ABBA

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy szwedzkiej grupy muzycznej. Zobacz też: inne znaczenia słowa Abba.
ᗅᗺᗷᗅ
Logo ABBA.svg
Oficjalne logo zespołu
Rok założenia 1972
Rok rozwiązania 1982
Pochodzenie Sztokholm, Szwecja
Gatunek pop[1], pop rock[1], europop[1], disco[1]
Aktywność 1972 - 1982
Wytwórnia płytowa Polar Music, Polydor,
Philips, Atlantic,
Universal, Epic,
Vogue, Discomate,
RCA, PolyGram,
Carnaby, Sunshine
Powiązania Hep Stars,
Hootenanny Singers,
Benny Anderssons Orkester
Ostatni skład
Agnetha Fältskog
Björn Ulvaeus
Benny Andersson
Anni-Frid Lyngstad
Współpracownicy
Stig Anderson - menadżer
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa

ABBAszwedzki zespół muzyki pop, w skład którego wchodzili: Anni-Frid Lyngstad, Benny Andersson, Björn Ulvaeus i Agnetha Fältskog. Jego działalność muzyczna przypada na lata siedemdziesiąte i początek lat osiemdziesiątych. Nazwa "ABBA", przyjęta w 1973 roku[2], jest akronimem utworzonym z pierwszych liter imion członków zespołu.

ABBA uważana jest za jeden z bardziej znaczących muzycznych zespołów XX wieku, który sprzedał ponad 380 milionów płyt na całym świecie, co czyni go jedną z najbardziej kasowych grup w dziejach[3]. Grupa zyskała międzynarodową popularność dzięki chwytliwym utworom z prostymi tekstami. Zespół kontynuował również wydawanie studyjnych albumów.

W 1976 roku, podczas jedynego pobytu w Polsce, zespół nagrał w TVP program telewizyjny "ABBA w Studio 2", który wyemitowano 13 listopada[4].

W 1999 została wydana płyta z największymi przebojami ABBY - Gold Greatest Hits MTV History 2000. Krążek pojawił się początkowo w Niemczech.

5 lipca 2008 roku członkowie zespołu spotkali się i pozowali wspólnie do zdjęć przy okazji szwedzkiej premiery filmu opartego na musicalu "Mamma Mia!" inspirowanego utworami ABBY. Było to pierwsze od ponad dwudziestu lat publiczne spotkanie zespołu[5]. W 2010 roku zespół został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame[6]. W styczniu 1980 wystąpili w Hiszpanii w hiszpańskim programie Aplauso, w którym wywiad mieli z José Luis Uribarri.

7 maja 2013 roku w Sztokholmie otwarto muzeum poświęcone zespołowi[7].

Przed ABBĄ (1960-1969)[edytuj | edytuj kod]

Benny Andersson[edytuj | edytuj kod]

Benny Andersson podczas koncertu w Minnesocie w 2006 roku.

Benny Andersson (ur. 16 grudnia 1946 roku w Sztokholmie). Od 1963 roku był członkiem popularnego szwedzkiego zespołu muzyki pop i rocka Hep Stars, który wykonywał covery międzynarodowych przebojów. Określani byli mianem "szwedzkich Beatlesów". Benny grał na instrumentach klawiszowych oraz pisał kompozycje dla swego zespołu, który zasłynął z takich piosenek jak: "No Response", "Sunny Girl", "Wedding" czy "Consolation". Wszystkie stały się przebojami w 1966 roku[8]. Benny współpracował również z Lasse Berghagenem, z którą skomponował swoje pierwsze wejście na listę przebojów "Svensktoppen", dzięki utworowi "Sagan om lilla Sofi" w 1968 roku.

Björn Ulvaeus[edytuj | edytuj kod]

Björn Ulvaeus (drugi od lewej) jako członek Hootenanny Singers w 1966 roku.

Björn Ulvaeus (ur. 25 kwietnia 1945 roku w Goteborgu). Jego kariera muzyczna, jako piosenkarz i gitarzysta, zaczęła się w wieku 18 lat. Björn zaczął pisać teksty utworów dla swojego zespołu, The Hootenanny Singers. Ulvaeus napisał także kilka tekstów jako solowy artysta. Wkrótce grupy The Hootenanny Singers i zespół Anderssona Hep Stars skrzyżowały swe drogi, a już w czerwcu 1966 roku zdecydowali się napisać wspólny utwór, "Isn't It Easy to Say", który później został nagrany przez Hep Stars. Stig Anderson był menedżerem zespołu The Hootenanny Singers oraz założycielem Polar Music. Zauważył on duży potencjał w ich współpracy i zachęcił do dalszego komponowania. Obaj zaczęli grywać z innymi zespołami na scenie aż do 1969 roku. Razem napisali i wyprodukowali wiele przebojów, w tym "Sextiotal Ljuva" i "Speleman".

