Bagnet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bagnet z początku XIX wieku
Współczesny bagnet M9 wraz z pochwą
Pruski bagnet Mauser M-98/05

Bagnetbroń biała kłująca lub kłująco-sieczna mocowana u wylotu lufy karabinu, karabinka lub pistoletu maszynowego. Stanowi on jego przedłużenie umożliwiające użycie tych rodzajów broni strzeleckiej do walki wręcz.

Nazwa wywodzi się od nazwy francuskiego miasta Bayonne znanego niegdyś z wytwarzania najlepszych bagnetów w Europie. Pierwsze bagnety - szpuntowe, wprowadzone do użytku w połowie XVII wieku - były zwykłymi ostrzami obsadzanymi we wnętrzu lufy muszkietu. Stosowane były nie tylko w czasie wojen, ale także podczas polowań, np. na dziki. Powtórne naładowanie muszkietu zabierało dużo czasu i mimo wypracowania technik kontrmarszu, po oddaniu strzału żołnierze byli niemal bezbronni, w szczególności wobec ataku szybkiej jazdy wyposażonej w długie kopie, wobec których krótka broń boczna była nieskuteczna. Muszkieterzy wymagali więc ochrony pikinierów, uzbrojonych w długie piki, którymi zasłaniali się przed szarżą kawalerii. Podczas walki ogniowej pikinierzy byli jednak nieużyteczni. Wyposażenie muszkieterów w bagnety dawało im dodatkową broń osobistą - przekształcając muszkiet w rodzaj włóczni, użytecznej tak podczas polowania w celu dobicia rannego zwierzęcia, jak w czasie bitwy do walki wręcz. W późniejszych rozwiązaniach technicznych zmieniono mocowanie bagnetów: bagnet tulejowy nie był już - tak jak szpuntowy - mocowany we wnętrzu otworu lufy, tylko nasadzany na zewnątrz, a ostrze bagnetu było odsunięte poza oś lufy i nie kolidowało z trajektorią pocisku. Dzięki temu możliwe stało się strzelanie także wówczas, kiedy bagnet był już założony na broń. Wobec rezygnacji z kopii i lanc przez większość zachodnich oddziałów kawalerii w XVIII w., najeżone bagnetami (i wciąż prowadzące ogień) czworoboki piechoty były formacją niemal nie do pokonania przez jazdę, o ile utrzymały dyscyplinę. W czasie wojen napoleońskich było tylko kilka przykładów rozbicia uformowanego czworoboku piechoty. W połowie XIX wieku używane były bagnety długości nawet ponad pół metra, którymi walczyć można było nie tylko po obsadzeniu na lufie broni strzeleckiej, ale podobnie jak szablą lub pałaszem.

Współczesne bagnety, w odróżnieniu od rozwiązań stosowanych jeszcze w XIX i na początku XX wieku, przypominają raczej nóż z szeroką klingą i służyć mogą żołnierzom także do innych celów, niż tylko do walki wręcz - jako zwykły nóż do codziennego użytku, ale także np. jako element składanych nożyc do cięcia zasieków z drutu kolczastego, jako mała piła, do otwierania konserw i do innych tym podobnych zastosowań.

Używana w znaczeniu przenośnym, liczba bagnetów oznaczała liczebność żołnierzy piechoty danej armii.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło bagnet w Wikisłowniku
  • T. Królikiewicz, Bagnety, Dom Wydawniczy BELLONA, Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 2000
  • W. Kwaśniewicz, Leksykon broni białej i miotającej, Dom Wydawniczy BELLONA, Warszawa 2003.
  • W. Kwaśniewicz, Leksykon dawnej broni palnej, Dom Wydawniczy BELLONA, Warszawa 2004.
  • M. Prószyński, Bagnet wojskowy poradnik kolekcjonera, Wyd. Wydawnictwo "REA", Warszawa 2002

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Podręcznik „Nauka podaiąca sposoby bicia się na bagnety”, Warszawa, w Druk. Woyskowéy, 1827, w zbiorach Cyfrowej Biblioteki Narodowej Polona.