Denzel Washington

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Denzel Washington
Denzel Washington na konferencji prasowej filmu Huragan podczas Berlinale w 2000 roku
Denzel Washington na konferencji prasowej filmu Huragan podczas Berlinale w 2000 roku
Imię i nazwisko Denzel Hayes Washington, Jr.
Data
i miejsce urodzenia
28 grudnia 1954
Stany Zjednoczone Mount Vernon, Nowy Jork
Zawód aktor, reżyser, scenarzysta, producent
Współmałżonek Pauletta Pearson (1983–obecnie)
Lata aktywności od 1977
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Denzel Washington w Wikicytatach

Denzel Hayes Washington, Jr. (ur. 28 grudnia 1954) – amerykański aktor, scenarzysta, reżyser i producent filmowy.

Washington jest zdobywcą dwóch Nagród Akademii Filmowej oraz dwóch Złotych Globów, a także drugim Afroamerykaninem w historii, który otrzymał Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego[1].

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Denzel Washington urodził się w Mount Vernon, nieopodal Nowego Jorku, w 1954 roku. Jego matka, Lennis "Lynne", właścicielka salonu piękności, urodziła się w Georgii i dorastała w Harlemie. Natomiast jego ojciec, wielebny Denzel Washington, Sr., był zielonoświątkowym kaznodzieją, który jednocześnie pracował w lokalnym sklepie S. Klein, a także dla Departamentu Zasobów Wodnych[2][3].

Washington uczęszczał do Pennington-Grimes Elementary School w Mount Vernon do 1968 roku, kiedy to matka wysłała go do prywatnej szkoły Oakland Military Academy w New Windsor, gdy miał 14 lat. O tym wydarzeniu aktor wypowiedział się ponad trzydzieści lat później: "Ta decyzja zmieniła moje życie, ponieważ nie przetrwałbym idąc drogą, którą zmierzałem. Ci, z którymi wtedy przebywałem, mają teraz, w sumie, czterdzieści lat spędzonych w więzieniach. Oni byli normalnymi chłopakami, jednak pochłonęło ich życie uliczne."[4] Po ukończeniu Oakland Military Academy, Denzel kontynuował edukację w Mainland High School w Daytona Beach na Florydzie[2]. Następnie był zainteresowany studiami na Texas Tech University: "Dorastałem w Boys Club w Mount Vernon, gdzie mieliśmy przydomek Red Raiders. Kiedy byłem w szkole średniej chciałem uczęszczać do Texas Tech, tylko dlatego, że studentów tego uniwersytetu również nazywano Red Raiders, a ich stroje były takie same, jak nasze."[5] W 1977 roku Washington uzyskał tytuł licencjata nowojorskiego Fordham University, gdzie dodatkowo grał w uczelnianej drużynie koszykarskiej[6][7]. Po krótkim okresie niezdecydowania związanego z kierunkiem dalszej nauki, Denzel porzucił szkołę na jeden semestr, w trakcie którego pracował jako opiekun na obozie letnim Camp Sloane YMCA w Lakeville, w stanie Connecticut. W jego trakcie wziął udział w konkursie talentów dla uczestników, a znajomi zasugerowali, aby spróbował swoich sił w aktorstwie[8]. Po powrocie do Fordham, Washington zapisał się na zajęcia aktorstwa w Lincoln Center, gdzie powierzono mu tytułowe role w sztukach Cesarz Jones oraz Otello. Krótko po tym otrzymał stypendium na naukę w American Conservatory Theatre, w San Francisco, gdzie kształcił się przez kolejny rok, po czym powrócił do Nowego Jorku, aby tam rozpocząć profesjonalną karierę aktorską[9].

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Wczesna kariera[edytuj | edytuj kod]

Washington spędził lato 1976 roku w St. Mary's City, w stanie Maryland, gdzie w wakacyjnym teatrze występował w sztuce Wings of the Morning. Krótko po ukończeniu Fordham University, zadebiutował w profesjonalnym aktorstwie za pośrednictwem roli w filmie telewizyjnym Wilma z 1977 roku. W 1981 roku po raz pierwszy pojawił się w hollywoodzkiej produkcji, obrazie Dokładnie tacy sami. Rok później Denzel nagrodzony został statuetką Obie Award za występ w off broadwayowskiej sztuce A Soldier's Play[10].

