Karabin Berthier Mle1907

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Berthier Modéle 1907
Rifle Berthier.jpg
Berthier Mle1907/15
Dane podstawowe
Państwo  Francja
Rodzaj karabin powtarzalny
Historia
Prototypy 1890
Produkcja seryjna 1907-?
Dane techniczne
Kaliber 8 mm
Nabój 8× 50,5 mm R
Magazynek stały, 3 nab. (Mle 1907)
Wymiary
Długość 1306 mm (Mle 1907)[1]
Długość lufy 803 mm (Mle 1907)[1]
Masa
broni 3,91 kg (Mle 1907)[1]
Inne
Prędkość pocz. pocisku 701 m/s[2]
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Berthier Modéle 1907 - francuski karabin powtarzalny kalibru 8 mm, produkowany na początku XX wieku, używany głównie podczas I wojny światowej. Do jego rodziny broni należały także karabinki Mle 1890 (polskie oznaczenie wz.1890) i Mle 1892 (wz.1892), z których konstrukcji się wywodził, oraz jego wersje pochodne: karabin Mle 1907/15 (wz.15), karabin i karabinek Mle 1916 (wz.16) i karabin Mle 1934 (kalibru 7,5 mm).

Historia konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Podłoże powstania[edytuj | edytuj kod]

Druga połowa XIX wieku była okresem szybkiego rozwoju broni strzeleckiej. Wprowadzenie broni odtylcowej, a następnie amunicji zespolonej z łuską metalową zwiększyło szybkostrzelność podstawowej broni piechoty – karabinu. Pojawiły się też pierwsze karabiny powtarzalne.

We Francji pierwszym wprowadzonym do uzbrojenia karabinem odtylcowym był Chassepot Mle 1866. Po kilku latach został on przystosowany do zasilania amunicją z łuską metalową (Gras Mle 1874). W celu zwiększenia szybkostrzelności jednostrzałowych karabinów Grasa skonstruowano karabin Mle 1884 będący połączeniem karabinu Grasa z podlufowym magazynkiem rurowym konstrukcji Kropatschcka.

Wynalezienie przez Paula Vieille w 1886 (lub 1884) pierwszego prochu bezdymnego sprawiło, że konieczna stała się nowa modernizacja karabinu. Francuzi postanowili oprzeć się na konstrukcji karabinu Mle 1884 i amunicji 11 x 59 mm R. Karabin Lebel Mle 1886 był pod względem konstrukcji bardzo podobny do karabinu Mle 1884. Jedyną większą zmianą był nowy tłok zaporowy zamka wyposażony w dwa rygle. Nowy nabój 8 x 50 mm R zachował średnicę dna łuski identyczną jak w naboju 11 mm. Wprowadzenie szyjki umożliwiającej osadzenie pocisku o średnicy 8 mm spowodowało, że nabój miał silnie stożkowy kształt.

Powstanie karabinu Berthiera[edytuj | edytuj kod]

Karabin Lebela wkrótce stał się przestarzały. Największą wadą był odziedziczony po karabinie Mle 1884 magazynek rurowy. Był on ładowany pojedynczymi nabojami (karabiny powstające równocześnie z Lebelem miały najczęściej magazynki pudełkowe ładowane przy pomocy kilkunabojowych ładowników), co zmniejszało szybkostrzelność. Jeszcze większą wadą była niemożność stosowania naboi z pociskami ostrołukowymi (ostre zakończenie pocisku uderzało w trakcie strzału w spłonkę, co groziło odpaleniem naboju w magazynku).

Dlatego już w 1890 roku do uzbrojenia wprowadzono pierwszą broń z magazynkiem pudełkowym. Był to opracowany przez M. Berthiera karabinek Mle 1890. Była to broń z zamkiem wzorowanym na wcześniejszych konstrukcjach francuskich ale z nowym magazynkiem ładowanym trójnabojowymi ładownikami. Ładowniki były własną konstrukcją Berthiera (pierwsze ładowniki symetryczne). W dwa lata później powstał zmodernizowany karabinek Berthiera Mle 1892. Jednak piechota nadal używała karabinu Lebela.

