW 2305 zginęło. Wrócili do Iraku jako pracownicy amerykańskiego prywatnego przedsiębiorstwa najemniczo-ochroniarskiego Blackwater USA. 5 czerwca 2004, w trzecim dniu swojej pracy w Blackwater, dawni żołnierze oddziału (por. rez. K. Kaśkoś i chor. rez. A. Żukowski) mieli odebrać z lotniska w Bagdadzie pracownika jednego z przedsiębiorstw. Na drodze łączącej zieloną strefę w centrum miasta z lotniskiem (tzw. Irish Road) ich konwój wpadł w zasadzkę. Konwój został zaatakowany przez kilka samochodów jadących z dużą prędkością z naprzeciwka. Ostrzał z granatnika i broni maszynowej prowadzony przez dużo liczniejszych partyzantów zabił dwóch Polaków i dwóch Amerykanów, oraz ranił kilku pozostałych. Do zamachu przyznała się organizacja powiązana z Al-Ka’idą.

Zadania oddziału[edytuj | edytuj kod]

  1. MOOTW – (ang. Military Operations Other Than War) Operacje reagowania kryzysowego operacje wojskowe inne niż wojna, w tym tzw. Non Combatment Evacuation – sprawne, bezpieczne i szybkie ewakuowanie z rejonów objętych walkami czy niepokojami społecznymi obywateli polskich;
  2. HR – (Hostage Rescue), czyli odbijanie zakładników, drugi z bezpośrednich powodów powołania jednostki, przy czym szczególnym zadaniem GROM miało być wykonywanie tych zadań poza granicami kraju na potencjalnie wrogim terytorium, tj. izraelska operacja „Jonathan” w 1976 r. w Entebe; jednak obecnie wobec braku w Polsce wyspecjalizowanych, licznych środków transportu, odpowiednich komórek wywiadu wojskowego ukierunkowanych na pozyskiwanie informacji na potrzeby operacji specjalnych, oraz licznej jednostki wsparcia liczebno-ogniowego tego rodzaju przedsięwzięcia w wydaniu jednostki są obecnie niezbyt możliwe. Podjęto działania na rzecz zmiany tego stanu;
  3. CT – (Counterterrorism) – Kontr-terroryzm, czyli fizyczne zwalczanie terrorystów (po 30 latach funkcjonowania w języku polskim, jako jednym z nielicznych, jednostki counter-terrorist określa się mianem AT). Jest jednostką wyspecjalizowaną m.in. w działaniach antyterrorystycznych, wkracza do akcji, w odpowiedzi na zamach terrorystów. Uderza także w odpowiedzi na zamach, gdy formacje policyjne nie mogą dać sobie rady (tj. przykład irańskiej ambasady w Londynie 1980 – Operacja Nimrod)
  4. PR – (Personel Recovery) – wchodzi w to m.in. CSAR – (Combat Search and Rescue), ewakuacja personelu z zagrożonych działaniami terenów, ambasad itp.;
  5. CSAR – (Combat Search and Rescue) – Prowadzenie bojowych akcji ratowniczo-poszukiwawczych np. ewakuacja lotników zestrzelonych nad terytorium przeciwnika;
  6. SR – (Special Reconnaissance) – Rozpoznanie specjalne. Jest to m.in. zdobywanie na terenie przeciwnika wszelkich informacji istotnych z militarnego punktu widzenia, począwszy od nastrojów społecznych po lokalizowanie zgrupowań wojsk przeciwnika. Oprócz tego żołnierze oceniają efekty działania własnych wojsk, a także zdobywają nowe typy uzbrojenia, dokumenty;
  7. DA – (Direct Action) – Akcje bezpośrednie. Przygotowywanie zasadzek, zdobywanie, niszczenie wskazanych obiektów lub pojazdów przenoszących broń. Sabotaż na lotniskach i w portach przeciwnika. Likwidacja stanowisk dowodzenia, węzłów komunikacyjnych, łączności i energetycznych. Prowadzenie akcji dywersyjnych, paraliżujących poczynania przeciwnika (jest to m.in. minowanie terenu, powodowanie paniki);
  8. MS – (Military Support) – Wsparcie militarne – szkolenie wojsk sojuszniczych podczas pokoju, a w szczególności polskich formacji. Doradztwo oraz wsparcie sojuszników w czasie kryzysu i wojny;
  9. UW – (Unconventional Warfare) – Działania niekonwencjonalne – czyli m.in. przenikanie do okrążonych oddziałów. Prowadzenie walki partyzanckiej, działań przeciwdywersyjnych, działania nieregularne;

