Sean Penn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sean Penn
Sean Penn podczas 81. ceremonii wręczenia Oscarów w 2009 roku
Sean Penn podczas 81. ceremonii wręczenia Oscarów w 2009 roku
Imię i nazwisko Sean Justin Penn
Data
i miejsce urodzenia
17 sierpnia 1960
Stany Zjednoczone Santa Monica
Zawód aktor, reżyser, scenarzysta, producent filmowy
Współmałżonek Madonna (1985-1989)
Robin Wright (1996-2010)
Lata aktywności 1974 − nadal
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Sean Penn w Wikicytatach

Sean Justin Penn (ur. 17 sierpnia 1960 w Santa Monica, Kalifornia) – amerykański aktor, producent, scenarzysta, reżyser i dziennikarz. Dwukrotny laureat Oscara.

Kariera aktora[edytuj | edytuj kod]

Sean Penn urodził się w hrabstwie Los Angeles. Pochodzi z artystycznej rodziny. Jego ojciec, Leo, był reżyserem (Sean zagrał w jego filmie "Proces w Berlinie", a w dzieciństwie w jednym z odcinków „Domku na prerii”, który ten współtworzył) a matka, Eileen Ryan, aktorką. Ma także dwóch braci: Michaela (muzyka) i Chrisa (ur. 1965, zmarłego w 2006, także aktora). Zadebiutował rolą Alexa Dwyera w filmie „Szkoła kadetów”. Pozycję gwiazdy zapewnił mu film „Sokół i koka”. Prowadził burzliwe życie naznaczone przez alkohol, narkotyki i liczne romanse[potrzebne źródło], trafił także do więzienia za pobicie fotoreportera. Po wyjściu z niego zagrał w filmie „Kolory” Dennisa Hoppera, który wraz z Jackiem Nicholsonem był jego przyjacielem i mentorem.

Sean Penn brał udział m.in. w takich produkcjach jak „Życie Carlita” (1993), „Przed egzekucją” (1995), „Jestem Sam” (2001), „21 gramów” (2003), „Rzeka tajemnic” (2003), czy „Obywatel Milk” (2008) (za role w dwóch ostatnich otrzymał Oscara).

Kariera reżysera i scenarzysty[edytuj | edytuj kod]

W 1991 powstał, inspirowany piosenką „The Highway Patrolman” Bruce'a Springsteena, film „Indiański biegacz”, opowiadający historię dwóch skłóconych ze sobą braci, w którym Penn zadebiutował jako reżyser i scenarzysta. Kolejne wyreżyserowane przez niego filmy według własnego scenariusza to: „Obsesja” (1995), dramat psychologiczny o zamożnym jubilerze, którego cały świat wali się, po tym jak jego ukochana córka ginie w wypadku spowodowanym przez pijanego kierowcę; „11.09.01” (2002), etiuda filmowa opowiadająca o starszym mężczyźnie, który nie potrafi pogodzić się ze śmiercią żony, dołączona do zbioru mającego upamiętnić zamachy 11 września w ich pierwszą rocznicę; „Wszystko za życie” (2007), ekranizacja książki Jona Krakauera pod tym samym tytułem, przedstawiającej dzieje amerykańskiego wędrowca Chrisa McCandlessa, który po studiach porzucił dotychczasowe życie i zainspirowany powieściami Jacka Londona oraz traktatami Henry'ego Davida Thoreau wyrusza w trwającą dwa lata podróż po Ameryce Północnej, która kończy się dla niego śmiercią głodową w alaskańskiej głuszy. Jest ona prawdopodobnie najpopularniejszym i najlepszym dziełem w reżyserskim i scenopisarskim dorobku Penna. Jako reżyser nakręcił także obraz „Obietnica” według scenariusza Jerzego Kromolowskiego i Mary Olson-Kromolowski, w którym główną rolę, podobnie jak w „Obsesji”, zagrał Jack Nicholson.

Kariera dziennikarza[edytuj | edytuj kod]

Sean Penn, 1997

Działalność dziennikarską Sean Penn rozpoczął w latach 80. Pisze teksty do takich gazet jak „Rolling Stone”, „Interview” i „Time”. W 2005 w „The San Francisco Chronicle” ukazał się jego artykuł o sytuacji w Iraku, który napisał po powrocie z drugiego pobytu w tym kraju. Przeprowadził także m.in. wywiad z pisarzem Charlesem Bukowskim.