W 1969 roku Benny napisał utwór "Hej, Clown" na szwedzki finał selekcji do Konkursu Piosenki Eurowizji - "Melodifestivalen". Piosenka znalazła się na pierwszym miejscu, ale ponowne głosowanie wykazało, że utwór trafił na drugie miejsce[9]. Na festiwalu Benny spotkał po raz pierwszy piosenkarkę Anni-Frid Lyngstad, która również uczestniczyła w konkursie. Miesiąc później, Benny i Anni-Frid wzięli ślub. Pod koniec lat sześćdziesiątych Hep Stars i The Hootenanny Singers zaczęły się rozpadać. W 1970 roku Benny i Björn nagrali swój pierwszy wspólny album Lycka, który zawierał oryginalne kompozycje śpiewane przez nich.

Agnetha Fältskog[edytuj | edytuj kod]

Agnetha Fältskog podczas koncertu otwierającego europejską i australijską trasę koncertową ABBY w Oslo, 28 stycznia 1977 roku

Agnetha Fältskog (ur. 5 kwietnia 1950 roku w Jönköpingu). Nagrała swoją pierwszą płytę, gdy miała 17 lat i wkrótce została zauważona przez krytyków muzycznych jako utalentowana piosenkarka, kompozytorka i autorka tekstów. Nagrała covery zagranicznych przebojów i wykonywała je na tournée w Szwecji, wraz ze swoimi autorskimi piosenkami. Napisała utwór "Försonade", który zgłosiła go do festiwalu "Melodifestivalen", ale został on odrzucony. Podczas występu w telewizji, Agnetha spotkała po raz pierwszy Anni-Frid Lyngstad.

Podczas nagrywania specjalnego programu telewizyjnego w maju 1969 roku, Agnetha spotkała Björna. Po owocnej współpracy i przyjaźni, która później zamieniła się w miłość, w 1971 roku postanowili wziąć ślub[10]. W 1973 roku Agnetha zagrała główną rolę Marii Magdaleny w szwedzkiej produkcji "Jesus Christ Superstar", która otrzymała życzliwe recenzje. Od 1967 do 1975 roku wydała 5 albumów[11].

Anni-Frid Lyngstad[edytuj | edytuj kod]

Anni-Frid Lyngstad podczas premiery filmu "Mamma Mia!", 4 lipca 2008 roku.

Anni-Frid (Frida) Lyngstad (ur. 15 listopada 1945 roku w Ballangen). Śpiewać zaczęła mając 13 lat. Śpiewała z tanecznymi zespołami i pracowała w ukierunkowanym na jazz kabaretowy. Założyła swój własny zespół Anni-Frid Four. Latem 1967 roku wygrała Narodowy Konkurs Talentu z utworem, "En ledig dag", który później został włączony do składanki EMI, Frida 1967-1972. Pierwszą nagrodą była możliwość zawarcia kontraktu z EMI oraz występ na żywo w najbardziej popularnym programie telewizyjnym w Szwecji. Ten pierwszy występ w telewizji, jak i wiele innych, znajduje się w 3,5-godzinnym filmie dokumentalnym pt. Frida - The DVD. Później wydała jeszcze kilka singli dla EMI, które poświadczyły skuteczność wieloma przebojami na szwedzkiej liście przebojów. W czasie, gdy Benny Andersson zaczął produkować jej nagrania w 1971 roku, Frida po raz pierwszy trafiła na pierwsze miejsce listy przebojów z utworem "Min egen stad".

1 marca 1969 roku wzięła udział w "Melodifestivalen", gdzie po raz pierwszy spotkała Benny'ego. Kilka tygodni później spotkali się znowu, podczas koncertu w południowej Szwecji. Wkrótce po tym wzięli ślub. We wrześniu 1969 roku Benny wyprodukował jej singel, "Peter Pan", który był zarazem pierwszą współpracą pomiędzy Anni-Frid, a Benny'em i Björnem, ponieważ to oni napisali piosenkę. W marcu 1971 roku został wydany jej debiutancki album, Frida. Od 1969 do 1973 roku Lyngstad prezentowała się w wielu rewiach i kabaretach w Sztokholmie. Po stworzeniu ABBY w 1975 roku nagrała jeszcze inny album Frida Ensam, który zawierał szwedzkie wykonanie przeboju ABBY "Fernando", który stał się ogromnym przebojem w Skandynawii[12].

