Stellan Skarsgård

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stellan Skarsgård
Stellan Skarsgård
Data
i miejsce urodzenia
13 czerwca 1951
Szwecja Göteborg
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Stellan John Skarsgård (ur. 13 czerwca 1951[1] w Göteborgu) – szwedzki aktor.

Zadebiutował w wieku siedemnastu lat w serialu dla młodzieży Bombi Bitt och jag (Bombi Bitt i ja, 1968). Tytułowa rola Bombi Bitta przyniosła mu dużą popularność wśród masowej widowni. Przez całe lata 70. i 80. występował w szwedzkich produkcjach teatralnych i filmowych, m.in. u Allana Edwalla, Bo Widerberga i Carla-Gustava Nykvista. Międzynarodowy rozgłos zyskał dzięki rolom w Den enfaldige mördaren (Prostoduszny morderca, 1982), za którą otrzymał główną nagrodę aktorską na Festiwalu Filmowym w Berlinie, oraz w nominowanym do Oscara Oxen (Wół, 1991) Svena Nykvista. Ponadto do jego osiągnięć z tego okresu zalicza się rolę Raoula Wallenberga z obrazu God afton, herr Wallenberg (Dobry wieczór, panie Wallenberg, 1990).

Pod koniec lat 80. rozpoczął pracę w Stanach Zjednoczonych. Pojawił się w niewielkich rolach inżyniera w Nieznośnej lekkości bytu (1988) Philipa Kaufmana i rosyjskiego wojskowego Tupolewa w Polowaniu na Czerwony Październik (1990) Johna McTiernana.

Na szybkim rozwoju jego kariery w dużym stopniu zaważyło spotkanie z Larsem von Trierem. Wystąpił w pięciu jego filmach. W Przełamując fale (1996) zagrał toksycznego, sparaliżowanego męża głównej bohaterki, kreowanej przez Emily Watson. Ponadto pojawił się w epizodach w Królestwo II (1996), Tańcząc w ciemnościach (2000), Dogville (2002) i Melancholii (2011).

Koniec lat 90. i początek XXI wieku zaowocowały interesującymi rolami w ambitnych obrazach amerykańskich, takich jak Buntownik z wyboru (1997) Gusa van Santa (profesor matematyki), Amistad (1997) Stevena Spielberga (idealistyczny abolicjonista), Time Code (2000) Mike'a Figgisa (spec od reklamy z problemem alkoholowym), czy Duchy Goi (2006) Miloša Formana (Francisco Goya). Skarsgård nie stroni również od produkcji czysto komercyjnych. Pojawił się u boku Roberta De Niro i Jeana Reno w Roninie (1998) Johna Frankenheimera, a także w horrorach Renny'ego Harlina: Piekielna głębia (1999) i Egzorcysta: Początek (2004). W 2006 dołączył do obsady popularnej serii Piraci z Karaibów. Dotychczas w roli awanturnika-ojca Willa Turnera wystąpił w dwu częściach: Skrzyni umarlaka (2006) i Na krańcu świata (2007). Ma za sobą także przygodę z musicalem. W Mamma Mia! (2008) Phyllidy Lloyd, gdzie zagrał obok Meryl Streep, Pierce'a Brosnana i Colina Firtha, zaśpiewał piosenki Our Last Summer i Take A Chance On Me z repertuaru ABBY.

Mimo intensywnej pracy w Stanach Zjednoczonych, nie zrezygnował z udziału w produkcjach rodzimych. Wystąpił w głównej roli w Bezsenności (1997) Erika Skojldbjaerga, której amerykański remake kilka lat później nakręcił Christopher Nolan. Za rolę alkoholika Tomasa z Aberdeen (2000) Hansa Petera Mollanda dostał nominację do Europejskiej Nagrody Filmowej. W następnym roku otrzymał to samo wyróżnienie, tym razem za rolę Wilhelma Furtwänglera, słynnego niemieckiego kompozytora, decydującego się na pozostanie w hitlerowskich Niemczech, w obrazie Istvána Szabó Sztuka wyboru (2001).

W 2011 roku zagrał w teledysku Lykke Li do piosenki "Sandess is a blessing".

Wybrane filmy[edytuj | edytuj kod]

Rok Tytuł filmu Reżyser Rola
1968 Bombi Bitt i ja (serial tv) Bengt Lagervist Bombi Bitt
1982 Prostoduszny morderca Hans Alfredson Sven
1984 Åke i jego świat Allan Edwall Ebenholtz
1987 Droga węża na skale Bo Widerberg Karl Orsa
1987 Hip, hip hurra! Kjell Grede malarz Søren Krøyer
1988 Nieznośna lekkość bytu Philip Kaufman inżynier
1989 Kobiety na dachu Carl-Gustav Nykvist Willy
1990 Polowanie na Czerwony Październik John McTiernan kapitan Tupolew
1990 Dobry wieczór, panie Wallenberg Kjell Grede Raoul Wallenberg
1991 Wół Sven Nykvist Helg Roos
1992 Wiatr Carroll Ballard Joe Heiser
1996 Przełamując fale Lars von Trier Jan Nyman
1997 Bezsenność Erik Skojldbjaerg detektyw Jonas Ekström
1997 Królestwo II Lars von Trier adwokat Stiga Helmera
1997 Buntownik z wyboru Gus van Sant profesor Gerard Lambeau
1997 Amistad Steven Spielberg Tappan, idealistyczny abolicjonista
1998 Ronin John Frankenheimer Gregor, rosyjski ekspert od komputerów
1999 Piekielna głębia Renny Harlin dr Jim Whitlock
2000 Tańcząc w ciemnościach Lars von Trier lekarz
2000 Time Code Mike Figgis Alex Green
2000 Aberdeen Hans Peter Molland alkoholik Tomas
2001 Sztuka wyboru István Szabó Wilhelm Furtwangler
2002 Zakładnik Bob Rafelson Tyrone
2002 Dogville Lars von Trier Chuck
2003 Helena Trojańska John Kent Harrison Tezeusz
2004 Król Artur Antoine Fuqua Cedric, okrutny wódz Sasów
2004 Egzorcysta: Początek Renny Harlin Ojciec Merrin
2006 Duchy Goi Miloš Forman Francisco Goya
2006 Piraci z Karaibów: Skrzynia umarlaka Gore Verbinski Bill "Cholewa" Turner
2007 Piraci z Karaibów: Na krańcu świata Gore Verbinski Bill "Cholewa" Turner
2007 Reguła − WΔZ Tom Shankland detektyw Edward "Eddie" Argo
2008 Mamma Mia! Phyllida Lloyd pisarz-podróżnik Bill Anderson
2009 Anioły i demony Ron Howard komandor Richter
2009 Frankie and Alice Geoffrey Sax doktor Oz
2010 Pewien dżentelmen Hans Petter Moland Ulrik
2010 Wyspa skazańców Marius Holst Håkon
2011 Melancholia Lars von Trier Jack
2011 Dziewczyna z tatuażem David Fincher Martin Vanger
2012 The Avengers Joss Whedon Prof. Erik Selvig

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Rok Tytuł filmu Wyróżnienie
1982 Prostoduszny morderca Srebrny Niedźwiedź na MFF w Berlinie
Złoty Żuk (najlepszy szwedzki aktor)
1989 Kobiety na dachu Złoty Żuk (najlepszy szwedzki aktor)
2000 Aberdeen nom. do Europejskiej Nagrody Filmowej (najlepszy aktor)
2001 Sztuka wyboru nom. do Europejskiej Nagrody Filmowej (najlepszy aktor)

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]