Antoni Macierewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Antoni Macierewicz
Antoni Macierewicz Sejm 2014.JPG
Antoni Macierewicz (2014)
Data i miejsce urodzenia 3 sierpnia 1948
Warszawa
Poseł VII kadencji Sejmu
Przynależność polityczna Prawo i Sprawiedliwość
Okres urzędowania od 8 listopada 2011
Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego
Okres urzędowania od 4 października 2006
do 5 listopada 2007
Następca Janusz Nosek
Minister spraw wewnętrznych
Przynależność polityczna Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe
Okres urzędowania od 23 grudnia 1991
do 20 czerwca 1992
Poprzednik Henryk Majewski
Następca Andrzej Milczanowski
Antoni Macierewicz signature.jpg
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Antoni Macierewicz (ur. 3 sierpnia 1948 w Warszawie) – polski polityk, historyk, nauczyciel akademicki, od 1991 do 1992 minister spraw wewnętrznych, w 2006 i w 2007 podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, od 2006 do 2007 szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego, poseł na Sejm RP I, III, IV, VI i VII kadencji, od 2013 wiceprezes PiS. Działacz opozycji demokratycznej w PRL w latach 1968–1989, współtwórca Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej KOR, publicysta.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Syn Zdzisława i Marii Macierewiczów[1]. Rodzice byli pracownikami naukowymi, ojciec docentem chemii, a matka doktorem biologii[2]. Mieli troje dzieci: Barbarę (ur. 1938), Wojciecha (ur. 1945) i Antoniego (ur. 1948)[2].

Antoni Macierewicz jest żonaty z Hanną (z domu Natora), ma córkę Aleksandrę (ur. 1976)[1][3].

Działalność w PRL[edytuj | edytuj kod]

Antoni Macierewicz uczęszczał w latach 1959-1960 do zakładu Ojców Salezjanów w Rumi, następnie ukończył Szkołę Podstawową nr 25 w Warszawie przy ul. Ogrodowej[2], po czym rozpoczął naukę w XVII Liceum Ogólnokształcącego im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Warszawie, skąd w 1965 z przyczyn politycznych został relegowany[4] (za odmowę potępienia na szkolnym apelu orędzia biskupów polskich do biskupów niemieckich[2]). Po zmianie szkoły zdał maturę w XLII Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Konopnickiej w Warszawie[2].

Od 1966 należał do 1. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Romualda Traugutta „Czarna Jedynka” przy warszawskim liceum im. Tadeusza Reytana[2], był w niej instruktorem harcerskim, przez kilka lat drużynowym. W 1969 współorganizował Gromadę Włóczęgów – krąg starszoharcerski[2]. W 1966 rozpoczął studia historyczne w Instytucie Historycznym na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego[2]. Podczas studiów należał do rady wydziałowej Zrzeszenia Studentów Polskich, zaangażował się w działalność opozycyjną, był założycielem Ligi Niepodległościowej, był uczestnikiem strajków studenckich w marcu 1968, za co był tymczasowo aresztowany od 28 marca do 3 sierpnia 1968, a w związku z tym został następnie zawieszony w prawach studenta[2]. Po wydarzeniach grudniowych na Wybrzeżu w 1970 zorganizował akcję pomocy, polegającą na oddawaniu krwi dla ofiar. W grudniu 1971 ukończył studia (praca magisterska pt. Hierarchia władzy a struktura własności ziemskiej w Tawantinsuyu w pierwszej połowie XVI w.[5]). Jako doktorant Pracowni Dziejów Ameryki Łacińskiej i Afryki Instytutu Historii PAN w Warszawie zajmował się zagadnieniami Ameryki Południowej, podjął się pisania pracy doktorskiej, której mimo wcześniejszego przyjęcia na studium nie ukończył z uwagi na odmowę zatwierdzenia jego kandydatury przez radę naukową[2]. W latach 1973–1975 koordynował, wraz z innymi niezależnymi intelektualistami, akcję pisania listów protestacyjnych do Sejmu PRL przez wyższe uczelnie, w których sprzeciwiano się zmianom w konstytucji PRL. Bez powodzenia ubiegał się o pracę w PAN, w połowie lutego 1974 zgodził się na pracę bibliotekarza, której nie podjął[2]. Od 1975 do 1976 wykładał historię Ameryki Łacińskiej w Katedrze Iberystyki na Uniwersytecie Warszawskim[2]. W tym czasie publikował artykuły na łamach czasopisma „Etnografia Polska” oraz nauczył się języka keczua plemiona indiańskiego[2]. W styczniu 1976 rozpoczął przewód doktorski pod kierunkiem profesora Tadeusza Łepkowskiego, który został przerwany wymówieniem w połowie października 1976 z powodu zaangażowania Antoniego Macierewicza w działalność Komitetu Obrony Robotników[2][6]. Ponadto z powodu działalności opozycyjnej została zablokowana publikacja jego książki pt. Ameryka Łacińska w krzywym zwierciadle oraz planowany wyjazd do Argentyny w celu prowadzenia badań archiwalnych[2].