Przełom w karierze Washingtona nastąpił, kiedy zdobył rolę doktora Phillipa Chandlera w serialu St. Elsewhere telewizji NBC. Stał się jednym z nielicznych aktorów, którzy byli regularnymi członkami obsady przez sześć lat trwania emisji produkcji. W tym okresie Denzel wystąpił również w m.in.: A Soldier's Story (1984), Hard Lessons (1986) i Żądzy władzy (1986). W 1987 roku zagrał pokojowego działacza ruchu przeciw apartheidowi w Republice Południowej Afryki, Stevena Biko, w obrazie biograficznym Krzyk wolności, a za swoją rolę otrzymał nominację do Nagrody Akademii Filmowej dla najlepszego aktora drugoplanowego.

W 1989 roku Washington wygrał Nagrodę Akademii Filmowej dla najlepszego aktora drugoplanowego za rolę w Chwale. W tym samym roku wystąpił także w thrillerze Gliniarz na Karaibach oraz w filmie kryminalnym Za królową i ojczyznę.

Lata 90.[edytuj | edytuj kod]

Denzel Washington podczas ceremonii rozdania Nagród Akademii Filmowej w 1990 roku

W 1990 roku Washington wystąpił jako Bleek Gilliam w filmie w reżyserii Spike'a Lee, Czarny blues. Dwa lata później zagrał Demetriusa Williamsa w dramacie Mississippi Masala. W 1992 roku Denzel ponownie współpracował z Lee, przy okazji kręcenia obrazu Malcolm X, w którym wcielił się w tytułową postać. Rola radykalnego przywódcy ruchu afroamerykańskiego przyniosła mu kolejną nominację do Nagrody Akademii Filmowej dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. W 1993 roku wystąpił w filmie Filadelfia, w którym zagrał homofobicznego adwokata, którego klientem został homoseksualista chory na AIDS. W połowie lat 90. Washington wystąpił również w m.in.: thrillerach Raport Pelikana i Karmazynowy przypływ, komedii Wiele hałasu o nic oraz w dramacie komediowym Żona pastora.

W 1995 roku, podczas kręcenia filmu Zabójcza perfekcja, Washington odmówił pocałowania aktorki Kelly Lynch w jednej ze scen. W późniejszym wywiadzie Lynch powiedziała: "Denzel był przekonany o tym, że biali mężczyźni, którzy oglądaliby obraz, nie chcieliby, aby pocałował białą kobietę."[11] Podobna sytuacja miała miejsce na planie Raportu Pelikana, kiedy Julia Roberts wyraziła pragnienie, aby dwójkę granych przez nich charakterów połączyły romantyczne relacje. Washington odrzucił także propozycję roli Nicka Currana w Nagim instynkcie, gdyż nie podobała mu się idea sceny przedstawiającej seks bohaterów.

W 1999 roku Washington wystąpił w filmie Huragan, opowiadającym o bokserze Rubinie "Huraganie" Carterze, który został oskarżony o potrójne morderstwo, aby po dwudziestu latach w więzieniu, doczekać uniewinnienia. Za swoją rolę Denzel otrzymał nominację do Nagrody Akademii Filmowej dla najlepszego aktora pierwszoplanowego, a także wygrał Złoty Glob oraz Srebrnego Niedźwiedzia na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie. W tym samym roku zagrał również w obrazie Kolekcjoner kości, filmowej adaptacji powieści o tym samym tytule autorstwa Jeffery'ego Deavera, wcielając się w rolę sparaliżowanego detektywa.

Lata 00.[edytuj | edytuj kod]

W 2001 roku Washington otrzymał Nagrodę Akademii Filmowej dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę w thrillerze Dzień próby. Wcielił się w nim w postać sierżanta Alonzo Harrisa, który stosuje radykalne metody dochodzeniowe, wykraczające poza granice prawa. Washington stał się drugim Afroamerykaninem w historii, który został nagrodzony Oscarem w tej kategorii, po Sidneyu Poitierze, który dodatkowo tej samej nocy przyjął Honorary Academy Award; ponadto jest rekordzistą wśród Afroamerykanów pod względem liczby nominacji do Nagrody Akademii Filmowej – otrzymał ich pięć.

W 2002 roku Washington wystąpił w kolejnym dobrze przyjętym obrazie, John Q, po czym podjął się reżyserii swojego pierwszego filmu, dramatu Antwone Fisher.

W latach 2003-04 Washington wystąpił w kilku thrillerach, a wśród nich były m.in.: Wyścig z czasem, Człowiek w ogniu oraz Kandydat[12]. W 2006 roku zagrał w kolejnym filmie w reżyserii Spike'a Lee, Plan doskonały.