Pierwszy wspólny występ na żywo oraz rozpoczęcie "Festfolk"[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza próba połączenia talentów członków grupy nastąpiła w kwietniu 1970 roku, kiedy obie pary pojechały razem na wakacje na Cypr. Zaczęli od śpiewania dla przyjemności na plaży, które skończyło się improwizacją występu na żywo przed żołnierzami Organizacji Narodów Zjednoczonych stacjonującymi na wyspie. Benny i Björn w tym czasie nagrali swój pierwszy wspólny album, Lycka, który został wydany we wrześniu 1970 roku. Anni-Frid i Agnetha dodały muzyczne tło partii wokalnych na kilku nagraniach. Pomysł założenia grupy zaowocował własnym scenicznym występem "Festfolk" 1 listopada 1970 roku. Pokaz kabaretu przyciągnął pozytywne recenzje. ABBA wykonała wówczas m.in. przebój Benny'ego i Björna, "Hej, Gamle Man". Pierwsze nagranie dawało wiarę we wspólną produkcję oraz numery solo do poszczególnych albumów. Czwórka nie miała chęci na dalszą, wspólną pracę i wkrótce skoncentrowali się na indywidualnych projektach.

Pierwsze wspólne nagranie "Hej, Gamle Man"[edytuj | edytuj kod]

"Hej, Gamle Man", utwór o starym żołnierzu Armii Zbawienia, stał się pierwszym przebojem ABBY. Nagranie zostało wydane przez Björna i Benny'ego, zdobyło 5. miejsce na liście przebojów oraz numer 1. na "Svensktoppen", pozostając tam przez 15 tygodni. Agnetha, Björn i Benny wyruszyli razem na tournée w maju, podczas gdy Anni-Frid była na własnym tournée. Członków grupy połączyła najbardziej sesja nagraniowa, która odbyła się latem[13].

Tworzenie się grupy (1970-1973)[edytuj | edytuj kod]

W 1970 roku, po wydaniu przez Benny'ego i Björna albumu Lycka, planowano wydanie w Szwecji dwóch następnych singli, "Det kan ingen doktor hjälpa" i "Tänk om jorden vore ung", z wyraźnie podkreślonymi partiami wokalnymi przez Fältskog i Lyngstad. W tym samym czasie Agnetha wydała swoją czwartą płytę, a 6 lipca 1971 roku wzięła ślub z Björnem.

Stig Anderson, założyciel i właściciel Polar Music, był skłonny wejść na rynek międzynarodowy z muzyką Benna i Björna. Przewidział również napisanie ogólnoświatowego hitu przez jednego z członków duetu[14]. Zachęcił Benny'ego i Björna do skomponowania utworu na "Melodifestivalen". Po dwóch odrzuconych zgłoszeniach w 1971 roku[15], w 1972 roku wysłali nowy utwór, "Säg det med en sång", który miała wykonać Lena Anderson. Utwór zajął trzecie miejsce i stał się ogromnym przebojem w Szwecji[16].

Pierwszy poważny sukces przyszedł, gdy singel Benny'ego i Björna "She's My Kind of Girl", wydany przez Epic Records w Japonii w marcu 1972 roku, trafił na listę Top 10. W Japonii nagrano jeszcze dwa utwory: "En Carousel" (pierwotny tytuł - "Merry-Go-Round") i "Love Has Its Ways" (utwór, który napisali z Koichi Morita)[17].

Pierwszy przebój jako 'Björn & Benny, Agnetha & Anni – Frid'[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 1972 roku Stig Anderson wydał utwór "People Need Love" jako singel grupy Björn & Benny, Agnetha & Anni-Frid. Utwór dotarł do 17. miejsca szwedzkiej listy przebojów i stał się też pierwszym nagraniem, które weszło na amerykańską listę przebojów[18]. Zespół zdecydował się nagrać pierwszy wspólny album, a sesję rozpoczęli 26 września 1972 roku. Anni-Frid i Agnetha podzieliły się prowadzeniem wokalnym w utworze "Nina, Pretty Ballerina".

"Ring Ring"[edytuj | edytuj kod]

W 1973 roku roku zespół i ich menedżer zdecydowali jeszcze raz spróbować szczęścia na "Melodifestivalen", tym razem z utworem "Ring Ring". Sesje nagraniowe prowadził Michael B. Tretow, który eksperymentował z techniką produkcji "wall of sound", która stała się jednocześnie nowym brzmieniem ABBY. Stig zorganizował angielskie tłumaczenie tekstu utworu, którym zajęli się Neil Sedaka i Phil Cody. Wydawało się, że kompozycja będzie uważana za pewnego zwycięzcę. Jednakże, 10 lutego 1973 roku podczas "Melodifestivalen" zajął dopiero trzecie miejsce. Niemniej jednak, wydali swój pierwszy wspólny album, Ring Ring, który dobrze sobie radził na listach przebojów[19].

Oficjalna nazwa[edytuj | edytuj kod]

Początkowe logo zespołu.