Poglądy i działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Jest zwolennikiem prezydenta Stanów Zjednoczonych Baracka Obamy, a także krytykiem poprzedniego prezydenta, George'a W. Busha. Szczególnie krytykował go za interwencję w Iraku. W ramach protestu dwukrotnie wyjechał do tego kraju. Jest przyjacielem prezydenta Wenezueli Hugo Cháveza[1].

Życie osobiste[edytuj | edytuj kod]

Penn był dwukrotnie żonaty: w 1985 ożenił się z Madonną, którą poznał na planie teledysku. Później (jako już małżeństwo) zagrali wspólnie w filmie „Niespodzianka z Szanghaju”. Rozwiódł się z nią w 1989. Od 1996 do 2009 żonaty był z aktorką Robin Wright, która wystąpiła w jego filmie „Obsesja”. Ma z nią dwójkę dzieci: córkę Dylan (ur. 1991) oraz syna Hoppera (ur. 1993). Ich małżeństwo przeżywało liczne kryzysy, głównie za sprawą jego zdrad. Kilkakrotnie do sądu składany był pozew rozwodowy, lecz za każdym razem był w końcu wycofywany. Ostatecznie rozwiedli się 4 sierpnia 2010. Na początku 2011 spotykał się z amerykańską aktorką Scarlett Johansson.

Przyjaźń z Charlesem Bukowskim[edytuj | edytuj kod]

Penn był wielkim fanem twórczości prozaika i poety Charlesa Bukowskiego, uważanego za jedną z najoryginalniejszych i najbardziej kontrowersyjnych postaci współczesnej literatury amerykańskiej. Pod jego wpływem zaczął pisać wiersze. Udało mu się z nim zaprzyjaźnić, był jedyną gwiazdą show-businessu, którą Bukowski tolerował. Penn miał także zagrać główną rolę w filmie „Ćma barowa”, do którego scenariusz napisał Bukowski, jednak nie doszło to do skutku, ponieważ aktor zgodził się zagrać za symbolicznego dolara, ale tylko pod warunkiem, że reżyserować będzie Dennis Hopper. Kategorycznie nie zgodził się na to reżyser Barbet Schroeder, który jako pierwszy wystąpił do Bukowskiego z propozycją nakręcenia filmu. Dzięki deklaracji Penna o projekcie zrobiło się głośno w Hollywood, co znacznie ułatwiło znalezienie producenta. W końcowym efekcie rolę dostał jego konkurent, Mickey Rourke. Mimo tego Penn nadal przyjaźnił się z pisarzem, wygłosił nawet mowę na jego pogrzebie oraz zadedykował mu swój film „Obsesja”.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Aktor[edytuj | edytuj kod]

