Karabin maszynowy Hotchkiss Mle 14

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hotchkiss Mle 14
French machine-gun Hotchkiss model 1914.JPG
Dane podstawowe
Państwo  Francja
Producent Société Anonyme des Anciens Etablissements Hotchkiss et Cie, St.Denis[1]
Rodzaj ciężki karabin maszynowy
Historia
Prototypy 1914
Produkcja seryjna 19141920
Dane techniczne
Kaliber 8 mm
Nabój 8 × 50 mm R Lebel
Taśma nabojowa sztywna, 24 lub 30 nab., metalowa, ciągła 249 – 251 nab.
Wymiary
Długość 1390 mm
Długość lufy 800 mm
Masa
broni 46,8 kg (na podstawie)
karabinu właściwego 24,3 kg
Inne
Prędkość pocz. pocisku 701 m/s
Szybkostrzelność teoretyczna 600 strz./min
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Żołnierze amerykańscy z ckm-em Mle 14

Hotchkiss Mle 1914 – podstawowy francuski ciężki karabin maszynowy (ckm) okresu obu wojen światowych, kaliber 8 mm, przyjęty na uzbrojenie w 1914 roku. Było to rozwinięcie ckm-ów Hotchkiss wz.1900 i wz.07, opracowanych na bazie rozwiązań konstrukcyjnych Benjamina Hotchkissa. Był używany jako ckm na podstawie trójnożnej, a także stanowił standardowe uzbrojenie francuskich wozów bojowych z pierwszej wojny światowej.

Historia konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Na początku XX wieku większość armii europejskich dysponowała niewielką liczbą karabinów maszynowych, które były wtedy traktowane jako broń eksperymentalna. Najczęściej kupowane były produkowane w Wielkiej Brytanii karabiny maszynowe Maxima. Do nielicznych krajów, które nie zakupiły ckm-ów w fabryce Maxima, należała Francja. W tym czasie armia francuska walczyła głównie w północnej Afryce, gdzie woda niezbędna do chłodzenia lufy w ckm-ie Maxima była trudno dostępna.

Rozwiązaniem był karabin maszynowy z lufą chłodzoną powietrzem. Taka konstrukcja powstała w latach 90. XIX wieku w firmie Hotchkiss (założonej przez Benjamina Hotchkissa). Skonstruowany w tej firmie przez Lawrence'a Benetta i Henri Mercie karabin oparty został na konstrukcji Austriaka, hrabiego von Odkolka[1], która do przeładowania wykorzystywała energię gazów prochowych odprowadzanych przez boczny otwór w lufie. Karabin maszynowy początkowo nie wzbudził większego zainteresowania armii francuskiej, ale okazał się sukcesem eksportowym. Przełomem była wojna rosyjsko-japońska, w czasie której z dużym powodzeniem ckm-u Hotchkiss użyła armia japońska. Jednak rząd francuski uznał, że lepszym wyjściem niż kupno broni w prywatnej firmie Hotchkissa, będzie skonstruowanie wzorowanego na nim kaemu w rządowym arsenale w Saint-Étienne.

Karabin maszynowy St Etienne Mle 1907 okazał się konstrukcja skomplikowaną i zawodną. Dlatego w 1914 roku do uzbrojenia wprowadzono nowy model ckm-u Hotchkissa, oznaczony jako Mle 14. W następnych latach wyparł on z uzbrojenia starsze modele ciężkich karabinów maszynowych. Produkcję karabinu maszynowego Mle 14 zakończono w 1920 roku.

Oprócz francuskiego wzoru 1914, na świecie używano także innych modeli karabinu maszynowego Hotchkissa, zbliżonych konstrukcyjnie:

  • ckm M1900 – Japonia,
  • ckm M1907 – Belgia, Turcja (kaliber 7,65 mm), Hiszpania, Meksyk, Urugwaju (kaliber 7 mm),
  • lkm Mle 1909 (lżejsza wersja) – Francja, Wielka Brytania, Grecja, USA
  • ckm wz.25 – Polska

Ckmy Hotchkiss w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Na uzbrojenie Wojska Polskiego ckm-y Hotchkiss Mle 14 (jako wz.14) wprowadzono w 1919 roku – maksymalnie posiadano ich około 2620 sztuk (w 1936). Z uzbrojenia oddziałów liniowych wycofano je do 1936 roku. W kampanii wrześniowej 1939 roku używano ich niewielkie ilości, głównie w niektórych batalionach Obrony Narodowej. Pod koniec lat dwudziestych zakupiono niewielką ilość ckm-ów Hotchkiss wz.25, ale okazały się one konstrukcją niezbyt udaną. Zakupione ckm-y wz. 25 szybko wycofano z uzbrojenia piechoty (wycofane ckm-Вy zainstalowano w pojazdach pancernych: czołgach Renault FT-17, tankietkach TK-3 i TKS, samochodach pancernych Peugeot, wz.28, wz.29, wz.34). Ckm-y wz.14 w jednostkach piechoty zostały zastąpione karabinami maszynowymi wz.30.

Opis techniczny[edytuj | edytuj kod]

Karabin maszynowy Hotchkiss Mle 14 działał na zasadzie wykorzystania energii gazów prochowych odprowadzanych przez boczny otwór w lufie. Zamek ryglowany niesymetrycznie przy pomocy klina wahliwego, uruchamianego energią gazów prochowych. Lufa nieruchoma, o dużej masie, chłodzona powietrzem, w tylnej części miała użebrowanie w celu polepszenia chłodzenia. Gwint czterobruzdowy lewoskrętny. Mechanizm spustowy przystosowany tylko do ognia ciągłego. Km Hotchkiss odznaczał się prostą budową (tylko 78 części) i dobrym działaniem mechanizmów, a szybkostrzelnością praktyczną nie ustępował broniom chłodzonym wodą (jak np. ckm Maxim). Początkowo, w okresie I wojny światowej karabin zasilany był z tzw."tacki" – metalowej sztywnej taśmy na 24[1] lub 30 nabojów, następnie zaczęto stosować taśmę metalową na 249 – 251 nabojów. Lufa nie była szybkowymienna, więc musiała być bardzo masywna, by pochłaniać ciepło i dlatego ważyła więcej niż cała reszta broni[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Walter Schultz: 1000 ręcznej broni palnej. s. 239.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Walter Schultz: 1000 ręcznej broni palnej. Ożarów Mazowiecki: Wydawnictwo Olesiejuk, 2011, s. 239. ISBN 978-83-7708-745-9.
  • Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa 1994: Wydawnictwo „WIS”, s. 88. ISBN 83-86028-01-7.