Na początku 1973 roku Stig Anderson długo zastanawiał się nad nazwą zespołu. Zaczął odnosić się do grupy jako ABBA (akronim utworzony od pierwszych liter imion członków: Agnetha, Benny, Björn, Anni-Frid)[20]. Początkowo była to gra słów, ponieważ ABBA była też nazwą znanego przedsiębiorstwa konserw rybnych w Szwecji. Firma rybna była znana tylko w kraju, więc Stig stwierdził, że nazwa ABBA byłaby dobra dla grupy na rynku międzynarodowym. W późniejszym czasie zespół negocjował z przedsiębiorstwem rybnym o nadanie im praw autorskich do nazwy[21]. Pierwsza litera B w logo na promocyjnym materiale zespołu w 1976 roku, była lustrzanym odbiciem i takie logo stało się zarejestrowanym znakiem towarowym grupy. Po raz pierwszy słowo "ABBA" zostało napisane na arkuszu sesji nagraniowej ze Studia Metronom w Sztokholmie z 16 października 1973 roku. Najpierw napisano na nim "Björn, Benny, Agnetha & Frida", ale później skreślono i poprawiono na "ABBA".

Oficjalne logo ᗅᗺᗷᗅ, wykonane czcionką News Gothic, zostało zaprojektowane przez Rune Söderqvista i użyte pierwszy raz na singlu "Dancing Queen" w sierpniu 1976 roku, a później na wszystkich oryginalnych płytach zespołu. Pomysł oficjalnego logotypu został podsunięty przez niemieckiego fotografa Wolfganga Heilemanna na zdjęciu "Dancing Queen" w czasopiśmie dla nastolatków "BRAVO". Na zdjęciu każdy członek zespołu trzyma olbrzymi inicjał litery swego imienia. Na zdjęciach Heilemann odkrył, że Benny trzyma B do góry nogami. Po przedyskutowaniu pomysł spodobał się zespołowi. W 1992 roku Polygram przekonstruował logo do składanki ABBA Gold: Greatest Hits, które wykonane zostało inną czcionką. Klasyczne logo jest jednak do dziś częściej używane.

Przełom (1973-1976)[edytuj | edytuj kod]

ABBA podczas nagrania programu w telewizji Dutch TV w kwietniu 1974 roku.

Konkurs Piosenki Eurowizji[edytuj | edytuj kod]

Na swój pierwszy Konkurs Piosenki Eurowizji ABBA zgłosiła się w 1973 roku z utworem "Ring Ring", ale nie udało im się wygrać przepustki do reprezentowania kraju w konkursie. Stig Anderson natychmiast zaczął planować utwór na konkurs w 1974 roku.

Benny, Björn i Stig uwierzyli w możliwości użycia "Melodifestivalen" i Konkursu Piosenki Eurowizji jako drogi do biznesu muzycznego. Pod koniec 1973 roku ABBA została zaproszona przez szwedzką telewizję do współpracy nad utworem na Konkurs Piosenki Eurowizji 1974. Spośród wielu kompozycji zespół wybrał utwór "Waterloo". Piosenka była utworem w stylu glam rock, którym inspirowała się wówczas grupa. Kompozycja wyprodukowana została techniką "ściany dźwięku", zaproponowaną przez Michaela B. Tretowa.

9 lutego 1974 roku ABBA wygrała "Melodifestivalen" i przystąpiła do międzynarodowego Konkursu Piosenki Eurowizji. "Waterloo" zdobyło 24 punkty i wygrało 19. edycję festiwalu. Zwycięstwo dało zespołowi szansę na rozpoczęcie trasy koncertowej po Europie oraz zapewniło występy w wielu popularnych programach telewizyjnych. Dzięki "Waterloo" grupa stała się znana na całym świecie, a singel osiągał czołowe miejsca na listach przebojów w wielu krajach, w tym na tak dużych rynkach jak Wielka Brytania, Niemcy czy Australia[22]. W Stanach Zjednoczonych przebój zajął szóste miejsce na liście Billboard Hot 100, otwierając tym drogę do wydania ich pierwszego albumu oraz koncertowania nawet poza Europą[23]. Ich pierwsza podróż do Stanów Zjednoczonych obejmowała krótki występ o charakterze promocyjnym w amerykańskiej telewizji w The Mike Douglas Show. Album Waterloo zajął 145 miejsce na liście albumów Billboard 200[24].

Kolejny singiel zespołu, "Honey, Honey", zajął 27. miejsce na liście Billboard Hot 100[23] i 2. miejsce w Niemczech. W Wielkiej Brytanii wytwórnia Epic Records zdecydowała się ponownie wydać zremiksowaną wersję piosenki "Ring Ring" zamiast "Honey, Honey" oraz cover "Honey Honey" zespołu Sweet Dreams, który trafił na 10. miejsce zestawienia. Oba single zadebiutowały na brytyjskich listach przebojów[22]. "Ring Ring" nie zdołało zająć miejsca w top 30, co rozpoczęło spekulacje, że ABBA to tylko grupa jednego przeboju.

