Gujana Francuska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Région Guyane
Gujana Francuska
Flaga Gujany Francuskiej
Herb Gujany Francuskiej
Flaga Gujany Francuskiej Herb Gujany Francuskiej
Dewiza: (fr.) Liberté, Égalité, Fraternité
(Wolność, Równość, Braterstwo)
Położenie Gujany Francuskiej
Państwo Francja
Język urzędowy francuski
Stolica Kajenna
Status terytorium departament zamorski
Zależne od Francja Francji
Głowa terytorium prezydent François Hollande
Prefekt prefekt Denis Labbé
Szef rządu Przewodniczący Rady Regionalnej Rodolphe Alexandre
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe

86 504 km²
2
Liczba ludności (2012)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
184. na świecie
232 223 (2010) Green Arrow Up.svg
2,9 osób/km²
Jednostka monetarna Euro (€)
Rok utworzenia 1643
Strefa czasowa UTC -3
Kod ISO 3166 GF/GUF/254
Domena internetowa .gf
Kod telefoniczny +594
Mapa Gujany Francuskiej
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Gujana Francuska w Wikipodróżach
Wikicytaty Gujana Francuska w Wikicytatach
Podział administracyjny Gujany Francuskiej. Kolorem zielonym wyróżniono Arrondissement de Saint-Laurent-du-Maroni a kolorem pomarańczowym Arrondissement de Cayenne. Numeracja oznacza 22 gminy (wymienione w tekście)

Gujana Francuska (franc. Guyane) – francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim, graniczące na zachodzie z Surinamem, a na południu i południowym wschodzie z Brazylią. Ze względu na swoją zależność Gujana posiada podwójną symbolizację: oficjalną - francuską i narodową (flagę i herb). Gujana Francuska, jako integralna część Francji, należy do Unii Europejskiej.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Rząd francuski jest reprezentowany przez mianowanego prefekta. Mieszkańcy wybierają na 6-letnie kadencje członków organów samorządu lokalnego: Rady Generalnej i Rady Regionalnej. Terytorium deleguje dwóch przedstawicieli do francuskiego Zgromadzenia Narodowego i jednego do Senatu.

Gujana jest największym departamentem zamorskim Francji. Sprawa niepodległości departamentu jest znacznie utrudniona od czasu wybudowania na jej terytorium kosmodromu Kourou, z którego wystrzeliwane są rakiety Ariane. Kosmodrom został zlokalizowany w Gujanie z powodu małego zaludnienia i bliskości równika, a w związku z faktem, że Francja nie ma alternatywnej lokalizacji dla kosmodromu, terytorium to posiada dla niej strategiczną wartość.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Gujany Francuskiej.

Powierzchnia Gujany Francuskiej jest przeważnie nizinna. W części środkowej i na południu leżą niewysokie pasma Wyżyny Gujańskiej.

Klimat równikowy wilgotny. Średnia roczna suma opadów około 3000 mm.

Główne rzeki to Maroni i Oyapock (graniczne).

81% powierzchni pokrywają wilgotne lasy równikowe. Poza tym występują sawanny i namorzyny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od XVII wieku kolonizowana przez Francuzów. Między drugą połową XVII wieku a początkiem XIX wieku parę razy zmieniała przynależność. W 1848 roku stała się kolonią karną Francji. W latach 1886-1891 na południu i południowym-wschodzie kolonii istniało nieuznane na arenie międzynarodowej państwo Republika Niepodległej Gujany. W 1946 r. Gujana Francuska przekształcona w departament zamorski.

Od 2 połowy lat 60. XX wieku zaczęły aktywnie działać na terytorium Gujany Francuskiej ugrupowania o orientacji lewicowej, których celem była szeroka autonomia lub niepodległość. Pod ich naciskiem, w roku 1982 władze francuskie zdecydowały się na ograniczone reformy decentralizacyjne i samorządowe. W ich wyniku Gujana Francuska, będąc departamentem zamorskim Francji, uzyskała również status regionu. W ślad za tym, z budżetu centralnego Francji wydzielono znaczne środki na rozwój tego terytorium.