W 1907 roku roku został wprowadzony do uzbrojenia pierwszy karabin Berthiera Mle 1907. Pod względem konstrukcyjnym była to długolufowa wersja karabinka Mle 1892. Karabin ten został zmodernizowany w 1915 roku, ale zmiany były niewielkie.

Modernizacja z 1915 roku okazała się niewystarczająca i dlatego już w 1916 roku przeprowadzono następną. Tym razem zmiany były poważniejsze. Największą było wyposażenie karabinu Berthier Mle 1907/15 M16 w nowy magazynek o pojemności 5 naboi, co zwiększyło szybkostrzelność. Wraz z nowym karabinem wprowadzono do uzbrojenia nowy karabinek Mle 1892 M16. Do końca pierwszej wojny światowej karabiny Berthiera razem ze starszymi karabinami Lebel Mle 1886 były przepisową bronią żołnierzy francuskich. Po wojnie karabiny i karabinki Berthiera wraz z żołnierzami Błękitnej Armii trafiły także do Polski (polskie oznaczenie: Berthier wz.1890, wz.1892, wz.15, wz.16).

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej we Francji rozpoczęto prace nad nowym nabojem karabinowym. Przyczyną takiej decyzji były problemy z nabojem 8 x 50 mm R. Jego silnie stożkowy kształt uniemożliwiał skonstruowanie magazynka dwurzędowego, a magazynkom jednorzędowym nadawał łukowy kształt. Dodatkowo łuska z kryzą wystającą komplikowała budowę broni. Dlatego w 1924 roku do uzbrojenia wprowadzono nowy nabój 7,5 x 58 mm Mle 1924C. Seria wypadków (do broni zasilanej tą amunicją można było załadować niemiecki nabój 7,92 x 57 mm którego odpalenie powodowało zniszczenie broni) sprawiła, że nabój przekonstruowano (skrócono łuskę) i ponownie wprowadzono do uzbrojenia jako 7,5 x 54 Mle 1929C. Początkowo planowano, że do nowej amunicji zostanie skonstruowany karabin samopowtarzalny, ale brak odpowiedniej konstrukcji (powstające prototypy nie spełniały wymagań) sprawiły, że postanowiono wprowadzić nowe karabiny powtarzalne. Konstrukcją docelową miał być MAS 36, ale w okresie przejściowym użytkowany miał być także zmodernizowany karabin Berthier Mle 1907/15 M34.

Karabiny Mle 1907/15 M34 i MAS 36 stanowiły przepisowe uzbrojenie żołnierzy francuskich w 1940 roku. Po kapitulacji Francji zostały wycofane z uzbrojenia.

Wersje karabinu Berthiera[edytuj | edytuj kod]

Karabinki[edytuj | edytuj kod]

  • Mle 1890 (w Polsce: wz. 1890) – pierwszy karabinek Berthiera wprowadzony do uzbrojenia. Produkowany w kilku mało różniących się wersjach dla kawalerii, kirasjerów, żandarmerii i artylerii. Posiadał zamek cylindryczny, obrotowy, a przy zamkniętym i zaryglowanym zamku rygle znajdują się w pozycji pionowej. Magazynek trójnabojowy z symetrycznym ładownikiem i umieszczony w jednolitym łożu. Lufa bez nakładki, celownik ramkowo-schodkowy o nastawach 200 - 2000 m. W okresie międzywojennym znajdował się w uzbrojeniu Wojska Polskiego.
  • Mle 1892 (w Polsce: wz. 1892) - ujednolicona wersja karabinka opracowana w 1892 roku.
  • Mle 1892 M16 (Berthier Mle1916, w Polsce: wz. 16) - zmodernizowana wersja z 1916 roku. Nowy pięcionabojowy magazynek i nakładka na lufę.