Po Eurowizji[edytuj | edytuj kod]

ABBA podczas nagrania programu w Dutch TV w kwietniu 1974 roku.

W listopadzie 1974 roku zespół wyruszył w swoją pierwszą trasę koncertową – wystąpił w Danii, Zachodnich Niemczech oraz w Australii. Występy nie odniosły spodziewanego sukcesu, a wiele biletów się nie sprzedało. Z powodu małego popytu ABBA była zmuszona do odwołania kilku widowisk, wliczając w to koncert w Szwajcarii. Drugi etap trasy koncertowej odbył się w styczniu 1975 roku w Skandynawii. Ich występ w parku rozrywki Gröna Lund w Sztokholmie zgromadził ok. 19 200 widzów[25].

W 1974 roku został wydany nowy singel grupy "So Long", ale nie odniósł sukcesu. Latem Rok później zespół wydał kolejny singel "I Do, I Do, I Do, I Do, I Do", który stał się dość popularny i zdobył 38. miejsce na szwedzkiej liście przebojów. Później, w tym samym roku ukazał się kolejny album zespołu, ABBA oraz nowy singiel "S.O.S.", który pozwolił ABBIE powrócić na wysokie miejsca na listach przebojów (doszedł do 6. miejsca zestawienia)[22]. "S.O.S." był drugim singlem zespołu, który zajął pierwsze miejsce w krajach takich jak: Niemcy czy Austria. Sukces zespołu utrwalił kolejny singiel "Mamma Mia", który błyskawicznie wskoczył na szczyt wielu list przebojów[22]. W styczniu 1976 roku w Stanach Zjednoczonych singiel dotarł do 10. miejsca na liście "World Record Top 100 Singles" oraz do 15. miejsca na liście Billboard Hot 100[23]. Zdobyli również nagrodę BMI za jeden z najczęściej granych utworów w amerykańskich stacjach radiowych w 1975 roku.

Wcześniej sukces zespołu w Stanach Zjednoczonych ograniczał się tylko do jednego utworu, który wygrał Konkurs Piosenki Eurowizji, czyli "Waterloo", ale taki stan utrzymywał się do wydania albumu ABBA. Na początku 1976 roku grupa posiadała już cztery single znajdujące się na amerykańskiej liście singli "TOP 30". Album ABBA znalazł się na 174. miejscu listy Billboard 200[23] oraz na 165. miejscu na liście Cashbox[26].

Era disco (1976-1981)[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1976 roku na rynku muzycznym ukazał się czwarty album ABBY Arrival. Okazał się on przełomowym krążkiem grupy. Z płyty pochodzą wielkie światowe hity ABBY: "Dancing Queen", "Knowing Me, Knowing You", "Money, Money, Money", "That's Me" czy "Fernando". Ten ostatni trafił na pierwsze miejsca aż w 13 krajach, w tym w Niemczech czy Australii, sprzedał się w ilości ponad 10 milionach egzemplarzy[27]. Tego samego roku zespół odwiedził Polskę, występując w programie "Studio 2". W 1977 roku kwartet wyruszył w trasę koncertową po Australii. W tym czasie w kraju panowała "ABBA Mania". W zespole kochali się wtedy wszyscy, a cała akcja koncertów ABBY została umieszczona w filmie ABBA The Movie. Realizacja kolejnej płyty, The Album, połączona była z produkcją filmu. Z albumu pochodzą dwa single, "Take a Chance on Me" i "The Name of the Game", które odniosły wielki sukces na całym świecie.

W listopadzie 1978 roku zespół odwiedził Japonię, gdzie wystąpił w wielu programach rozrywkowych. Po promocji płyty ABBA zabrała się za nagrywanie kolejnej, szóstej, która utrzymana była w stylu disco[28]. Album Voulez-Vous ukazał się 23 kwietnia 1979 roku. Na krążku znalazły się również dwie ballady - "I Have a Dream" i "Chiquitita". Zespół promował swój hitowy album w Szwajcarii, gdzie zaprezentował piosenki: "The King Has Lost His Crown"[29], "Kisses of Fire"[30], "Lovers (Live a Little Longer)"[31], "Chiquitita", "Does Your Mother Know"[32] oraz hity pochodzące z poprzednich składanek[33]. Tego samego roku ABBA rozpoczęła światowe tournee, występąpiła m.in. w Norwegii, Wielkiej Brytanii i USA. Po zakończeniu trasy, w listopadzie wyszedł siódmy krążek grupy - Super Trouper. Z albumu pochodzi pięć singli: "Super Trouper", "The Winner Takes It All", "On And On And On", "Happy New Year" i "Lay All Your Love On Me". Pierwsze cztery single zostały zaśpiewane przez ABBĘ w programie "Express Show"[34].

Ostatnia płyta - The Visitors[edytuj | edytuj kod]

Super Trouper, siódmy album studyjny ABBY, z 1980 roku.