W 2007 roku Washington wystąpił u boku Russella Crowe'a w filmie American Gangster, który stanowił inspirację dla rapera Jaya Z do nagrania albumu o tym samym tytule. W 2009 roku zagrał w thrillerze Metro strachu, w którym wcielił się w rolę szefa ochrony, Waltera Garbera.

Od 2010[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 2010 roku premierę miał film Księga ocalenia, w którym Washington wcielił się w główną rolę, czyli samotnego bohatera z postapokaliptycznego świata, strzegącego księgi, która dostarcza wiedzy mogącej uratować ludzkość.

W 2010 roku Denzel wygrał Nagrodę Tony dla najlepszego aktora pierwszoplanowego w sztuce za rolę w Fences[13][14].

W listopadzie 2010 roku premierę miał kolejny obraz z udziałem Denzela, Niepowstrzymany, w którym wcielił się w postać inżyniera, wyruszającego w pościg za pociągiem przewożącym toksyczne odpady.

W 2012 roku w kinach zadebiutował obraz Safe House, w którym aktor zagrał groźnego przestępcę, transportowanego do nowej kryjówki przez osamotnionego w działaniach agenta CIA.

Życie osobiste[edytuj | edytuj kod]

W 1983 roku Washington ożenił się z aktorką Paulettą Pearson, którą poznał na planie filmu telewizyjnego Wilma. Para ma czwórkę dzieci: Johna Davida (ur. 28 lipca 1984), który jest graczem drużyny futbolu amerykańskiego St. Louis Rams[15]; Katię (ur. w listopadzie 1987), która ukończyła Yale University; oraz bliźniaków Olivię i Malcolma (nazwanego na cześć Malcoma X[16]) (ur. 10 kwietnia 1991). Malcolm studiuje na University of Pennsylvania, gdzie jest członkiem drużyny koszykarskiej[17]. W 1995 roku Denzel i Pauletta odnowili przysięgi małżeńskie w obecności biskupa Desmonda Tutu, podczas wizyty w Republice Południowej Afryki[18].

Washington jest zdeklarowanym chrześcijaninem, a w przeszłości rozważał zostanie kaznodzieją: "Pewna część mnie wciąż mówi, 'Może, Denzel, powinieneś zostać kaznodzieją. Może wciąż idziesz na kompromisy.' Miałem możliwość grania wspaniałych mężczyzn i, przez ich słowa, wygłaszać niezwykłe rzeczy. Korzystam z talentu, którym zostałem obdarowany i chcę wykorzystywać go w dobrych celach."[19][20] W 1995 roku aktor przekazał 2.5 miliony dolarów na pomoc w budowie nowego budynku West Angeles Church of God in Christ w Los Angeles[21].

W 2006 roku Rewolucyjne Siły Zbrojne Kolumbii wytypowały Washingtona jako jedną z trzech osób (innymi byli Oliver Stone i Michael Moore), do których wystosowały specjalne listy. W pismach zawarta została prośba o pomoc w rozmowach i negocjacjach z władzami Kolumbii; FARC gotowe były do wymiany 62 zakładników na 600 zatrzymanych rebeliantów[22]. Według CBC News przyczynić się do tego mógł dorobek artystyczny aktora, a w tym film Plan doskonały, gdzie wcielił się w rolę detektywa-negocjatora, a także fakt, że grał on takich aktywistów, jak Malcolm X i Steve Biko[22].

