Jocelyn Bell Burnell

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jocelyn Bell Burnell
Jocelyn Bell Burnell
Data i miejsce urodzenia 15 lipca 1943
Belfast
Imię i nazwisko przy narodzeniu Susan Jocelyn Bell
Zawód astrofizyczka
Odznaczenia
Dama Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Promieniowanie synchrotronowe pulsara
w środku Mgławicy Kraba

Jocelyn Bell Burnell (ur. jako Susan Jocelyn Bell 15 lipca 1943 w Belfaście) – brytyjska astrofizyczka. Jako doktorantka, pracująca pod kierunkiem Antony’ego Hewisha, Jocelyn Bell jako pierwsza zaobserwowała pulsary. Za to odkrycie Hewish (wraz z Martinem Ryle’em) otrzymał w 1974 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki.

Odkrycie pulsarów[edytuj | edytuj kod]

Joselyn Bell rozpoczęła w 1965 roku doktorat w Mullard Radio Astronomy Observatory (MRAO) w Cambridge pod kierunkiem Antony’ego Hewisha. Jej zadaniem miało być badanie scyntylacji kwazarów. W 1967 roku Bell zaobserwowała za pomocą skonstruowanego przez siebie (z udziałem innych doktorantów) radioteleskopu, że źródło radiosygnałów oznaczone symbolem CP 1919 wysyła regularne impulsy w odstępach 1,34 sekundy. Początkowo Hewish uznał te sygnały za wynik interferencji, ale Bell znalazła kolejny pulsar w styczniu 1968 roku, a dwa następne – w lutym.

Bell i Hewish po pierwszej obserwacji pulsara podejrzewali, że regularne impulsy fal radiowych mogą pochodzić od aktywności cywilizacji pozaziemskich i oznaczyli ich źródła, na poły żartobliwie, LGM 1-4 (od little green men – „małe zielone ludziki”)[1]. Thomas Gold i Franco Pacini wykazali później, że pulsary są szybko rotującymi gwiazdami neutronowymi. Była to pierwsza obserwacja gwiazd neutronowych, choć ich istnienie przewidziano teoretycznie już w 1933 roku.

Kontrowersje wokół Nagrody Nobla[edytuj | edytuj kod]

Antony’emu Hewishowi i Martinowi Ryle’owi przyznano w 1974 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za pionierskie badania w dziedzinie radioastronomii i odkrycie pulsarów.

Pominięcie Joselyn Bell Burnell podczas przyznania tej Nagrody Nobla uważa się za jedną z najbardziej kontrowersyjnych decyzji w historii naukowych Nagród Nobla[2]. Artykuł w „Nature”, opisujący odkrycie pierwszego pulsara miał pięciu autorów, którzy wchodzili w skład zespołu[3]. Jako pierwszy autor został podany Hewish, a Bell jako druga autorka. Była również współautorką drugiej pracy o pulsarach[4]. Sama Bell Burnell, opisując okoliczności odkrycia wskazuje jednak, że większa część odpowiedzialności naukowej spoczywała na Hewishu jako promotorze doktoratu, zatem on powinien być wyróżniony[5].

Kariera naukowa[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu doktoratu Bell Burnell kontynuowała badania w dziedzinie radioastronomii, głównie zajmując się badaniem promieniowania wysyłanego przez źródła galaktyczne. Pracowała w University of Southampton (1968–1973), University College w Londynie (1974–1982) oraz w Królewskim Obserwatorium w Edynburgu (1982–1991). Od 1991 do 1999 roku Bell Burnell kierowała Wydziałem Fizyki Open University w Wielkiej Brytanii. W latach 2001–2004 była dziekanem wydziału nauk ścisłych University of Bath. W latach 2002–2004 stała na czele Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego, a w latach 2008–2010 była prezydentem Institute of Physics.

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Mimo pominięcia w Nagrodzie Nobla w 1974 roku, Bell Burnell otrzymała liczne inne wyróżnienia za swoje osiągnięcia naukowe. Odznaczona została między innymi Medalem Herschela przyznawanym przez Królewskie Towarzystwo Astronomiczne oraz Orderem Imperium Brytyjskiego w klasie Dame Commander (DBE). Otrzymała również doktorat honoris causa Uniwersytetu Harvarda.

Życie osobiste i aktywność pozanaukowa[edytuj | edytuj kod]

Jocelyn Bell poślubiła Martina Burnella w 1968 roku (rozwiedli się w 1993) i miała jednego syna, Gavina Burnella. Jest praktykującą kwakierką[6].

Przypisy

  1. Stephen W. Hawking: Krótka historia czasu. Warszawa: Wydawnictwo „Alfa”, 1993, s. 94.
  2. Horace Freeland Judson: No Nobel Prize for Whining (ang.). „The New York Times”, 2003-10-20. [dostęp 2011-02-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-18)].
  3. A. Hewish, S.J. Bell, J.D.H. Pilkington, P.F. Scott, R.A. Collins. Observation of Rapidly Pulsating Radio Source. „Nature”. 217, s. 709–713, 1968. doi:10.1038/217709a0. 
  4. A. Hewish, S.J. Bell, T.W. Cole. Observations of some further Pulsed Radio Sources. „Nature”. 218, s. 126–129, 1968. doi:10.1038/218126a0. 
  5. S. Jocelyn Bell Burnell: Little Green Men, White Dwarfs or Pulsars? (ang.). W: Cosmic Search Magazine [on-line]. [dostęp 2011-02-28].
  6. Interview with Jocelyn Bell Burnell (ang.). BBC. [dostęp 2011-02-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-21)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]