W 1998 roku uzyskało ono dodatkowe, ograniczone uprawnienia autonomiczne, m.in. powołano do życia Radę Regionalną. Z inicjatywy części przedstawicieli Rady Departamentu i Rady Regionalnej zwołano w roku 2001 Gujański Kongres, którego efektem był projekt nowego statusu Gujany Francuskiej jako tzw. wspólnoty terytorialnej (collectivité territoriale) o znacznej autonomii. W odróżnieniu od Gwadelupy i Martyniki, na terytorium Gujany Francuskiej nie przeprowadzono jednak 7 grudnia 2003 roku referendum dot. zmiany jej statusu. Znaczne dotacje rządu francuskiego oraz długofalowy program rozwoju tej posiadłości, a także złoto w rzekach gujańskiej dżungli, był jednym z powodów masowego napływu brazylijskich imigrantów (w większości nielegalnych). Od 1982 roku ludność Gujany Francuskiej zwiększyła się ponad trzykrotnie (z 70 do 230 tys.). Gujana Francuska, jako integralna część Republiki Francuskiej, należy do Unii Europejskiej (jest jej regionem peryferyjnym).

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Gujana Francuska dzieli się na dwa okręgi, 19 kantonów i 22 gminy. Okręg Saint-Laurent-du-Maroni:

Okręg Kajenna:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Park w Kajennie

Podstawą gospodarki jest rolnictwo, górnictwo i leśnictwo. Ważną rolę odgrywa pomoc finansowa Francji oraz zyski z obsługi kosmodromu francuskiego.

Uprawia się ryż, trzcinę cukrową, kukurydzę, banany, maniok, bataty. Niewielka hodowla bydła i trzody chlewnej.

Wydobycie złota, tantalitu, kaolinu i boksytów (bogate złoża — zasoby 40–50 mln t). Eksploatacja lasów (głównie drewno).

Przemysł cukrowniczy i drzewny, ponadto destylacja rumu.

Rozwinięte rybołówstwo (65% połowów stanowią krewetki — 1990).

Ważnym źródłem dochodów jest także turystyka (164 tys. osób z zagranicy — 1990).

Sieć komunikacyjna jest słabo rozwinięta. Transport głównie samochodowy i rzeczny.

Od 1968 inwestycje związane z francuskim kosmodromem i centrum lotów kosmicznych Kourou-Ariane.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Gujana Francuska to kraj o małym zaludnieniu. Większość ludności koncentruje się na wybrzeżu morskim. Największą grupę ludności stanowią Murzyni i Mulaci (66%). Ponadto biali (12%), Indianie, Chińczycy 12% i inni 10%. Handel zdominowany przez społeczność chińską. Większość ludności wyznaje katolicyzm. Mówi się po francusku i kreolsku. Jest to społeczeństwo stosunkowo młode (31% populacji stanowią dzieci do 14 lat, a 5% ludzie powyżej 65 lat). Wysoki jest przyrost naturalny, osiągający w 2003 roku 2,9%. Średnia długość życia wynosi 72,8 lat dla mężczyzn i 79,6 lat dla kobiet.

Demografia Gujany Francuskiej w latach 1961-2003
2010
Liczba ludności 231 000
Ludność według wieku
0 – 14 lat 31%
15 – 64 lat 64%
ponad 64 lata 5%
Przyrost rzeczywisty 1,96%
Współczynnik urodzeń 22,44 urodzeń/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów 4,76 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji 11,59 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci
przy narodzeniu 1,05 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat 1,05 mężczyzn/kobiet
15 – 64 lat 1,18 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat 1,2 mężczyzn/kobiet
Umieralność noworodków
W całej populacji 13,99 śmiertelnych/1000 żywych
Oczekiwana długość życia
W całej populacji 76,1 lat
Mężczyzn 72,77 lat
Kobiet 79,6 lat
Rozrodczość 3,21 urodzeń/kobietę

Religia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Diecezja Kajenna.

Źródło: "Operation World"

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]