18 maja 1991 roku Washington otrzymał honorowy tytuł doctor honoris causa swojego alma mater, Fordham University, za "niezwykłe postępy w odkrywaniu krańców swojego talentu"[23]. Od 2007 roku jest on również posiadaczem doctor honoris causa nauk humanistycznych Morehouse College[24].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Rok Film Rola Informacje
1977 Wilma Robert Eldridge film telewizyjny
1981 Dokładnie tacy sami Roger Porter
1984 License to Kill Martin Sawyer film telewizyjny
Opowieści żołnierza szeregowy Melvin Peterson
1986 The George McKenna Story George McKenna film telewizyjny
Żądza władzy Arnold Billings NAACP Image Award dla najlepszego aktora drugoplanowego
1987 Krzyk wolności Steve Biko Nominacja — Nagroda Akademii Filmowej dla najlepszego aktora drugoplanowego
Nominacja — Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym
1989 Gliniarz na Karaibach Xavier Quinn
Za królową i ojczyznę Reuben James Festival du Film Policier de Cognac Award dla najlepszego aktora
Chwała Trip Nagroda Akademii Filmowej dla najlepszego aktora drugoplanowego
Złoty Glob dla najlepszego aktora drugoplanowego
NAACP Image Award dla najlepszego aktora drugoplanowego
Kansas City Film Critics Circle Award dla najlepszego aktora drugoplanowego
1990 Związek przeszczepionych serc Napoleon Stone
Czarny blues Bleek Gilliam
1991 Rykoszet Nick Styles
1992 Mississippi Masala Demetrius Williams NAACP Image Award dla najlepszego aktora
Malcolm X Malcolm X Chicago Film Critics Association Award dla najlepszego aktora
Kansas City Film Critics Circle Award dla najlepszego aktora
MTV Movie Award dla najlepszego aktora
NAACP Image Award dla najlepszego aktora
New York Film Critics Circle Award dla najlepszego aktora
Srebrny Niedźwiedź dla najlepszego aktora
Southeastern Film Critics Association Award dla najlepszego aktora
Nominacja — Nagroda Akademii Filmowej dla najlepszego aktora pierwszoplanowego
Nominacja — Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym
1993 Wiele hałasu o nic Don Pedro of Aragon
Raport Pelikana Gray Grantham Nominacja — MTV Movie Award dla najbardziej pożądanego aktora
Filadelfia Joe Miller Nominacja — MTV Movie Award dla najlepszego duetu filmowego (z Tomem Hanksem)
1995 Karmazynowy przypływ komandor podporucznik Ron Hunter NAACP Image Award dla najlepszego aktora
Nominacja — MTV Movie Award dla najlepszego aktora
Zabójcza perfekcja porucznik Parker Barnes
W bagnie Los Angeles Easy Rawlins
1996 Szalona odwaga podpułkownik Nathaniel Serling NAACP Image Award dla najlepszego aktora
Lone Star Film & Television Award dla najlepszego aktora
Southeastern Film Critics Association Award dla najlepszego aktora
Żona pastora Dudley
1998 W sieci zła detektyw John Hobbes
Gra o honor Jake Shuttlesworth Nominacja — American Black Film Festival Award dla najlepszego aktora
Nominacja — NAACP Image Award dla najlepszego aktora
Stan oblężenia agent specjalny Anthony "Hub" Hubbard
1999 Kolekcjoner kości Lincoln Rhyme
Huragan Rubin "Huragan" Carter Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym
Black Reel Award dla najlepszego aktora
NAACP Image Award dla najlepszego aktora
Srebrny Niedźwiedź dla najlepszego aktora
Nominacja — Nagroda Akademii Filmowej dla najlepszego aktora pierwszoplanowego
Nominacja — Chicago Film Critics Association Award dla najlepszego aktora
Nominacja — Nagroda Satelita dla najlepszego aktora
Nominacja — Nagroda Gildii Aktorów Filmowych dla najlepszego aktora pierwszoplanowego
2000 Tytani trener Herman Boone BET Award dla najlepszego aktora
Black Reel Award dla najlepszego aktora
NAACP Image Award dla najlepszego aktora
Nominacja — Nagroda Satelita dla najlepszego aktora
The Loretta Claiborne Story on sam
2001 Dzień próby detektyw Alonzo Harris Nagroda Akademii Filmowej dla najlepszego aktora pierwszoplanowego
American Film Institute Award dla aktora filmowego roku
Black Reel Award dla najlepszego aktora
Boston Society of Film Critics Award dla najlepszego aktora
Kansas City Film Critics Circle Award dla najlepszego aktora
Los Angeles Film Critics Association Award dla najlepszego aktora
MTV Movie Award dla najlepszego czarnego charakteru
NAACP Image Award dla najlepszego aktora
Nominacja — Chicago Film Critics Association Award for Best Actor
Nominacja — Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym
Nominacja — Online Film Critics Society Award dla najlepszego aktora
Nominacja — Nagroda Satelita dla najlepszego aktora
Nominacja — Nagroda Gildii Aktorów Filmowych dla najlepszego aktora pierwszoplanowego
2002 John Q John Quincy Archibald NAACP Image Award dla najlepszego aktora
Nominacja — Black Reel Award dla najlepszego aktora
Antwone Fisher doktor Jerome Davenport reżyser
Black Reel Award dla najlepszego reżysera
NAACP Image Award dla najlepszego aktora drugoplanowego
Producers Guild of America: Stanley Kramer Award
Washington D.C. Area Film Critics Association Award dla najlepszego reżysera
Nominacja — Black Reel Award dla najlepszego aktora drugoplanowego
Nominacja — Phoenix Film Critics Society Award dla najlepszego reżysera
Nominacja — Nagroda Satelita dla najlepszego reżysera
2003 Wyścig z czasem Matthias Lee Whitlock Nominacja — Black Reel Award dla najlepszego aktora
Nominacja — NAACP Image Award dla najlepszego aktora
2004 Człowiek w ogniu John Creasy Nominacja — NAACP Image Award dla najlepszego aktora
Kandydat major Ben Marco BET Award dla najlepszego aktora
2006 Plan doskonały detektyw Keith Frazier Nominacja — Black Movie Award dla najlepszego aktora pierwszoplanowego
Nominacja — Black Reel Award dla najlepszego aktora
Nominacja — NAACP Image Award dla najlepszego aktora
Déjà Vu agent specjalny Doug Carlin Nominacja — BET Award dla najlepszego aktora
2007 American Gangster Frank Lucas Nominacja — Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym
Nominacja — MTV Movie Award dla najlepszego aktora
Nominacja — MTV Movie Award dla najlepszego czarnego charakteru
Nominacja — Nagroda Satelita dla najlepszego aktora
Nominacja — Nagroda Gildii Aktorów Filmowych dla najlepszej obsady filmowej
Klub dyskusyjny Melvin B. Tolson reżyser
NAACP Image Award dla najlepszego aktora
Nominacja — NAACP Image Award dla najlepszego reżysera
2009 Metro strachu Walter Garber
2010 Księga ocalenia Eli Nominacja — Nagroda Saturn dla najlepszego aktora
Niepowstrzymany Frank Barns
2012 Safe House Tobin Frost
Testament Matarese'a Brandon Scofield produkcja
2013 Lot Whip produkcja

