Paweł Wieczorkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Paweł Piotr Wieczorkiewicz
Data i miejsce urodzenia 2 lipca 1948
Warszawa
Data i miejsce śmierci 23 marca 2009
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Wojskowy na Powązkach
Zawód historyk, sowietolog
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Wikicytaty Paweł Wieczorkiewicz w Wikicytatach

Paweł Piotr Wieczorkiewicz (ur. 2 lipca 1948[1] w Warszawie, zm. 23 marca 2009 tamże) – polski historyk, sowietolog, marynista. Profesor, pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego (Wydział Historyczny), wykładowca Akademii Humanistycznej w Pułtusku (Wydział Historyczny).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Grób prof. Pawła Wieczorkiewicza na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Syn profesora Bronisława Wieczorkiewicza, językoznawcy, badacza gwary warszawskiej[2] oraz Haliny "Natalii" Bojarskiej z domu Marczak[3], jego dziadkiem był Michał Marczak[4]. Absolwent XI Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Reja w Warszawie i Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego (1971, temat pracy magisterskiej: "Rosyjska cesarska marynarka wojenna 1905-1914")[5], gdzie uzyskał też doktorat (1976, temat: "Polityka rosyjska wobec Królestwa Polskiego w latach 1909-1914") i habilitację (1993) za pracę "Wielka Czystka a Armia Czerwona"[6]. Tytuł naukowy otrzymał w 2003.

Członek Rady Wydziału Historycznego UW, Rady Naukowej Polonicum UW oraz Rady Naukowej Wydziału Krajów Rozwijających się UW. W latach 1996-2002 wicedyrektor Instytutu Historycznego. Był również członkiem Senatu Akademii Humanistycznej i Rady Naukowej Wydziału Historycznego tej uczelni. Uczeń profesora Ludwika Bazylowa. Przez wiele lat zajmował się także dziejami wojskowości, zwłaszcza zaś – marynarki wojennej. Współpracownik "Morza", "Wojskowego Przeglądu Historycznego" oraz "Nowej Techniki Wojskowej". Wieloletni członek władz Polskiego Towarzystwa Historycznego, współpracownik Wojskowego Biura Badań Historycznych.

Od 1971 członek, a pod koniec lat 70. II sekretarz POP PZPR na Wydziale Historii UW do 1989 roku. W czasie stanu wojennego nie wystąpił z partii, uważając to za pusty gest, wolał pomagać innym, np. Janowi Żarynowi. Mimo tego opowiadał się za pełną lustracją, ale ostrożnym potępianiem oraz rozróżnieniem na tych co współpracowali lub donosili na kolegów dobrowolnie i tych zmuszonych do tego[7][8].

Autor tekstów, zarówno historycznych jak i dotyczących aktualnej debaty publicznej, w takich gazetach, czasopismach i radiu, jak np.: Rzeczpospolita, Życie Warszawy, Super Express, Mówią Wieki, Polska Zbrojna, Morze, Wojskowy Przegląd Historyczny, Nowa Technika Wojskowa, Wprost, Nasz Dziennik, Nowe Państwo, Gość Niedzielny, Polskie Radio.

Prowadził w stacji telewizyjnej "Kino Polska" cykl Poprawka z Historii, w którym opowiadał o historycznym podłożu przedstawianych filmów. Był także komentatorem i ekspertem w programie TVP Historia.

Zmarł w nocy z 22 na 23 marca 2009 po ponad dwuletnich zmaganiach z chorobą nowotworową[9][10]. 31 marca 2009 został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie[11].

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

Prezentował zdecydowane i nie zawsze akceptowane powszechnie poglądy. Będąc znawcą Związku Radzieckiego (konsekwentnie używającym tylko nazwy "Sowieckiego") przeciwstawiał się usprawiedliwianiu komunizmu, Armię Czerwoną uznawał za okupacyjną, a zbrodnie komunistyczne zrównywał z nazistowskimi. Publicznie przyznawał, że nie pogodził się ze stratą przez Polskę Lwowa i Wilna.

Jednocześnie powstanie warszawskie określał jako zbrodnię, za którą decydenci AK zasłużyli według niego na rozstrzelanie[12][13]. Krytykował też akcję "Burza", a także polskich przywódców: marszałka Śmigłego-Rydza i generała Sikorskiego. Podejrzewał, że generał Anders w trakcie uwięzienia na Łubiance został agentem radzieckim.

