Polacy w Czechach
Polska mniejszość narodowa/narodowościowa w Czechach jest w większości skoncentrowana na Zaolziu. Według spisu powszechnego z 2011 roku, mniejszość polska liczy w tym kraju 39 269 osób. Najważniejszymi polskimi organizacjami w tym rejonie są Kongres Polaków w Republice Czeskiej oraz Polski Związek Kulturalno-Oświatowy (PZKO), a największą gazetą, Głos Ludu.
Oprócz autochtonicznych Polaków z Zaolzia, w kraju żyją również Polacy z Polski przybywszy za pracą. Od wielu lat podjęło pracę wielu Polaków w Czechach - duże skupisko w Ostrawie (np. pobliskie kopalnie), w zakładach Škody w Mladej Boleslavi, a także wielu robotników budowlanych w Pradze. W Pradze istnieje od 1990 r. rzymskokatolickie duszpasterstwo polskie przy dominikańskim kościele sv. Jiljí (św. Idziego - ul. Husova 8, na Starym Mieście).
Większość Polaków na Zaolziu jest wyznania katolickiego, jednak blisko połowę stanowią luteranie. Największy kościół luterański w Czechach (Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania) jest w znacznej mierze spolonizowany.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Po zakończeniu I wojny światowej, odzyskaniu niepodległości przez Polskę i Czechy oraz po wytyczeniu granic państwowych, liczbę Polaków w Czechosłowacji oceniano na przeszło 100 tysięcy. W okresie międzywojennym (rok 1929) było ich ok. 160 tys., z czego 50% stanowiła ludność od dawna tam osiadła. Koncentrowała się ona na Śląsku Cieszyńskim i stała na wysokim poziomie kulturalnym. Ludność ta trudniła się w niemal równej części pracą na roli i w przemyśle. Ważną rolę w tym środowisku odgrywał ruch spółdzielczy. Centralną organizacją był Związek Polskich Stowarzyszeń Spożywczych, liczący ok. 20 tys. członków. Podstawę Związku tworzyło Centralne Stowarzyszenie Spożywcze dla Śląska w Łazach, posiadające ponad 16 tys. członków. Stowarzyszenie posiadało 62 domy, największą wówczas europejską piekarnię parową w Łazach oraz własne sklepy prawie w każdej większej miejscowości Śląska. Istotną rolę odgrywał także Związek Spółek Zarobkowych i Gospodarczych, będący jedną z najważniejszych polskich organizacji gospodarczych. W Czechosłowacji istniało 78 polskich szkół publicznych, do których uczęszczało ok. 14 tys. dzieci. Macierz Szkolna, licząca przeszło 60 kół terenowych, zorganizowała ponadto gimnazjum w Orłowej oraz 34 szkoły prywatne, do których uczęszczało ponad 3 tys. dzieci. W ocenie ogólnej szkolnictwo polskie stało na wysokim poziomie. Polską prasę reprezentował dziennik "Robotnik Śląski" oraz 12 tygodników i miesięczników. Istniały również liczne stowarzyszenia zawodowe, np. Związek Górników i Towarzystwo Nauczycieli Polskich. Działały również organizacje oświatowo-sportowe, jak Sokół i Siła. Ochroną praw ludności polskiej zajmowała się Wzajemna Pomoc. Napływowa ludność polska, pochodząca z zachodnich powiatów Małopolski, przedstawiała niższy poziom kulturalny i organizacyjny. Rekrutowała się ona z małorolnych i bezrolnych chłopów. W omawianym okresie oceniano, że życie polskie w Czechosłowacji rozwija się prawidłowo[1].
Demografia [edytuj]
W 1991 r. podczas czechosłowackiego spisu powszechnego narodowość polską w Czechach zadeklarowało 59 383 osób[2][3][4].
W 2001 r. w spisie powszechnym wśród obywateli Czech – 51 968 osób zadeklarowało narodowość polską[5], najwięcej tj. 38 908 osób w kraju morawsko-śląskim[6].
W 2011 r. w spisie powszechnym wśród obywateli Czech – 39 269 osób zadeklarowało narodowość polską[7].
Działalność [edytuj]
Polacy z Zaolzia są bardzo aktywnymi członkami wielu klubów, zespołów i stowarzyszeń działających w większości przy miejscowych kołach PZKO.
Zespoły [edytuj]
- Gorol
- Błędowianie
- Bystrzyca
- Oldrzychowice
- Olza
- ZPiT Suszanie
Szkoły [edytuj]
- Gimnazjum[a] z polskim językiem nauczania w Czeskim Cieszynie, popularnie znany jako Gimpel. W szkole działa kółko fotograficzne, SZ.K.A.P.A. (Szkolne Kółko Alternatywnych Prezentacji Artystycznych), chór mieszany Collegium Iuvenum i Klub Sportowy Gimpel (koszykówka, piłka nożna, siatkówka, floorball, tańce nowoczesne...).
- Polskie Gimnazjum imienia Juliusza Słowackiego z filiami w Karwinie i Orłowej.
Zobacz też [edytuj]
Uwagi [edytuj]
- ↑ w czeskim szkolnictwie jest ono odpowiednikiem polskiego liceum
Przypisy
- ↑ Marek Żukow-Karczewski, Polonia zagraniczna w czasach II Rzeczypospolitej, "Życie Literackie", 20 VIII 1989 r., nr 33 (1952), s. 10.
- ↑ Základní informace o vývoji obyvatelstva, domácností, domů a bytů >> 5. Národnost a mateřský jazyk (cz.). W: Sčítání lidu, domů a bytů 2001 - Pramenné dílo, Kód: 4132-05 [on-line]. Český statistický úřad, 2005-12-13. [dostęp 2010-11-26]. ss. 2 PDF.
- ↑ Gabriela Šamanová: Národnost ve sčítání lidu v českých zemích (cz.). Centrum pro výzkum veřejného mínění, 2005. [dostęp 2010-11-27]. s. 10.
- ↑ Gabriela Šamanová: Nationality in the census in Czech lands (ang.). Public Opinion Research Centre, Institute of Sociology of the Academy of Sciences of the Czech Republic, 2005. [dostęp 2010-11-27]. s. 10.
- ↑ Data za ČR, NUTS 4: CZ0000 (cz.). W: Sčítaní lidu, domů a bytů 2001 [on-line]. Český statistický úřad, 2005. [dostęp 2010-11-25].
- ↑ Data za Moravskoslezský kraj, NUTS3: CZ081 (cz.). W: Sčítaní lidu, domů a bytů 2001 [on-line]. Český statistický úřad, 2005. [dostęp 2010-11-25].
- ↑ Wyniku spisu z 2011 (wynik nie uwzględnia mieszanych deklaracji)
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Polacy z Zaolzia
- Polacy w Czechach
- Poláci na Těšínsku, Czeski Cieszyn 2009, publikacja do ściągnięcia
- Zespół Oldrzychowice
|
||||||||||||||