Po pacyfikacjach wystąpień robotników w okresie czerwca 1976, wraz z członkami KOR, organizował akcję niesienia pomocy robotnikom Radomia i Ursusa. Wraz z niektórymi dawnymi harcerzami Czarnej Jedynki współtworzył konspiracyjną strukturę, która zajmowała się zbieraniem pieniędzy, udzielaniem pomocy prawnej i lekarskiej represjonowanym. We wrześniu 1976 był jednym z założycieli Komitetu Obrony Robotników, współautorem pierwszego apelu KOR i rozpoczął wydawanie „Komunikatu KOR-u”. Blisko współpracował wówczas z Jackiem Kuroniem i Adamem Michnikiem. Od 16 maja do 23 lipca 1977 w Krakowie[7] oraz na kilka dni w grudniu 1979 był ponownie aresztowany. Od października 1977 rozpoczął wydawanie podziemnego miesięcznika „Głos” i był jego redaktorem od początku do 1990[2] (początkowo publikowali w nim Adam Michnik, Jacek Kuroń i inni członkowie KOR, zaś po konflikcie z nimi Antoni Macierewicz redagował pismo samodzielnie). W październiku 1979 był uczestnikiem solidarnościowej głodówki w Kościele Świętego Krzyża w Warszawie[8]. W związku z działalnością opozycyjną w latach 70. był rozpracowywany i inwigilowany przez służby bezpieczeństwa PRL, m.in. sześć razy karany przez kolegia ds. wykroczeń, od 1976 do 1980 co najmniej 23 razy zatrzymywany na 48 godzin, stosowano wobec niego przeszukania mieszkania[2].

Od września 1980 kierował Ośrodkiem Badań Społecznych NSZZ „Solidarność” (formalnie na stanowisku sekretarza naukowego[2]) i rozpoczął wydawanie niezależnego dziennika „Wiadomości Dnia Warszawa”[9]. Od października 1980 był członkiem zespołu Doradców Krajowej Komisji Porozumiewawczej, a później Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. 27 września 1981 był jednym z sygnatariuszy deklaracji założycielskiej Klubów Służby Niepodległości. Jesienią 1981 został wykładowcą na Uniwersytecie Jagiellońskim, a jednocześnie na terenie całego kraju prowadził wykłady z zakresu historii najnowszej[2].