Karabiny[edytuj | edytuj kod]

  • Mle 1907 (model Tonquinos) - karabin będący długolufową wersją karabinka Mle1892. Magazynek trójnabojowy, lufa bez nakładki, celownik ramkowo-schodkowy o nastawach 250 - 2400 m.
  • Mle 1907/15 (w Polsce: wz. 07/15 lub wz. 15) - wersja zmodernizowana o mniejszej masie. Zamek czterotaktowy ryglowany symetrycznie dwa pionowe rygle. Zastosowano w nim magazynek pudełkowy na trzy naboje, który nie wystawał z łoża. Celownik schodkowo–ramkowy z wyciętą trapezowo szczerbinką. W drewnianą nakładkę wyposażono lufę. Bagnet kłujny. W okresie międzywojennym znajdował się w uzbrojeniu Wojska Polskiego.
  • Mle 1907/15 M16 (Berthier Mle 1916, Lebel-Berthier Mle 1916, w Polsce: wz. 16) - karabin będący połączeniem mechanizmów Berthiera z łożem wzorowanym na karabinie Lebel Mle 1886. Magazynek pięcionabojowy wystający z łoża i zakryty od dołu wieczkiem, do którego można było dostosować 3–nabojowe ładowarki.Posiadał nakładkę na lufę. W okresie międzywojennym znajdował się w uzbrojeniu Wojska Polskiego.
  • Mle 1907/15 M34 - ostatnia wersja karabinu Berthiera. Karabiny M34 powstawały przez przeróbkę starszych modeli Berthiera. Nowa lufa kalibru 7,5 mm i ładowany z łódki magazynek wzorowany na konstrukcji Mausera. Poza karabinem piechoty (z prostą rączką zamkową) istniała wersja przeznaczona dla kawalerii (z rączką zamkową zgiętą w dół i bagnetem Mle 1892)

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Karabin Mle 1907 był indywidualną bronią powtarzalną. Zamek czterotaktowy, ślizgowo-obrotowy. Ryglowanie za pomocą dwóch rygli (trzecim pomocniczym ryglem była rączka zamkowa). Zasilanie ze stałego magazynka pudełkowego ładowanego symetrycznymi ładownikami trójnabojowymi. Przyrządy celownicze składały się z trójkątnej muszki i celownika ramkowo-schodkowego. Broń była wyposażona w bagnet czworograniasty Mle 1886 mocowany przy pomocy rękojeści.

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

Karabinki[edytuj | edytuj kod]

Wzór Mle 1890 Mle 1890 "kirasjerski" Mle 1890 "kawaleryjski" Mle 1890 "żandarmerii" Mle 1892 Mle 1892 M16
Nabój 8 x 50 mm R 8 x 50 mm R 8 x 50 mm R 8 x 50 mm R 8 x 50 mm R 8 x 50 mm R
Długość karabinka (mm) 950[1] 950[1] 950[1] 950[1] 945[1] 945[1]
Długość lufy (mm) 450[1] 450[1] 450[1] 455[1] 453[1] 453[1]
Masa karabinka (kg) 3,00[1] 2,98[1] 3,05[1] 3,15[1] 3,10[1] 2,35[1]
Pojemność magazynka (szt) 3 3 5 3 3 5

Karabiny[edytuj | edytuj kod]

Wzór Mle 1907 Mle 1907/15 Mle 1907/15 M16 Mle 1907/15 M34
Nabój 8 x 50 mm R 8 x 50 mm R 8 x 50 mm R 7,5 x 54 mm
Długość karabinu (mm) 1306[1] 1306[1] 1306[1] 1080[1]
Długość lufy (mm) 803[1] 803[1] 803[1] 580[1]
Masa karabinu niezaładowanego (kg) 3,91[1] 3,81[1] 4,20[1] 3,70[1]
Pojemność magazynka (szt) 3 3 5 5

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,24 1,25 1,26 1,27 1,28 1,29 1,30 1,31 1,32 Ireneusz J. Wojciechowski: Karabin powtarzalny Berthier wz. 1907/15 M16, TBiU 103. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1985. ISBN 83-11-07179-9.
  2. Berthier wz. 07/15-16 Andrzej Konstankiewicz: Broń strzelecka Wojska Polskiego 1918 - 39. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1986, s. 12. ISBN 83-11-07266-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ireneusz J. Wojciechowski: Karabin powtarzalny Berthier wz. 1907/15 M16, TBiU 103. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1985. ISBN 83-11-07179-9.
  • Andrzej Konstankiewicz: Broń strzelecka Wojska Polskiego 1918-39. Warszawa: Wydawnictwo MON, s. 12, 66-70. ISBN 83-11-07266-3.
  • Instrukcja o broni piechoty. Karabin francuski Berthier'a wz. 16, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]