17 sierpnia 1982 roku firma PolyGram wydała ostatni album ABBY - The Visitors. Był on promowany singlami "One Of us", " Head Over Heels", "The Visitors" i "When All Is Said And Done". Tytułowy utwór nawiązywał do ówczesnej komunistycznej dyktatury ZSRR wobec innych krajów "demokracji ludowej" (w tym Polski). Tego roku grupa ponownie wystąpiła w programie "Express Show", podczas którego zaśpiewała piosenki "Under Attack", "Cassandra"[35] i, ostatnią wspólnie zaśpiewaną, "The Day Before You Came"[36].

80's ABBA (1980-1982)[edytuj | edytuj kod]

W latach osiemdziesiątych ABBA wyruszyła w ostatnia trasę koncertową. Pod koniec kwietnia 1981 roku grupa wystąpiła w programie "Dick Cavett Meets ABBA", podczas którego wykonała swoje największe przeboje. W styczniu 1981 roku Ulvaeus poślubił Lenę Källersjö, a Stig Anderson świętował swoje 50. urodziny. Specjalnie na tę okazję zespół nagrał piosenkę "Hovas Vittne" ku jego czci. Piosenka została wydana jedynie w 200 winylowych kopiach i rozdana gościom podczas przyjęcia urodzinowego Andersona.

Wiosną 1982 roku rozpoczęła się kolejna sesja nagraniowa zespołu, podczas której planowano kolejną małą trasę koncertową. Podczas sesji na przełomie maja i czerwca ABBA myślała nad piosenkami do nowego albumu. Rozmowy jednak prowadziły do sporów, co w ostateczności doprowadziło do nagrania jedynie trzech utwórów: "You Owe Me One", "I Am the City" i "Just Like That". Andersson i Ulvaeus nie byli usatysfakcjonowani rezultatami i postanowili odstawić prace nad albumem, robiąc sobie przerwę na czas lata[37].

Na początku sierpnia grupa powróciła do studia nagraniowego i zmieniła plany na resztę roku. Postanowili wydać podwójny album-kompilację ich największych przebojów The Singles: The First Ten Years. Napisali i nagrali także nowe piosenki, a na przełomie października i listopada wydali single "The Day Before You Came"/"Cassandra" i "Under Attack"/"You Owe Me One"[37]. Żaden z utworów nie trafił na top 20 list przebojów w Wielkiej Brytanii, chociaż "The Day Before You Came" pojawił się w najlepszej piątce zestawień m.in. w Niemczech, Holandii i Belgii[22]. Album zdobył pierwsze miejsce w Wielkiej Brytanii i Belgii, 5. miejsce w Niemczech i Holandii oraz Top 20 w wielu europejskich krajach[22]. "I Am the City" i "Just Like That" nie zostały wydane w kompilacji The Singles: The First Ten Years, ponieważ planowano zamieścić je na kolejnym albumie (który jednak nigdy nie został wyprodukowany).

Rozpad[edytuj | edytuj kod]

ABBA wyruszyła do Londynu w celach promocji albumu-komplikacji na początku listopada 1982 roku. Pojawiła się w kilku programach telewizyjnych, m.in. w Saturday Superstore i The Late, Late Breakfast Show. Zespół wystąpił również w niemieckim programie Show Express. 19 listopada 1982 roku ABBA pokazała się razem po raz ostatni, w szwedzkim programie Nöjesmaskinen, a 11 grudnia ostatni raz wystąpiła na scenie w studiu telewizyjnym The Late, Late Breakfast Show w Sztokholmie.

W styczniu 1983 roku Fältskog zaczęła nagrywać materiał na solową płytę, kiedy Lyngstad kilka miesięcy wcześniej wydała z powodzeniem krążek Something's Going On[38]. Ulvaeus i Andersson zaczęli pisać utwory do musicalu Chess. W wywiadach z tamtego okresu, Björn i Benny zaprzeczali też, jakoby ABBA się rozpadła[39]. Poza występem w telewizji w 1986 roku, cała czwórka nie pojawiała się razem publicznie. Dopiero 4 lipca 2008 roku członkowie zespołu ponownie pokazali się jako grupa podczas szwedzkiej premiery filmu "Mamma Mia!"[5]

W wywiadzie dla magazynu Sunday Telegraph, poprzedzającego premierę, Ulvaeus i Andersson wyznali, że nigdy nie powrócą już na scenę muzyczną jako ABBA. Powiedzieli, że nie ma żadnego powodu ani motywacji do reaktywacji zespołu[40].

Pamięć[edytuj | edytuj kod]

Krasnale ogrodowe stylizowane na członków zespołu, Canderra.

