Wielki Pies

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wielki Pies
Wielki Pies
Nazwa łacińska Canis Maior
Dopełniacz łaciński Canis Maioris
Skrót nazwy łacińskiej CMa
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 7 h
Deklinacja -21°
Charakterystyka
Powierzchnia 380 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 5
Najjaśniejsza gwiazda Syriusz (-1,44m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 70° N.

Wielki Pies (łac. Canis Maior, dop. Canis Maioris, skrót CMa) – gwiazdozbiór nieba zimowego półkuli północnej szerokości geograficznej, znany już w starożytności.W Polsce widoczny zimą. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 80.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Najjaśniejsza gwiazda (alfa Canis Majoris, α CMa) miała ogromne znaczenie dla starożytnych Egipcjan, którzy nazywali ją Sotis. Syriusz uważany był za boską gwiazdę i czczony. Pierwszy wschód (15 czerwca) zwiastował doroczne wezbranie wód Nilu. Dla ludności zamieszkującej Egipt była to informacja niezwykle ważna, regularne wylewy zapewniały żyzność ziem doliny Nilu. Znaczenie Syriusza w dziejach Egiptu było związane z boginią Izydą, siostrą i małżonką Ozyrysa. Symbol psa pochodzi z wcześniejszego okresu, kiedy gwiazdę tę identyfikowano z bogiem o głowie szakala – Anubisem. Grecy przyswoili wcześniejsze opowieści o Syriuszu, a sam gwiazdozbiór utożsamiali z myśliwskim psem mitologicznego beockiego olbrzyma Oriona, towarzyszącego mu wraz z Małym Psem w polowaniu.

Gwiazdy[edytuj | edytuj kod]

Najjaśniejsza gwiazda tego gwiazdozbioru, (α CMa – α Canis Maioris), Syriusz, zwany też Psią Gwiazdą (Canicula),ze starogreckiego oznacza „gorący”, „prażący”, „skwarny”, jest jedną z najbliższych i najjaśniejszą z wszystkich gwiazd na całym nocnym niebie; typ widmowy A1 V, jasność -1,44 mag, odległość 8,65 lat świetlnych[1]. Inne gwiazdy tego gwiazdozbioru to:

  • (β CMa) Murzim (Mirzam), typ widmowy B1 II-III, jasność 1,98 mag, odległość 500 lat świetlnych,
  • (γ CMa) Mulifen, typ widmowy B8 II, jasność 4,11m, odległość 400 lat świetlnych,
  • (δ CMa) Wezen, typ widmowy F8 Ia, jasność 1,83m, odległość 1790 lat świetlnych,
  • (ε CMa) Adara, typ widmowy B2 II, jasność 1,50m, odległość 430 lat świetlnych,
  • (ζ CMa) Furud, typ widmowy B2,5V, jasność 3,02m, odległość 335 lat świetlnych,

Obiekty niegwiazdowe[edytuj | edytuj kod]

W gwiazdozbiorze Wielkiego Psa znajduje się Karzeł Wielkiego Psa, nieregularna galaktyka karłowata, najbliższy sąsiad i satelita Drogi Mlecznej.

Przy odpowiednich warunkach gołym okiem dostrzec można gromadę otwartą M41, NGC 2287. Od Ziemi oddalona jest o około 2300 lat świetlnych, widoczna nieuzbrojonym okiem w postaci mgiełki o jasności 4,5m, a jej średnica wynosi około 25 lat świetlnych. W obrębie M 41 znajduje się około 100 gwiazd, natomiast wiek gromady szacuje się na około 190 milionów lat.

Planet pozasłoneczne[edytuj | edytuj kod]

HD 47536 , gwiazda typu olbrzym o typie widmowym K1 i masie 0,94 masy Słońca oraz promieniu 23,47 promieni Słońca. W latach 2003 i 2007 odkryto wokół niej dwie planety. Składnik b o masie 5 mas Jowisza obiega gwiazdę z okresem 430 dni. Składnik c o masie 7 mas Jowisza dokonuje pełnego obiegu w 2500 dni[2].

Ciekawostką jest to, że za około 300 tysięcy lat sonda Voyager 2 minie Syriusza w odległości około 4,3 roku świetlnego[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Wielki Pies w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: 2002, s. 197. ISBN 83-7266-156-1.
  2. Tomasz Szymański: Kosmos. Poznań. s. 22-23. ISBN 978-83-252-1367-1.
  3. Przemysław Rudź: Niebo. 2008, s. 188-189. ISBN 978-83-60887-76-9.