Doktor Stanisław Lewek (drugi z lewej), lekarz, który w 1982 umożliwił Antoniemu Macierewiczowi w czasie internowania ucieczkę ze szpitala powiatowego w Sanoku (2014)

Po wprowadzeniu stanu wojennego z 13 grudnia 1981 wchodził w skład komitetu strajkowego w Stoczni Gdańskiej. Po pacyfikacji tego protestu z 16 grudnia 1981 został internowany (w tym czasie została internowana na kilka miesięcy także jego żona[2]). Osadzono go najpierw w zakładzie karnym w Iławie, następnie w KielcachPiaskach, RzeszowieZałężu i Łupkowie. Po skierowania do szpitala powiatowego w Sanoku 9 listopada 1982, dziewięć dni później zbiegł[10][2]. Autorem planu ucieczki był ksiądz Adam Sudoł[11]. Antoni Macierewicz ukrywał się do 1984, kierując pracami grupy „Głos”, wydającej w podziemiu miesięcznik („Głos”) i tygodnik („Wiadomości”). Jego ówczesne poglądy wyrażał artykuł Odbudowa państwa (sygnowany przez zespół „Głosu”)[12], który postulował trójporozumienie: „Solidarności” i Kościoła z Ludowym Wojskiem Polskim.

Był członkiem zespołu kierowniczego Archidiecezjalnego Duszpasterstwa Ludzi Pracy w Warszawie i w 1984 członkiem jego rady programowej[2]. Współpracował z kontestującą politykę Lecha Wałęsy Grupą Roboczą Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. W 1988 przystąpił do Klubu Myśli Politycznej „Dziekania”, z którego odszedł rok później, gdy klub ten poparł porozumienie Okrągłego Stołu.

Działalność polityczna w III RP[edytuj | edytuj kod]

Lata 1989–2005[edytuj | edytuj kod]

Jesienią 1989 współtworzył Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, w którym objął funkcję wiceprezesa. W 1990 wszedł w skład Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie. W wyborach parlamentarnych w 1991 został liczbą 25 043 głosów wybrany na posła z warszawskiej listy Wyborczej Akcji Katolickiej[13]. W rządzie Jana Olszewskiego, w latach 1991–1992 pełnił funkcję ministra spraw wewnętrznych. Wykonując sejmową tzw. uchwałę lustracyjną, ogłosił tzw. listę Macierewicza, zawierającą nazwiska znanych polityków (m.in. ówczesnego prezydenta Lecha Wałęsy i marszałka Sejmu, prezesa jego własnej partii, Wiesława Chrzanowskiego), zarejestrowanych przez Służbę Bezpieczeństwa PRL jako jej tajni współpracownicy[14]. Wywołało to poważny kryzys polityczny i było jednym z powodów odwołania rządu. Hipotetyczny przebieg zdarzeń z czerwca 1992, w relacji zwolenników odwołanego premiera, przedstawia film Nocna zmiana na podstawie książki Lewy czerwcowy.

19 lipca 1992 został usunięty z ZChN, tworząc wraz z m.in. Mariuszem Maraskiem i Piotrem Walerychem małą partię pod nazwą Akcja Polska[2], która weszła w czerwcu 1993 w skład Ruchu dla Rzeczypospolitej Jana Olszewskiego. W wyborach parlamentarnych w tym samym roku bez powodzenia ubiegał się o reelekcję z listy Koalicji dla Rzeczypospolitej w województwie krakowskim[15] (otrzymał 11 586 głosów).

W listopadzie 1993 reaktywował Akcję Polską. W 1995 wstąpił do Ruchu Odbudowy Polski, a w 1996 został wiceprzewodniczącym rady naczelnej tej partii. W wyborach parlamentarnych w 1997 z listy ROP wszedł do Sejmu III kadencji, uzyskując 15 221 głosów. Po rozłamie w tej partii, tuż po wyborach został prezesem założonej przez siebie partii Ruch Katolicko-Narodowy. W latach 1996–1997 współdziałał w opracowaniu Obywatelskiego Projektu Konstytucji. W 2001 został liczbą 24 900 głosów wybrany do Sejmu z listy Ligi Polskich Rodzin w okręgu warszawskim, której klub opuścił po kilku miesiącach na skutek konfliktu z Romanem Giertychem. W IV kadencji od 2004 do 2005 był członkiem sejmowej komisji śledczej ds. prywatyzacji PKN Orlen[16].