  • 2013: "Sekretne życie Waltera Mitty" (The Secret Life of Walter Mitty) jako Sean O'Connell
  • 2012: "The Gangster Squad"
  • 2011: "Wszystkie odloty Cheyenne'a" (This Must Be the Place) jako Cheyenne
  • 2011: "Drzewo życia" (The Tree of Life)
  • 2010: "Fair Game" jako Joseph C. Wilson
  • 2010: "In Search Of Captain Zero" jako Allan
  • 2008: "Obywatel Milk" (Milk) jako Harvey Milk
  • 2008: "Co jest grane?" (What Just Happened)
  • 2008: "Taste of Water"
  • 2007: "Persepolis"
  • 2006: "Wszyscy ludzie króla" (All the King's Men) jako Willie Stark
  • 2005: "Tłumaczka" (Interpreter, The) jako Tobin Keller
  • 2004: "Zabić prezydenta" (Assassination of Richard Nixon, The) jako Samuel Bicke
  • 2004: "The Last Face"
  • 2003: "Rzeka tajemnic" (Mystic River) jako Jimmy Markum
  • 2003: "Wszystko dla miłości" (It's All About Love)
  • 2003: "21 gramów" (21 Grams) jako Paul Rivers
  • 2001: "Jestem Sam" (I Am Sam) jako Sam
  • 2001: "Przyjaciele" - serial telewizyjny
  • 2000: "Zanim zapadnie noc" (Before Night Falls) jako Cuco Sanchez
  • 2000: "Przekleństwo wyspy" (Weight of Water, The) jako Thomas Janes
  • 2000: "Ostatnie lato" (Up at the Villa) jako Rowley Flint
  • 1999: "Słodki drań" (Sweet and Lowdown) jako Emmet Ray
  • 1998: "Cienka czerwona linia" (Thin Red Line, The) jako Sierżant Edward Welsh
  • 1998: "Harmider" (Hurlyburly) jako Eddie
  • 1997: "Ellen" - serial telewizyjny
  • 1997: "Gra" (Game, The) jako Conrad
  • 1997: "Cena miłości" (Loved) jako Człowiek ze wzgórza
  • 1997: "Jak jej nie kochać" (She's so lovely) jako Eddie Quinn
  • 1997: "Droga przez piekło" (U Turn) jako Bobby Cooper
  • 1997: "Hugo Pool" jako Dziwak
  • 1995: "Przed egzekucją" (Dead Man Walking) jako Matthew Poncelet
  • 1993: "Życie Carlita" (Carlito's Way) jako David Kleinfeld
  • 1992: "Cruise Control" jako Jeffrey
  • 1990: "Stan łaski" (State of Grace) jako Terry Noonan
  • 1990: "Chłodny odcień błękitu" (Cool Blue) jako Phil Hydraulik
  • 1989: "Nie jesteśmy aniołami" (We're No Angels) jako Jim, Father Reilly
  • 1989: "Ofiary wojny" (Casualties of War) jako Sierżant Tony Meserve
  • 1988: "Kolory" (Colors) jako Danny McGavin
  • 1988: "Proces w Berlinie" (Judgment in Berlin)
  • 1986: "W swoim kręgu" (At Close Range) jako Brad Whitewood Jr
  • 1986: "Niespodzianka z Szanghaju" (Shanghai Surprise) jako Glendon Wasey
  • 1985: "Sokół i koka" (Falcon and the Snowman, The) jako Daulton Lee
  • 1984: "Świry" (Crackers) jako Dillard
  • 1984: "Wyścig z księżycem" (Racing with the Moon) jako Henry Hopper Nash
  • 1983: "Summerspell" jako Buddy
  • 1983: "Niegrzeczni chłopcy" (Bad Boys) jako Mick O'Brien
  • 1982: "Beztroskie lata w Ridgemont High" (Fast Times at Ridgemont High) jako Jeff Spicoli
  • 1981: "Prawo Hellingera" (Hellinger's Law)
  • 1981: "Szkoła kadetów" (Taps) jako Alex Dwyer
  • 1979: "Barnaby Jones" - serial telewizyjny
  • 1974: "Domek na prerii" - serial telewizyjny

Reżyser[edytuj | edytuj kod]

  • "Indiański biegacz" ("The Indian Runner", 1991)
  • "Obsesja" ("The Crossing Guard", 1995)
  • "Obietnica" ("The Pledge", 2001)
  • "11.09.01" ("11'09'01 September", 2002)
  • "Wszystko za życie" ("Into the wild", 2007)

Scenarzysta[edytuj | edytuj kod]

  • "Indiański biegacz" ("The Indian Runner", 1991)
  • "Obsesja" ("The Crossing Guard", 1995)
  • "11.09.01" (11'09'01 September", 2002)
  • "Wszystko za życie" ("Into the wild", 2007)

Producent[edytuj | edytuj kod]

  • "Obsesja" ("The Crossing Guard", 1995)
  • "Cena miłości" ("Loved", 1997)
  • "Obietnica" ("The Pledge", 2001)
  • "Wszystko za życie" ("Into the wild", 2007)
  • "In Search Of Captain Zero", (2008)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Nagrody
Poprzednik
Daniel Day-Lewis
za Aż poleje się krew
Oscar dla Najlepszego aktora pierwszoplanowego
2009
za Obywatel Milk
Następca
Jeff Bridges
za Szalone serce
Poprzednik
Adrien Brody
za Pianista
Oscar dla Najlepszego aktora pierwszoplanowego
2004
za Rzeka tajemnic
Następca
Jamie Foxx
za Ray
Poprzednik
Jack Nicholson
za Schmidt
Złoty Glob dla Najlepszego aktora w filmie dramatycznym
2003
za Rzeka tajemnic
Następca
Leonardo DiCaprio
za Aviator
Poprzednik
Daniel Day-Lewis
za Aż poleje się krew
Nagroda Gildii Aktorów Filmowych dla Najlepszego aktora pierwszoplanowego
2009
za Obywatel Milk
Następca
Jeff Bridges
za Szalone serce

Przypisy