Przypisy

  1. Halle Berry, Denzel Washington get historic wins at Oscars
  2. 2,0 2,1 Nickson, Chris: Denzel Washington. St. Martin's Paperbacks, 1996, s. 9–11. ISBN 0-312-96043-3.
  3. Denzel Washington Biography (1954–)
  4. Denzel Washington: 'I Try To Send A Good Message'
  5. Leach OK with star power
  6. Spurs Coach Sticks Neck Out for Calesimo
  7. Pro Basketball" Notebook; Chicago's Jordan-Jackson-Pippen Triangle, page 2
  8. Paisner, Daniel A Hand to Guide Me (Meredith Books, 2006), s. 17. ISBN 978-0-696-23049-3
  9. Denzel Washington Biography, AllMovie.com.
  10. A Soldier's Play, Lortel Archives
  11. The Skin Game : Why can’t Denzel Washington score with white women on screen?
  12. Denzel Washington Movie Box Office Results
  13. 2010 Tony Award Nominations: Denzel Washington, Scarlett Johansson Earn Nods
  14. BWW TV: 2010 Tony Winners- Washington & Davis
  15. Denzel Washington's son among Rams signees
  16. Denzel Washington – Biography
  17. Malcolm Washington – Bio
  18. "Denzel Washington and Wife Celebrate Wedding Anniversary in Italy"
  19. The Observer Profile: Denzel Washington
  20. Denzel Washington: 'I Try to Send A Good Message'
  21. Magic gives $5 mil., Denzel gives $2.5 mil. to build new West Angeles COGIC facility in Los Angeles
  22. 22,0 22,1 Colombian rebels ask Denzel Washington to help broker hostage exchange
  23. COMMENCEMENTS: Fordham Graduates Urged to Defend the Poor
  24. Morehouse Celebrates an 'End of an Era' with a Special Commencement Message from Dr. Walter E. Massey

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Nagrody
Poprzednik
Russell Crowe
za Gladiator
Nagroda Akademii Filmowej dla najlepszego aktora pierwszoplanowego
2001
za Dzień próby
Następca
Adrien Brody
za Pianista
Poprzednik
Kevin Kline
za Rybka zwana Wandą
Nagroda Akademii Filmowej dla najlepszego aktora drugoplanowego
1989
za Chwała
Następca
Joe Pesci
za Chłopcy z ferajny
Poprzednik
Jim Carrey
za Truman Show
Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym
1999
za Huragan
Następca
Tom Hanks
za Cast Away: Poza światem
Poprzednik
Martin Landau
za Tucker. Konstruktor marzeń
Złoty Glob dla najlepszego aktora drugoplanowego
1989
za Chwała
Następca
Bruce Davison
za Długoletni przyjaciele