Procjon
| Procjon | |
| α Canis Minoris | |
| Dane obserwacyjne (J2000) | |
| Gwiazdozbiór | Mały Pies |
| Rektascensja | 07h 39m 18,1s |
| Deklinacja | +05° 13' 30" |
| Odległość | 11,46[1] ly (3,496 pc) |
| Charakterystyka fizyczna | |
| Rodzaj gwiazdy | podolbrzym |
| Typ widmowy | F5IV-V |
| Jasność obserwowana | 0,38m |
| Jasność absolutna | 2,65 / 13,04[1] m |
| Alternatywne oznaczenia | |
| Elgomaisa, Algomeysa, Antecanis HD 61421, HR 2943 |
|
Procjon, Procyon (α CMi) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małego Psa.
Jest jedną z najbliższych nam gwiazd, znajdującą się w odległości zaledwie ok. 11,4 roku świetlnego od Układu Słonecznego. Nazwa tej najjaśniejszej gwiazdy w konstelacji Małego Psa wywodzi się z języka greckiego i wyraża fakt, że Procjon wschodzi nieco wcześniej niż gwiazda Syriusz w pobliskim gwiazdozbiorze Wielkiego Psa. Procjon jest gwiazdą podwójną, której główny składnik jest podolbrzymem o żółtobiałym zabarwieniu. Moc jego promieniowania ok. 7,73[1] razy przewyższa moc promieniowania Słońca. Towarzyszem Procjona jest biały karzeł, obiegający go w ciągu 40,82[1] roku. Jego masa stanowi 0,6 masy Słońca[1], a średnica jest 100 razy mniejsza od średnicy naszej Dziennej Gwiazdy. Na niebie odnajdziemy jeszcze jednego towarzysza Procjona, z którym tworzy on parę optyczną.
Procjon jest ponadto jedną z gwiazd tzw. trójkąta zimowego, który oprócz niego tworzą Syriusz z Wielkiego Psa i Betelgeza z Oriona.
Spis treści |
[edytuj] Nazwa i związane z nią legendy
Z Procjonem wiąże się sporo legend w różnych wariantach. Niektórzy autorzy widzą w nim psa ze sfory Oriona, towarzyszącego razem z Syriuszem swojemu panu na niebie. Inne legendy nie wykluczają możliwości, że Mały Pies jest jednym z psów samej bogini łowów, płodności i Księżyca – Artemidy. Według innych mitów, jest to pies z orszaku łowieckiego Akteona, syna Autonoe, córki króla Teb. Ten zapalony myśliwy trafił pewnego razu do jaskini, w której kąpała się Artemida. Za to, że ujrzał ją nagą, Artemida przemieniła Akteona w jelenia i zaszczuła własnymi psami na śmierć. Egipcjanom gwiazdozbiór przypominał boga umarłych Anubisa, którego przedstawiano w postaci człowieka z głową szakala, natomiast Arabom i Rzymianom – szczenię.
[edytuj] Właściwości fizyczne
Procjon to relatywnie młoda gwiazda. Jej wiek ocenia się na 1,7 mld lat[1]. Jest to ok. jedna trzecia wieku naszego Słońca. Należy on do typu widmowego F i na diagramie Hertzsprunga-Russella jest położona pomiędzy ciągiem głównym i gałęzią podolbrzymów. W przyszłości zostanie czerwonym olbrzymem. W roku 1990 okryto, że fotosfera gwiazdy wykonuje niewielkie oscylacje. To odkrycie pozwoliło określić wiek Procjona. Astronomowie wyznaczyli też jego masę, która decyduje o tempie ewolucji. Masa Procjona jest znana z dużą dokładnością, ponieważ główna gwiazda ma towarzysza, białego karła, który okrąża ją w ciągu ok. 41 lat. Kiedy dwa obiekty okrążają się wzajemnie pod wpływem siły ciężkości, to - znając okres obiegu - można wyznaczyć ich względne masy. W roku 2000 określono masę Procjona jako 1,5 masy Słońca, a jego odległość od Słońca na 11,4 roku świetlnego.
[edytuj] Zobacz też
- lista gwiazd w gwiazdozbiorze Małego Psa
- lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Ken Croswell, Oscillating stars reveal their ages, Astronomy Magazine, 20 January 2005.