W tym samym roku, w którym ABBA rozstała się, we Francji wyprodukowano specjalne show Abbacadabra, w którym młodzież wykonała 14 utworów zespołu. Muzyka szwedzkiej grupy odrodziła się na początku lat 90., kiedy to brytyjski zespół Erasure nagrał covery największych przebojów ABBY, które trafiły na pierwsze miejsca list przebojów w 1992 roku. Gdy tego samego roku do Sztokholmu przyjechała grupa U2, zespół złożył hołd ABBIE, zapraszając Björna Ulvaeusa i Benny'ego Anderssona do wspólnego wykonania "Dancing Queen"[41]. We wrześniu 1992 roku wydany został nowy kompilacyjny album ABBA Gold: Greatest Hits. Singel "Dancing Queen" promował płytę i trafił na 16. miejsce brytyjskich list przebojów[22]. Rok później pojawiła się kolejna wersja płyty -More ABBA Gold: More ABBA Hits. W 1994 roku wydano czteropłytową składankę Thank You for the Music, która zawierała wszystkie hity zespołu.

Utwory ABBY chętnie wykonywali inni artyści: Evan Dando z zespołu The Lemonheads nagrał cover piosenki "Knowing Me, Knowing You"[42], Sinéad O'Connor i członek zespołu Boyzone Stephen Gately wykonali utwór "Chiquitita"[43], Tanita Tikaram, Blancmange i Steven Wilson złożyli hołd ABBIE własną wersją piosenki "The Day Before You Came"[44][45][46], Cliff Richard stworzył cover "Lay All Your Love On Me"[47], a Dionne Warwick, Peter Cetera i zespół Celebrity Skin stworzyli cover przeboju "S.O.S."[48][49][50]. Amerykański muzyk alternatywny i rockowy Marshall Crenshaw na swoich koncertach wykonywał swoją aranżację hitu "Knowing Me, Knowing You"[51], szwedzki gitarzysta metalowy Yngwie Malmsteen stworzył swój cover "Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight)"[52], a szwedzki zespół metalowy Therion stworzył cover piosenki "Summer Night City"[53].

W 1997 roku powstał zespół składający hołd ABBIE - the ABBA Teens, który z czasem zmienił nazwę na A*Teens, by nadać swojej grupie niezależności. Ich pierwszy album, The ABBA Generation, zawierał wyłącznie covery przebojów grupy[54].


W 2004 roku podczas półfinału Konkursu Piosenki Eurowizji, który miał miejsce w Stambule 30 lat po zwycięstwie ABBY na festiwalu w Brighton, cała czwórka pojawiła się na specjalnie nagranym na tę okazję filmie "Our Last Video Ever". Nie pojawił on się na oficjalnym DVD z Konkursu Piosenki Eurowizji, jednak wydany został jako oddzielny film - The Last Video[55].

W 2005 roku wszyscy członkowie ABBY pojawili się w Sztokholmie podczas premiery musicalu Mamma Mia![56]., a 4 lipca 2008 roku - podczas szwedzkiej premiery filmu o tym samym tytule[57].

Członkowie ABBY wraz z aktorami z filmu "Mamma Mia!", który miał swoją premierę 4 lipca 2008 roku. Po lewej Benny Andersson, piąta od lewej Agnetha Fältskog, z ręką na ramieniu Anni-Frid Lyngstad. Drugi od prawej stoi Björn Ulvaeus.

.

14 sierpnia 2008 roku soundtrack Mamma Mia! trafił na pierwsze miejsce US Billboard charts[22]. W listopadzie 2008 roku wydano specjalną kompilację The Albums, która zawierała wszystkie osiem albumów studyjnych ABBY oraz dziewiąty z rzadko publikowanymi piosenkami[58]. W tym samym roku Sony Computer Entertainment Europe, we współpracy zUniversal Music Group Sweden AB wydał grę SingStar ABBA na konsole PlayStation 2 i PlayStation 3, jako część serii SingStar[59][60]. 15 listopada 2011 roku Ubisoft wydał natomiast taneczną grę ABBA: You Can Dance na konsolę Wii[61].