W wyborach samorządowych w 2002 kandydował na stanowisko prezydenta Warszawy. Kampanię zakończył w pierwszej turze, z poparciem 5849 wyborców (1,09%), zajmując 8. miejsce na czternastu kandydatów[17]. Współtworzył wówczas koalicję Razem Polsce[18], zrzeszającą niewielkie konserwatywno-narodowe ugrupowania prawicy, która zaprzestała działalności po porażce w tych wyborach. Od maja do lipca 2004 reprezentował Polskę w Parlamencie Europejskim[19].

Wraz z Janem Olszewskim i Gabrielem Janowskim przed wyborami parlamentarnymi w 2005 stworzył federacyjną partię Ruch Patriotyczny, która w wyborach do Sejmu nie przekroczyła progu wyborczego, uzyskując 1,05% głosów[20].

Lata 2005–2007[edytuj | edytuj kod]

Antoni Macierewicz podczas 17. Targów Książki w Krakowie (2013)

21 lipca 2006 został mianowany na stanowisko wiceministra obrony narodowej w rządzie Jarosława Kaczyńskiego, jako likwidator Wojskowych Służb Informacyjnych, weryfikator ich kadr, a także pełnomocnik ds. tworzenia służby kontrwywiadu wojskowego[21]. Pełnił tę funkcję do 4 października 2006. Od 1 listopada 2007 do 16 listopada 2007 był podsekretarzem stanu w MON[22].

20 sierpnia 2006 w Telewizji Trwam, odnosząc się do listu byłych ministrów spraw zagranicznych krytykującego odwołanie szczytu Trójkąta Weimarskiego przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego, stwierdził, że większość z nich była agentami sowieckich służb specjalnych, co wywołało żądania reakcji ze strony m.in. opozycji, partii koalicyjnych (Samoobrony RP i LPR) i sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych. 25 sierpnia 2006 Antoni Macierewicz przesłał swemu bezpośredniemu zwierzchnikowi, ministrowi obrony narodowej Radosławowi Sikorskiemu, list z wyjaśnieniami. W tym dniu oświadczył też, że: Mówiąc o agenturalnej przeszłości byłych szefów MSZ, użyłem niewłaściwego skrótu myślowego (...), nie cofając wprost swoich oskarżeń[23]. 28 sierpnia 2006 minister ogłosił, że przesłał swojemu zastępcy pisemne upomnienie i, podobnie jak premier, uważa sprawę za zamkniętą.

4 października 2006 został powołany na stanowisko szefa nowej Służby Kontrwywiadu Wojskowego. 23 stycznia 2007 minister obrony narodowej Radosław Sikorski zwrócił się do premiera Jarosława Kaczyńskiego o jego odwołanie z tej funkcji, wskazując jako główną przyczynę efektywne pozbawienie polskich sił zbrojnych ochrony kontrwywiadowczej. Brak ochrony wynikał według niego z nieudolnego procesu przejmowania archiwów Wojskowych Służb Informacyjnych oraz amatorskiego poziomu i wątłego udokumentowania informacji i raportów przekazywanych przez nowe służby. Ze stanowiska szefa kontrwywiadu Antoni Macierewicz został odwołany 5 listopada 2007 w związku z uzyskaniem mandatu poselskiego[24].

Działalność od 2007[edytuj | edytuj kod]

W wyborach do Sejmu VI kadencji uzyskał mandat, kandydując z pierwszego miejsca listy Prawa i Sprawiedliwości w okręgu piotrkowskim i otrzymując 40 055 głosów[25]. Również w 2007 został felietonistą Radia Maryja i Telewizji Trwam (w cyklu Myśląc Ojczyzna i Głos Polski). Publikuje na łamach „Naszego Dziennika”, „Gazety Polskiej” i „Niezależnej Gazety Polskiej”.

