Pawieł Dybienko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pawieł Dybienko
Павел Ефимович Дыбенко
W 1921
W 1921
komandarm II rangi komandarm II rangi
Data i miejsce urodzenia 28 lutego 1889
Ludkowo
Data i miejsce śmierci 29 lipca 1938
Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 1911 - 1938
Siły zbrojne Marynarka Wojenna Imperium Rosyjskiego, Armia Czerwona
Jednostki Flota Bałtycka, 1 Zadnieprzańska Ukraińska Radziecka dywizja, Radziecka Armia Krymu, 1 Kaukaska dywizja kawaleryjska, 1 dywizja kawaleryjska Gwardii
Główne wojny i bitwy I wojna światowa, Wojna domowa w Rosji
Pawieł Dybienko
członek Ludowego Komitetu do Spraw Wojskowych i Morskich
Przynależność polityczna WKP(b)
Okres urzędowania od 27 października 1917
do 23 listopada 1917
Poprzednik powołanie organu
Następca Nikołaj Podwojski jako komisarz ludowy

Pawieł Jefimowicz Dybienko, ros. Павел Ефимович Дыбенко (ur. 16 lutego 1889 Ludkow, w guberni czernichowskiej, zm. 29 lipca 1938 w Moskwie) – komandarm II rangi Armii Czerwonej.

Urodzony w rodzinie chłopskiej. Od 1907 w ruchu robotniczym. W 1911 wcielony do Floty Bałtyckiej. Od 1912 działał w partii bolszewickiej. W 1915 był jednym z przywódców powstania marynarzy na okręcie liniowym "Imperator Paweł I". Sądzony i skazany, po sześciu miesiącach pobytu w więzieniu, wypuszczony i skierowany na front, po czym znowu aresztowany za prowadzenie antywojennej agitacji.

W czasie rewolucji lutowej uwolniony i wybrany na przewodniczącego Komitetu Centralnego Floty Bałtyckiej. Był przeciwnikiem Rządu Tymczasowego. Uczestniczył w przygotowaniu i brał udział przewrocie bolszewickim 1917 roku. Formalnie dowodził zgrupowaniem obrony Piotrogrodu[1], które powstrzymało w Gatczynie marsz generała Piotra Krasnowa na Piotrogród ( na wezwanie Aleksandra Kiereńskiego). Członek Piotrogrodzkiego Rewolucyjnej Rady Wojskowej, formował oddziały marynarzy i kierował je do stolicy.

Od 8 listopada 1917, w pierwszym rządzie bolszewickim, wszedł do triumwiratu kierującego Komisariatem Wojny i Marynarki. Współuczestniczył w rozpędzeniu w styczniu 1918 demokratycznie wybranego parlamentu Rosji - Konstytuanty. Oddelegowany w lutym 1918 do zatrzymania ofensywy wojsk niemieckich w 1918 roku (por. Traktat brzeski) na czele marynarzy Floty Bałtyckiej, 23 kwietnia 1918 porzucił pozycje pod Narwą i uciekł. W oficjalnej propagandzie ogłoszono to zwycięstwem, a dla upamiętnienia ustanowiono Dzień Armii Czerwonej. Skazany na wydalenie z partii bolszewickiej. W oficjalnej sowieckiej wersji od lata 1918 w pracy rewolucyjnej i partyzanckiej na Ukrainie. W sierpniu aresztowany przez Niemców i w październiku wymieniony jako jeniec za niemieckiego oficera. W końcu 1918 dowodził Grupą Wojski na kierunku Jekatierinosławskim.

W 1919 roku dowodził Dywizją Zadnieprzańską, która opanowała Kaukaz i Krym, następnie dowodził Armią Krymską, a po wyzwoleniu Krymu 37 Dywizją Strzelecką i był komisarzem do spraw morskich i wojskowych Krymskiej Republiki Radzieckiej. W 1921 był jednym z dowódców pacyfikacji Kronsztadu (por.powstanie kronsztadzkie).

W 1922 ukończył Akademię Wojskową. W latach 1928-1938 pełnił różne kierownicze funkcje wojskowe i państwowe, m.in dowódcy Środkowoazjatyckiego, Nadwołżańskiego i Leningradzkiego Okręgu Wojskowego. Był członkiem Rewolucyjnej Rady Wojskowej ZSRR, członkiem Centralnego Komitetu Wykonawczego ZSRR, deputowanym Rady Najwyższej ZSRR 1 kadencji. Uczestniczył w aresztowaniu w Kujbyszewie (26 maja) i był w składzie sądu wojskowego sądzącego marszałka Michaiła Tuchaczewskiego w czerwcu 1937 i 7 innych generałów, którzy zostali skazani na śmierć. Sygnował swym nazwiskiem liczne pozycje pseudoautobiograficzne, np. "W Carskiej Flocie", Buntownicy", "Październik na Bałtyku". Aresztowany i stracony z rozkazu Stalina w okresie Wielkiej Czystki.

W latach 1918-1922 był mężem Aleksandry Kołłontaj.

Przypisy

  1. pod faktycznym dowództwem b. carskiego pułkownika Sztabu Generalnego Murawiewa, który przeszedł na stronę bolszewików - formalnie jako "doradca".

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]