Kasina Wielka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kasina Wielka
Kasina Wielka
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat limanowski
Gmina Mszana Dolna
Sołectwo Kasina Wielka
Wysokość 480 – 660 m n.p.m.
Liczba ludności 2814[1]
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 34-741
Tablice rejestracyjne KLI
SIMC 0450708
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kasina Wielka
Kasina Wielka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kasina Wielka
Kasina Wielka
Ziemia 49°43′16″N 20°08′19″E/49,721111 20,138611
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości
Położenie miejscowości
Kościół w Kasinie Wielkiej
Zabytkowy kościół w Kasinie Wielkiej
Szkoła
Kasina Wielka kaplica Na Brzegu

Kasina Wielkawieś w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, gminie Mszana Dolna. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie nowosądeckim.

W centrum znajduje się Dom Pomocy Społecznej, nowy oraz stary kościół, ośrodek zdrowia, punkt apteczny oraz Dom Strażaka i szkoła "A". W tzw. Górnej Kasinie znajduje się druga szkoła, czyli budynek "B" Zespołu Placówek Oświatowych Kasina Wielka.

Ludność Kasiny to około 2800 mieszkańców (2009 r.).

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Kasinia Wielka położona jest w Beskidzie Wyspowym, na wysokości 480-660 m n.p.m., między górami – Lubogoszczem, Śnieżnicą, Ćwilinem i Wierzbanowską Górą. Przez wieś przepływa rzeka Kasinianka uchodząca do Raby[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki powstania wsi Kasina związane są z działalnością zakonu Cystersów ze Szczyrzyca, którzy za czasów Bolesława Wstydliwego otrzymali duże darowizny ziemskie w tej okolicy. Dokument z 10 maja 1254 wymienia rzekę Kasinę jako granicę nadanych ziem, nie wspomina jednak o osadnikach[3]. Pierwsza oficjalna wzmianka o wsi i jej sołtysie pochodzi z czasów panowania Władysława Jagiełły, który zdecydował się sprzedać ją Andrzejowi Ratułdowi[3][4]. Oznacza to, że Kasina przeszła na własność królewską. Po sprzedaży wieś kilkakrotnie zmieniała właścicieli.

W 1403 Kasina Wielka została oficjalnie lokowana na prawie magdeburskim[4].

W 1498 wieś została zakupiona przez ród Niewiarowskich i pozostawała ich własnością przez blisko 100 lat[4]. Niewiarowscy bardzo zasłużyli się dla Kasiny – m.in. Jan Niewiarowski ufundował w XVI wieku kościół, poświęcony w 1624 roku, który administrowany był przez proboszcza z parafii w Skrzydlnej[5]. Aktualnie istniejący drewniany zabytkowy kościół oddano w 1678 roku na miejscu poprzedniego[6][7]. Jego brat Przecław zdecydował się na podarowanie wsi zakonowi Dominikanów z Krakowa[8]. Władza zakonna zapisała się w historii Kasiny raczej negatywnie, głównie ze względu na surowość kontrreformacji. Istnieją dokumenty potwierdzające spalenie na stosie kobiet oskarżonych o czary[3].

Za panowania Józefa II miała miejsce konfiskata dóbr zakonnych, jednak Dominikanie otrzymali zezwolenie na dalsze zarządzanie Kasiną. Ostatecznie utracili ją w 1804, kiedy to na licytacji nabył ją hrabia Wodzicki – właściciel Poręby Wielkiej[4][3]. W tym samym roku została oficjalnie erygowana samodzielna parafia pod wezwaniem św. Marii Magdaleny[8]. W następnych latach wieś kilkakrotnie przechodziła w inne ręce.

Na przełomie listopada i grudnia 1914 w okolicach Kasiny miały miejsce starcia między wojskami rosyjskimi a armią austrowęgierską, które osiągnęły kulminację 4 grudnia w bitwie pod pobliską Limanową. Pamiątką tych starć jest cmentarz wojenny[9].

W rejonie wsi działania obronne w Kampanii wrześniowej prowadziła 10 Brygada Kawalerii pułkownika Stanisława Maczka. Dnia 4 września 24 Pułk Ułanów, wspomagany przez kompanię czołgów Vickers natarł z zaskoczenia na Niemców zdobywając wzgórza w rejonie Kasiny Wielkiej i Mszany Dolnej. Podczas ataku zniszczono 3 wrogie czołgi. Dwa silne niemieckie kontrataki pancerne odrzuciły ułanów na poprzednie pozycje, którzy nazajutrz wycofali się[10]. Okres II wojny światowej w Kasinie to czas działalności partyzantów i żołnierzy Armii Krajowej oraz represji, którymi hitlerowcy karali w odwecie miejscową ludność. Najbardziej krwawym epizodem z tego okresu było rozstrzelanie 11 zakładników 11 listopada 1943 oraz kolejnych 8, 23 grudnia tego samego roku, w odwecie za działalność ruchu oporu[9].