Jeden z najbardziej kontrowersyjnych jego poglądów dotyczył jednak stosunków polsko-niemieckich. Uważał on, że Polska powinna była pójść na układ z Trzecią Rzeszą (w kontekście propozycji Hitlera złożonej Beckowi w Berchtesgaden w styczniu 1939), zgodzić się na włączenie Gdańska do Niemiec oraz przyłączyć się po ich stronie do wojny z ZSRR.

O Davidzie Irvingu i poprawności politycznej powiedział: „To najlepszy i najwybitniejszy znawca historii II wojny światowej. Badacz, dla którego miarodajne są źródła, a nie poglądy historiografii, opinie kolegów, czy wrzask mediów. Człowiek, któremu z racji ogromnych zasług - zebrania lub odtajnienia i udostępnienia kluczowych dokumentów III Rzeszy, czapką buty czyścić by trzeba. Historyk tej miary, że ma prawo napisać i powiedzieć wszystko. A, że do tego głosi prawdę i niektóre jego poglądy są odległe od tak ukochanego przez polską prasę wysokonakładową bajdurzenia w stylu "politycznej poprawności". Narobił sobie oczywiście wpływowych wrogów. Posadzili go, pod najbardziej idiotycznym pretekstem Austriacy, których widoczna nadreprezentacja w najbardziej ludobójczych służbach III Rzeszy nakazywała by zdecydowanie więcej powściągliwości i godności. A czy można? W końcu Giordano Bruno wylądował na stosie[14][15].

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Andrzej Gowarzewski: Encyklopedia piłkarska Fuji. T. 37. R. 2009-2010, str. 28
  2. Paula Golonka: Prawdziwe warsiaskie cwaniaki. „Polskie Radio”, 28.01.2011.
  3. Natalia (właściwie Halina) Marczak po raz pierwszy wyszła za mąż w 1943 r. za śmiertelnie rannego poetę Wacława Bojarskiego
  4. Jerzy Eisler: "In Memoriam : Paweł Wieczorkiewicz (2 VII 1948 - 23 III 2009)", „Kwartalnik Historyczny” R. 116, 2009, Nr 3, s.307-309.
  5. Tomasz Wituch, Bogdan Stolarczyk: Studenci Instytutu historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945-2000. Kraków: 2010
  6. BNP: Wpis w Bazie Nauki Polskiej (pol.). [dostęp 2013-02-19].
  7. Jerzy Zalewski: Wywiad z prof. Pawłem Wieczorkiewiczem. Seria: Pod prąd. Odcinek 53. TV Puls
  8. Sławomir Cenckiewicz. Jak Szaweł stał się Pawłem. „Arcana”. 102, s. 101-114, 2011. Kraków. ISSN 1233-6882. 
  9. Paweł Wieczorkiewicz nie żyje. „Rzeczpospolita”, 23.03.2009
  10. Jerzy Eisler: "Eisler: Wieczorkiewicz był moim przyjacielem" - wspomnienie. „Dziennik Polska-Europa-Świat”, 25.03.2009
  11. Pamięci prof. Pawła Wieczorkiewicza (pol.). polskieradio.pl, 2009-04-01. [dostęp 2013-07-14].
  12. Rafał Jabłoński: Obłąkana koncepcja Powstania (rozmowa). „Życie Warszawy”, 29.07.2005
  13. Piotr Szymaniak, Maciej Miłosz: Niedocenieni bohaterowie (rozmowa o Powstaniu Warszawskim). „Życie Warszawy”, 31.07.2008
  14. Bogdan Reszka: Polityczna poprawność, a prawda historyczna. „Templum Novum”, 03.2006.
  15. Sławomir Cenckiewicz, Jak Szaweł stał się Pawłem. Sławomir Cenckiewicz o Pawle Wieczorkiewiczu. Arcana nr 102 wersja elektroniczna.
  16. Nagroda Przeglądu Wschodniego XX Edycja (2012). studium.uw.edu.pl. [dostęp 3 stycznia 2014].
  17. Prezydent pożegnał prof. Pawła Wieczorkiewicza. „Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej”, 31.03.2009
  18. Mariusz A. Roman: Odkrywał przed nami arkana historii. www.prawica.net. 30.03.2009
  19. Wojciech Reszczyński: Po filmie “Towarzysz Generał”. „Nasz Dziennik”: 2009
  20. "Łańcuch historii" - dyskusja wokół książki prof. Pawła Wieczorkiewicza z udziałem Sławomira Cenckiewicza. slawomircenckiewicz.pl, 5 grudnia 2012. [dostęp 2 stycznia 2014].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Ogólne[edytuj | edytuj kod]

Artykuły[edytuj | edytuj kod]

Rozmowy, wywiady, debaty[edytuj | edytuj kod]