James Stewart

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy aktora filmowego. Zobacz też: James Stewart – koszykarz; Jimmy Stewart – kierowca wyścigowy.
James Stewart
James Stewart
Imię i nazwisko James Maitland Stewart
Data
i miejsce urodzenia
20 maja 1908
Indiana (Pensylwania)
Data
i miejsce śmierci
2 lipca 1997
Los Angeles
Zawód aktor
Współmałżonek Gloria McLean (1949-1994)
Odznaczenia
United States Aviator Badge
Distinguished Service Medal  (Stany Zjednoczone)
Bronze oakleaf-3d.svg
Zaszczytny Krzyż Lotniczy - dwukrotnie (Stany Zjednoczone)
Air Medal (czterokrotnie) Army Commendation Medal American Defense Service Medal Medal za Kampanię Europejsko-Afrykańsko-Bliskowschodnią (trzykrotnie) Medal Zwycięstwa II Wojny Światowej Armed Forces Reserve Medal Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) Presidential Unit Citation Krzyż Wojenny 1939–1945 z brązową palmą (Francja)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kim Novak i James Stewart
w filmie Zawrót głowy, 1958
Generał brygady James Stewart, 1960

James Maitland "Jimmy" Stewart (ur. 20 maja 1908 w Indianie, zm. 2 lipca 1997 w Beverly Hills)[1]amerykański aktor filmowy i teatralny. Weteran II wojny światowej i wojny w Wietnamie, który czynną służbę wojskową w US Air Force zakończył w randze generała brygady (ang. Brigadier General).

Zarys biografii[edytuj | edytuj kod]

Syn pochodzących ze Szkocji Alexandra Maitlanda Stewarta i Elizabeth Ruth z d. Jackson. Ukończył studia architektoniczne na Uniwersytecie Princeton, zafascynował go jednak teatr. Pierwsze ważniejsze role zagrał na Broadwayu. W połowie lat 30. przeniósł się do Hollywood, gdzie zaczynał od małych ról – sympatycznych, najczęściej zagubionych w nowym otoczeniu, prowincjuszy. Wylansował go Frank Capra w swoich optymistycznych komediach (Pan Smith jedzie do Waszyngtonu, To wspaniałe życie). W 1941 zdobył swego jedynego Oscara (w dorocznych kategoriach aktorskich) za kreację dziennikarza plotkarskiego pisma w Filadelfijskiej opowieści. Ponadto był nominowany do tej nagrody czterokrotnie.

W marcu 1941 zaciągnął się do Korpusu Powietrznego Armii Stanów Zjednoczonych. Pomimo ukończenia kursu pilotażu i uzyskania stopnia podporucznika, był utrzymywany z dala od akcji – służył jako instruktor pilotażu B-17. Występował również w filmach instruktażowych. W sierpniu 1943 został oficerem operacyjnym w 445 Grupie Bombowej w Sioux City, a następnie dowódcą 703 Dywizjonu Bombowego. W grudniu Grupa Bojowa przebazowała swoje Liberatory do Tibenham w Anglii i przystąpiła do operacji bojowych.

Stewart brał udział (17 października 1943) jako dowódca dywizjonu w słynnym nalocie na Schweinfurt. W tym czasie awansowany został do stopnia majora i przeniesiony (marzec 1944) do 453 Grupy Bombowej. W 1944 dwukrotnie odznaczono go Distinguished Flying Cross za udział w akcjach bojowych oraz otrzymał francuski Croix de Guerre, a także Medal Lotniczy z trzema liśćmi dębowymi. W lipcu 1944, po wykonaniu dwudziestu misji bojowych, został szefem sztabu 2 Skrzydła Bombowego. Przed końcem wojny awansował do stopnia pułkownika. Po wojnie pozostał w rezerwie USAF i w 1959 dosłużył się stopnia generała brygady. Po 27 latach służby odszedł z USAF w maju 1968. Będąc już w stanie spoczynku, został awansowany do rangi generała dywizji (ang. Major General) przez prezydenta Ronalda Reagana.

Do Hollywood wrócił tuż po wojnie. W 1949 ożenił się z Glorią Hatrick McLean, tworzyli udane małżeństwo przez niemal pół wieku, do śmierci Glorii w 1994.

Na przełomie lat 40. i 50. zmienił się charakter ról odgrywanych przez Stewarta. Grał już nie tylko w komediach i melodramatach (Sklep za rogiem), ale także w westernach (u Anthony'ego Manna) oraz dreszczowcach. Zabłysnął kreacją unieruchomionego przez opatrunek gipsowy fotografa w Oknie na podwórze Alfreda Hitchcocka czy łowcy nagród w Nagiej ostrodze. W 1960 zdobył swoją ostatnią nominację do Oscara, za pierwszoplanową rolę w Anatomii morderstwa Otto Premingera.

W latach 70. Stewart występował głównie w filmach telewizyjnych. W 1973 został nagrodzony Złotym Globem jako najlepszy aktor w serialu dramatycznym. W 1985 otrzymał Honorowego Oscara za całokształt pracy aktorskiej.

Od 1949 był żonaty z Glorią McLean, z którą miał 2 dzieci, a kolejne 2 dzieci adoptował; żona zmarła w 1994.

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Rose Marie – John Flower
Destry znowu w siodle (Destry Rides Again) – Tom Destry, Jr.
Filadelfijska opowieść (The Philadelphia Story) – Macaulay Connor
Harvey – Elwood P. Dowd
Winchester '73 – Lin McAdam
Zatoka Sztormów (Thunder Bay) – Steve Martin
Historia Glenna Millera (The Glenn Miller Story) – Glenn Miller
Zawrót głowy (Vertigo) – John "Scottie" Ferguson
Jak zdobywano Dziki Zachód (How the West Was Won) – Linus Rawlings
Pan Hobbs jedzie na wakacje (Mister Hobbs Takes a Vacation) – Roger Hobbs
Bandolero! – Mace Bishop
  • 1973-1974 Hawkins (serial TV) – Billy Jim Hawkins
  • 1976 Rewolwerowiec (The Shootist) – dr E. W. Hostetler
  • 1977 Port lotniczy '77 (Airport '77) – Philip Stevens
  • 1978 Wielki sen (The Big Sleep) – gen. Sternwood
The Magic of Lassie – Clovis Mitchell

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]