JW 2305 uczestniczyła w operacjach typu policyjnego i wojskowego na Haiti, Bałkanach (kilkakrotnie), Zatoce Perskiej, Iraku, Afganistanie. Jednostka brała udział w ataku na Irak w 2003 (Bitwa pod Umm Kasr 21.3.2003 – zdobycie abordażem platformy wiertniczej). Żołnierze oddziału mieli zatrzymać ok. 7 zbrodniarzy wojennych w b. Jugosławii (w tym Slavka Dokmanovicia, Rzeźnika z Vukovaru, podczas Operacji Little Flower), gdzie działali kilkakrotnie m.in. w Slawonii, Kosowie. JW 2305 podejmowała jako jednostka policyjna podległa Ministrowi Spraw Wewnętrznych także działania w Polsce: mówiono o 3 przypadkach pościgów za uzbrojonymi dezerterami, konwojowaniu tajnych akt podczas tzw. nocy teczek, udziale w akcji przeciwko szefostwu Art.B. W latach 1994-1999 podlegała MSWiA. Warto zwrócić uwagę, iż uniwersalny zakres szkolenia pozwala użyć żołnierzy jednostki do bardzo wielu zadań. Pomaga w tym wysoki realizm szkolenia i jego rozłożenie w czasie – w odróżnieniu od ściśle specjalistycznych zespołów CT/HRU jednostka z Warszawy jest bardziej elastyczna. Według nieoficjalnych informacji JW GROM tworzy w ramach Sił Specjalnych Sił Szybkiego reagowania Unii Europejskiej trzon Drugiej Grupy Bojowej ze Strefy Wschodniej. Obecnie żołnierze JW GROM prowadzą działania jako część ISAF w składzie PKW Afganistan, podlegają ISAF SOF jako Task Force 49.

Dowódcy JW 2305 / JW GROM[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Broń[edytuj | edytuj kod]

Broń na wyposażeniu JW GROM:

Pistolety[edytuj | edytuj kod]

Pistolety maszynowe[edytuj | edytuj kod]

Karabinki automatyczne[edytuj | edytuj kod]

Karabiny i karabinki maszynowe[edytuj | edytuj kod]

Wielkokalibrowe karabiny maszynowe[edytuj | edytuj kod]

Karabiny wyborowe[edytuj | edytuj kod]

Strzelby[edytuj | edytuj kod]

  • Remington 870 MCS stosowana jako tzw. breacher, do odstrzeliwania zawiasów i zamków w niezabezpieczonych drzwiach budowlanych

Granaty[edytuj | edytuj kod]

Granatniki[edytuj | edytuj kod]

Moździerze[edytuj | edytuj kod]

Przeciwpancerne pociski kierowane[edytuj | edytuj kod]

UAV Bezzałogowy aparat latający[edytuj | edytuj kod]

Fundacja[edytuj | edytuj kod]

W 1997 powstała Fundacja Byłych Żołnierzy Jednostek Specjalnych G.R.O.M., a jej pomysłodawcą był Sławomir Petelicki.[16] Należą do niej byli członkowie elitarnych jednostek specjalnych, którzy oferują szersze wykorzystanie swoich umiejętności i doświadczenia. Prezesem fundacji jest Krzysztof Przepiórka, a w składzie zasiadają m.in. Romuald Szeremietiew i Janusz Cisek.[17]

W kulturze masowej[edytuj | edytuj kod]

  • Jednostka ta pojawiła się w grze komputerowej Medal of Honor: Warfighter wyprodukowanej przez Danger Close, wydana w Polsce przez Electronic Arts Polska.
  • Jednostka ta występuje również w grze przeglądarkowej Supersoldier. Gra dostępna jest na stronie supersoldier.pl.
  • O Jednostce Wojskowej GROM została wydana książka GROM Siła i Honor autorstwa Michała Komara w rozmowie z Gen. Bryg. Sławomirem Petelickim.
  • O historii Jednostki Wojskowej GROM i sukcesach GROM-owców na misjach zagranicznych powstał film dokumentalny GROM Prawdziwa Historia.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jarosław Rybak: GROM2.pl. Warszawa: Jeden Świat, 2009. ISBN 978-83-89643-50-0.
  2. Michał Komar, Sławomir Petelicki: GROM: Siła i honor. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2010. ISBN 978-83-08-04538-1.
  3. „Angora” nr 17, 24 kwietnia 2011 strona 6.
  4. Informacja z oficjalnej strony www jednostki GROM.
  5. Kim jest Gromosław Czempiński (dostęp: 22-01-2014).
  6. Antyterroryzm.gov.pl.
  7. Komandos GROM zginął podczas szkolenia w Mrągowie.
  8. ZAKOPANE: Wypadek na Rysach, 2 osoby nie żyją, oficer GROM zahaczył o dwie turystyki.
  9. Tragiczny skok ze spadochronem w Piotrkowie Trybunalskim – Fakt.pl.
  10. Czarna seria komandosów GROM | Dziennik Polski.
  11. Zginął polski żołnierz w Afganistanie. wp.mil.pl, 23 stycznia 2013.
  12. kpt. Bogdan Oleksiewicz: Kawaleryjskie Święto. 25bkpow.wp.mil.pl, 2012-06-18. [dostęp 2012-06-19].
  13. kpt. Bogdan Oleksiewicz: Kawaleryjskie Święto. army.mil.pl, 2012-06-18. [dostęp 2012-06-19].
  14. Posiedzenie Zarządu Głównego SKMP ONZ. skmponz.pl, 2013-12-16. [dostęp 2013-12-28].
  15. Granaty dla GROM-u | altair.com.pl.
  16. Kim jesteśmy (pol.). grom.org.pl. [dostęp 2013-07-22].
  17. FUNDACJA BYŁYCH ŻOŁNIERZY JEDNOSTEK SPECJALNYCH GROM (pol.). krs.serwisprawa.pl. [dostęp 2013-07-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]