20 lipca 2010 został przewodniczącym, zorganizowanego przez parlamentarzystów PiS, zespołu parlamentarnego ds. wyjaśnienia przyczyn katastrofy rządowego samolotu Tu-154 w Smoleńsku[26]. W wyborach parlamentarnych w 2011 liczbą 41 871 głosów uzyskał reelekcję[27].

W 2012 wygrał prawomocnie proces cywilny o ochronę dóbr osobistych wytoczony mu przez spółkę Agora[28][29]. Liczne procesy cywilne o naruszenie dóbr osobistych i karne z oskarżenia prywatnego przeciwko Antoniemu Macierewiczowi wiązały się z jego wypowiedziami publicznymi po opublikowaniu tzw. raportu z likwidacji WSI. W tych sprawach oddalone zostały wytoczone przeciwko niemu powództwa Zygmunta Solorza[30], Jana Wejcherta i innych osób[31][32]. W 2011 Antoni Macierewicz przegrał prawomocnie proces cywilny z koncernem ITI[33], a w 2012 z Markiem Dukaczewskim[34][30]. Jednocześnie w przypadkach, gdy podstawą pozwu były wyłącznie informacje z samego raportu, sądy uznawały, że Antoni Macierewicz nie ma legitymacji procesowej, skoro raport został przygotowany przez komisję weryfikacyjną podlegającą MON (większość wytoczonych w rezultacie przeciwko Ministrowi Obrony Narodowej procesów cywilnych o naruszenie dóbr osobistych z uwagi na tezy zawarte w tym raporcie Skarb Państwa przegrał)[30].