Współczesna Kasina Wielka to malownicza i spokojna miejscowość, korzystająca na rozwoju turystyki w regionie. Ważnym wydarzeniem były zdjęcia, jakie w 1993 kręcił na tutejszej stacji kolejowej Steven Spielberg do swego filmu Lista Schindlera[9], oraz Andrzej Wajda do filmu "Katyń".

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Walory turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Wieś Kasina jest bardzo atrakcyjna turystycznie – przechodzące przez nią szlaki turystyki pieszej i rowerowej umożliwiają zwiedzanie nie tylko okolicznych, ale również dalszych wzniesień Beskidu Wyspowego. Noclegi zapewniają gospodarstwa agroturystyczne.
  • Przez Kasinę przechodzi najwyżej położona w Polsce linia kolejowa z Nowego Sącza do Chabówki (już nieczynna).
  • Na zachodnich stokach góry Śnieżnica należących do Kasiny jest długi na ok. 1300 m wyciąg narciarski – krzesełkowy.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny czerwony – z Mszany Dolnej przez Lubogoszcz, Kasinę Wielką, Wierzbanowską Górę, Łysinę do Myślenic.
szlak turystyczny niebieski – z Raciechowic przez Grodzisko, Ciecień, Kasinę Wielką, Śnieżnicę. Ćwilin, Mogielicę do Szczawy.

Obiekty historyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Budynek stacji kolejowej z 1884 roku;
  • Nagrobki na cmentarzu parafialnym z XIX wieku;
  • Cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej z mogiłami żołnierzy poległych w starciach w okolicy Kasiny i Skrzydlnej;
  • Kamień graniczny na szczycie Śnieżnicy z datą 1789 i napisem odnoszącym się do referendarza koronnego Stanisława Małachowskiego[7]
  • kapliczka na polanie Mogiła z okresu II wojny światowej, wykonana z wieży polskiego czołgu Vickers, zniszczonego w walkach we wrześniu 1939[9];
  • Kaplica na Brzegu - związana z lokalnym kultem obrazu Matki Bożej Częstochowskiej[12]
  • XIX-wieczne kapliczki przydrożne[9].

Przysiółki[edytuj | edytuj kod]

Przysiółki miejscowości (wg TERYT): Bieńki, Bogacze, Brzegi, Burdziany, Ceklarze, Chałupki, Chęcie, Chrustki, Cygale, Do Adama, Do Piotra, Drągi, Drągówka, Dziurki, Fornale, Gargasy, Gościeje, Gucie, Horniki, Jurki, Kalety, Kasina Dolna, Kasina Górna, Kiczmale, Kocuby, Kołacze, Kopytki, Kordy, Koty, Kotówka, Kubowicze Dolne, Kubowicze Górne, Lulki, Łacne, Łukasze, Mazgaje, Mistarze, Miśki, Nowaki, Paluszki, Pańskie, Pazdury, Pietry, Podlesie, Przymiarki, Puciaki, Puty, Rogi, Rusiny, Rynek, Sabury, Skalskie, Skowronki, Skwarczki, Spyrki, Sukówka, Szymony, Ściurki, Ślagi, Trzeciaki, Trzepaczki, Turonie, Wojtasie, Wójciki, Wrzecionki, Wydry, Ziemianiny, Ziębiaki, Żaby.

Osoby związane z Kasiną[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Kaleta – ekonomista, polityk, poseł na Sejm I, II i III kadencji
  • Justyna Kowalczyk – biegaczka narciarska, mistrzyni i multimedalistka olimpijska, mistrzyni i multimedalistka Mistrzostw Świata, czterokrotna zdobywczyni Pucharu Świata w biegach narciarskich.
  • Halina Nowak – narciarka i biathlonistka
  • Lilian Seymour-Tułasiewicz – pisarka, popularna w latach 60. i 70. XX wieku

Przypisy

  1. http://mareknaw.republika.pl/gmd.PDF
  2. Beskid Wyspowy 1:50 000. Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 D. Dyląg, "Beskid...", s. 266
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Historia Kasiny Wielkiej (pol.). kasina-wielka.pl. [dostęp 2011-06-30].
  5. P. Skoczek, "Parafie...", s. 217
  6. Zabytki sakralne. [dostęp 2010-12-01].
  7. 7,0 7,1 Katalog zabytków sztuki w Polsce Tom I Zeszyt 7 s. 4, Warszawa 1951
  8. 8,0 8,1 P. Skoczek, "Parafie...", s. 219
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 D. Dyląg, "Beskid...", s. 267
  10. Andrzej Rukowiecki, "Kronika pancernego szlaku żołnierzy generała Maczka" w "Żołnierze generała Maczka", Muzeum Tradycji Niepodległościowych, folder wystawy Łódź 2010
  11. Rejestr KOBiDZ, nr rej. A-839 z 22.10.1997
  12. Historia Kaplicy (pol.). www.kasinawielka-kaplicanabrzegu.pl. [dostęp 2014-02-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Piotr Skoczek: Parafie Ziemi Limanowskiej. Proszówki: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 217-224. ISBN 978-83-88383-43-4.
  2. Dariusz Dyląg, Piotr Sadowski: Beskid Myślenicki: przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2005, s. 266-267. ISBN 83-89188-41-4. [dostęp 2011-06-30].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]