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Dyskografia ABBA.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Jason Ankeny: ABBA Biography (ang.). allmusic.com. [dostęp 2011-10-04].
  2. ABBA's biography, page 2 (ang.). W: www.abbasite.com [on-line].
  3. Former ABBA drummer found dead in garden (ang.).
  4. Paweł Piotrowicz / Onet.pl: ABBAkadabra (pol.). muzyka.onet.pl, 2011-10-06. [dostęp 2011-10-07].
  5. 5,0 5,1 Mamma Mia! ABBA znowu razem! (pol.).
  6. Rock 'n' Roll Hall of Fame Inductees 1986 – 2010 (ang.). digitaldreamdoor.com. [dostęp 2012-06-29].
  7. SVT: TV: Abba-museet öppnades (szw.). [dostęp 2013-05-07].
  8. Palm 2001 ↓, s. 86–87.
  9. Palm 2001 ↓, s. 110.
  10. Palm 2001 ↓, s. 162.
  11. Palm 2001 ↓, s. 112–129, 135–136.
  12. Palm 2001 ↓, s. 41–58.
  13. Palm 2001 ↓, s. 163–170.
  14. Palm 2001 ↓, s. 150.
  15. Palm 2001 ↓, s. 173.
  16. Palm 2001 ↓, s. 174.
  17. Palm 2001 ↓, s. 182.
  18. Palm 2001 ↓, s. 185.
  19. Palm 2001 ↓, s. 191–211.
  20. ABBA's biography, page 2. W: abbasite.com [on-line]. [dostęp 2013-02-27].
  21. Palm 2001 ↓, s. 210.
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 22,4 22,5 22,6 22,7 Abba - The Worldwide Chart Lists. [dostęp 2013-02-28].
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 ARTISTS / ABBA / CHARTS HISTORY. [dostęp 2013-02-27].
  24. ARTISTS / ABBA. [dostęp 2013-02-28].
  25. Palm 2001 ↓, s. 268.
  26. U.S. Cash Box Charts. [dostęp 2013-02-28].
  27. Philip Tagg: Fernando the Flute. [dostęp 2013-02-27].
  28. Palm 2001 ↓, s. 383–386.
  29. ABBA - The King Has Lost His Crown (Voulez Vous album 1979) Switzerland Tour. [dostęp 2013-02-28].
  30. ABBA - Kisses of Fire (Voulez Vous album 1979). [dostęp 2013-02-28].
  31. ABBA - Lovers (Live a Little Longer)-Voulez Vous album 1979 Switzerland Tour. [dostęp 2013-02-28].
  32. ABBA - Does Your Mother Know (Voulez Vous album 1979) Switzerland Tour. [dostęp 2013-02-28].
  33. ᗅᗺᗷᗅ - Take a chance on me HD (Switzerland '79). [dostęp 2013-02-28].
  34. ABBA on German TV 1980 (Show Express, ZDF) The Winner Takes It All, Super Trouper, On & On & On. [dostęp 2013-02-28].
  35. ABBA Cassandra - Under Attack (Show Express ZDF Germany '82) Remasterd Audio HD. [dostęp 2013-02-28].
  36. ABBA The Day Before You Came Show Express 1982 Cold Ending. [dostęp 2013-02-28].
  37. 37,0 37,1 Palm 2001 ↓, s. 455–56.
  38. Frida – Something's Going On. [dostęp 2013-02-28].
  39. ABBA’s Björn Ulvaeus: The Billboard interview. [dostęp 2013-02-28].
  40. Chris Hastings: ABBA's Bjorn Ulvaeus and Benny Anderson: We will never reform. W: The Daily Telegraph [on-line]. 2008-08-05. [dostęp 2013-02-27].
  41. U2 feat. Björn & Benny (ABBA) : Dancing Queen (Live Sweden 1992). [dostęp 2013-02-28].
  42. Palm 2001 ↓, s. 504.
  43. Sinéad O'Connor-Chiquitita (live). [dostęp 2013-02-28].
  44. The day before you came - Tanita Tikaram (Personal Vídeoclip). [dostęp 2013-02-28].
  45. Blancmange - The Day Before You Came. [dostęp 2013-02-28].
  46. Steven Wilson - Cover Version II (The day before you came). [dostęp 2013-02-28].
  47. Cliff Richard. [dostęp 2013-02-28].
  48. Dionne Warwick sings ABBA - SOS. [dostęp 2013-02-28].
  49. Peter Cetera - S.O.S.. [dostęp 2013-02-28].
  50. Celebrity Skin S O S. [dostęp 2013-02-28].
  51. Marshall Crenshaw-Knowing Me, Knowing You (ABBA Cover). [dostęp 2013-02-28].
  52. Gimme! Gimme! Gimme! - Yngwie Malmsteen / ABBA. [dostęp 2013-02-28].
  53. Therion - Summer Night City. [dostęp 2013-12-8].
  54. Płyta The ABBA Generation - A Teens. [dostęp 2013-02-28].
  55. ABBA - The Last Video [HQ]. [dostęp 2013-02-28].
  56. Abba reunite for musical premiere. 2005-02-14. [dostęp 2013-02-27].
  57. Abba quartet at Mamma Mia showing. 2008-08-05. [dostęp 2013-02-27].
  58. Stephen Thomas: The Albums - ABBA. W: AllMusic [on-line]. 2008-11-24. [dostęp 2013-02-27].
  59. SingStar ABBA [PS2]. [dostęp 2013-02-27].
  60. SingStar ABBA [PS3]. [dostęp 2013-02-27].
  61. ABBA You Can Dance [Wii]. [dostęp 2013-02-27]. 7 maja 2013 roku w Stockholmie odbędzie się otwarcie muzeum ABBY.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]