Również w 2012 Antoni Macierewicz wstąpił do PiS[35]. W marcu tego samego roku objął funkcję prezesa zarządu regionalnego tej partii w okręgu piotrkowskim[36]. 23 listopada 2013 został wiceprezesem Prawa i Sprawiedliwości[37].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Justyna Błażejowska: Sylwetka Antoniego Macierewicza. niezalezna.pl, 29 grudnia 2010. [dostęp 2013-02-14].
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 2,21 2,22 Sylwetka Antoniego Macierewicza. niezalezna.pl, 29 grudnia 2010. [dostęp 2014-05-03].
  3. Antoni Macierewicz. wp.pl, 6 września 2005. [dostęp 2014-05-03].
  4. Łukasz Kamiński, Grzegorz Waligóra (wybór, wstęp i opracowanie), Kryptonim „Gracze”. Służba Bezpieczeństwa wobec Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR” (1976–1981), Warszawa 2010, s. 56
  5. Terminator. wprost.pl. [dostęp 2013-11-05].
  6. Ogłoszono mnie szaleńcem. wydawnictworytm.pl. [dostęp 2013-11-05].
  7. Amnestie. encyklopedia-solidarnosci.pl. [dostęp 2013-02-14].
  8. Głodówka w kościele Świętego Krzyża w Warszawie. encyklopedia-solidarnosci.pl. [dostęp 2013-02-14].
  9. „Wiadomości Dnia”. encyklopedia-solidarnosci.pl. [dostęp 2013-02-14].
  10. Franciszek Oberc, Kalendarium sanockie 1974–1994, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 954
  11. Adam Sudoł. encyklopedia-solidarnosci.pl. [dostęp 2012-01-29].
  12. Odbudowa państwa. „Głos” nr 43/1983, s. 8–25. [dostęp 2011-09-27].
  13. M.P. z 1991 r. Nr 41, poz. 288
  14. Prosty czerwcowy. focus.pl, 26 lipca 2012. [dostęp 2013-02-14].
  15. Inka Słodkowska (red.), Wybory 1993. Partie i ich programy, Wyd. ISP PAN, Warszawa 2001
  16. Strona sejmowa posła IV kadencji. [dostęp 2013-02-14].
  17. Serwis PKW – Wybory 2002. [dostęp 2011-09-27].
  18. Macierewicz kandydatem, ale nie LPR. wp.pl, 29 sierpnia 2002. [dostęp 2011-09-27].
  19. Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 2011-09-27].
  20. Seriws PKW – Wybory 2005. [dostęp 2013-02-14].
  21. Macierewicz wiceministrem obrony narodowej. wp.pl, 22 lipca 2006. [dostęp 2011-09-27].
  22. Macierewicz odwołany i zawrócony z drogi do Afganistanu. pomorska.pl, 16 listopada 2007. [dostęp 2011-09-27].
  23. Antoni Macierewicz przeprasza. interia.pl, 25 sierpnia 2006. [dostęp 2013-02-14].
  24. Szczygło: Macierewicz nie jest już szefem kontrwywiadu. gazeta.pl, 5 listopada 2007. [dostęp 2011-09-27].
  25. Serwis PKW – Wybory 2007.
  26. Macierewicz świadomy odpowiedzialności. rp.pl, 20 lipca 2010. [dostęp 2011-09-27].
  27. Serwis PKW – Wybory 2011. [dostęp 2011-09-27].
  28. Agora ma przeprosić Macierewicza – za jedno słowo. rp.pl, 21 września 2012. [dostęp 2014-01-16].
  29. Agora przegrała proces z Macierewiczem. Będą przeprosiny w GW?. wiadomosci24.pl, 21 września 2012. [dostęp 2014-01-16].
  30. 30,0 30,1 30,2 Macierewicz w granicach prawa. polityka.pl, 23 października 2012. [dostęp 2014-01-16].
  31. Macierewicz nie musi przepraszać Wejcherta. rp.pl, 14 stycznia 2009. [dostęp 2014-01-16].
  32. Macierewicz wygrał kolejny proces za raport z weryfikacji WSI. wprost.pl, 13 stycznia 2014. [dostęp 2014-01-16].
  33. Macierewicz ma przeprosić ITI. rp.pl, 30 września 2011. [dostęp 2014-01-16].
  34. Macierewicz musi przeprosić Dukaczewskiego. rp.pl, 20 grudnia 2013. [dostęp 2014-01-16].
  35. Antoni Macierewicz wstąpił do PiS. niezalezna.pl, 16 lutego 2012. [dostęp 2012-02-16].
  36. PiS: Macierewicz szefem okręgu piotrkowskiego. epiotrkow.pl, 17 marca 2012. [dostęp 2012-03-18].
  37. Rada Polityczna wybrała m.in. wiceprezesów PiS, członków Komitetu Politycznego i Przewodniczącego Komitetu Wykonawczego. pis.org.pl, 23 listopada 2013. [dostęp 2013-11-23].
  38. Dz.U.R.P. z 1990 r. Nr 4, poz. 54. s. 52.
  39. Antoni Macierewicz Człowiekiem Roku. rp.pl, 4 marca 2011. [dostęp 2011-09-27].
  40. Jarosław Marek Rymkiewicz Człowiekiem Roku 2011 „Gazety Polskiej”. Antoni Macierewicz – „Nowego Państwa”. wpolityce.pl, 13 stycznia 2012. [dostęp 2014-01-16].
  41. Antoni Macierewicz odebrał medal. epoznan.pl, 27 kwietnia 2013. [dostęp 2014-05-03].
  42. Antoni Macierewicz odebrał Medal Przemysła II. niezalezna.pl, 27 kwietnia 2013. [dostęp 2014-05-03].
  43. Niepodległość pracy. books.google.pl. [dostęp 2014-05-03].
  44. Lewy czerwcowy : mówią Kaczyński, Macierewicz, Parys, Glapiński, Kostrzewa-Zorbas / Jacek Kurski, Piotr Semka.. stanford.edu. [dostęp 2014-05-03].
  45. Dekomunizacja i rzeczywistość. books.google.pl. [dostęp 2014-05-03].
  46. Raport z weryfikacji WSI / [Antoni Macierewicz.]. stanford.edu. [dostęp 2014-05-03].
  47. Kompendium patriotyzmu. mwydawnictwo.pl. [dostęp 2014-05-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]