Tajne Archiwa Watykanu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tajne Archiwa Watykanu (łac. Archivum Secretum Apostolicum Vaticanum, wł. Archivio Segreto Vaticano) stanowią centralne archiwum wszystkich aktów wydanych przez Stolicę Apostolską Kościoła katolickiego, pisma dyplomatyczne oraz inną korespondencję z nią związaną na przestrzeni wieków. Są tu przechowywane najważniejsze dokumenty związane z pontyfikatem papieży.

Nazwa i znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Tajne Archiwa Watykanu jest często używanym lecz mylącym określeniem archiwów. W czasach kiedy archiwa były formowane i otrzymywały kolejne nazwy, secretum znaczyło bardziej tyle co prywatny, będący własnością, a mniej wiązało się z obecnym znaczeniem tego słowa rozumianym jako tajemnica, czy chęć ukrycia czegoś. Tym samym nazwa Tajne Archiwa Watykanu powinna być rozumiana jako archiwa będące własnością Papieża.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Archiwum papieskie - Scrinium Sanctum, zostało powołane przez papieża Juliusza I w IV w.. Do XI w. dokumenty były pisane na papirusie, stąd wiele z nich nie zachowało się do naszych czasów (papirus szybko ulega zniszczeniu). Archiwa były dosyć często przewożone w różne miejsca: do Lyonu i Viterbo przez Innocentego IV, do Anagnii przez Bonifacego VIII, czy do Perugii przez Benedykta XI. Zbiory zostały podzielone na dwie części, z czego jedna znalazła się w Carpentras, a druga w Asyżu, włączając je później do archiwum powstałego w Awinionie. Były one później sprowadzane do Rzymu (część za pontyfikatu Marcina V, inne dokumenty przeniósł Pius V w roku 1566 a resztę Pius VI w 1783 r.).

Sykstus IV oddzielił zbiory biblioteczne od archiwalnych, tworząc w ten sposób Bibliotekę Watykańską oraz Biblioteca secreta; najcenniejsze dokumenty zgromadzono na Zamku św. Anioła. Pius IV natomiast utworzył główne papieskie archiwum w Pałacu Apostolskim w Awinionie i podjął starania o sprowadzenie przynajmniej części dokumentów do Rzymu (pierwsza część została sprowadzona wcześniej, za Marcina V). Papież Paweł V nakazał utworzyć Tajne Archiwum Watykańskie, w którym znalazła się większość dokumentów papieskich, zgromadzonych przezeń z Biblioteca secreta, Zamku św. Anioła i Kamery Apostolskiej. Pozostawały one niedostępne dla osób spoza Watykanu do późnych lat XIX wieku. Taka sytuacja sprzyjała rozpowszechnianiu się pogłosek o tajemnicach skrywanych w Tajnych Archiwach Watykanu. Znajdowały się one w trzech salach Pałacu Apostolskiego, przy czym w 1660 roku oraz XX wieku udostępniano na coraz to powiększające się archiwum nowe pomieszczenia. W 1810 roku w trakcie wojen napoleońskich Archiwum Watykańskie zostało przewiezione do Paryża; w latach 1815-1817 część zbiorów zwrócono Stolicy Apostolskiej.

W 1870 roku na skutek powstania antypapieskiego archiwa znajdujące się poza murami Watykanu przejął rząd Królestwa Włoch. W roku 1881 papież Leon XIII postanowił udostępnić Archiwum Watykańskie naukowcom. Zaowocowało to rozwojem zagranicznych instytucji naukowych umieszczonych w Rzymie (np. Ecole Française, American Academy), wśród zadań których jest podejmowanie badań historycznych nad archiwaliami watykańskimi. Pierwszym historykiem, który wykorzystał w swoich pracach zasoby archiwum, był Ludwig von Pastor.

W XX wieku zbiory sukcesywnie wzbogacały dokumenty Kurii Rzymskiej, Pałacu Apostolskiego, nuncjatur, I oraz II Soboru Watykańskiego oraz materiały archiwalne niektórych znanych rodów rzymskich związanych z historią Kościoła.

20 lutego 2002 Jan Paweł II podjął decyzję, aby dokumenty dotyczące Niemiec za okres 1922-1939 zostały ujawnione, aby ukrócić spekulacje dotyczące powiązań między Stolicą Apostolską a III Rzeszą. Dokumenty zostały ujawnione na początku roku 2003.

Archiwa obecnie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie Tajne Archiwum Watykańskie ma 85 km bieżących dokumentów podzielonych na 630 zespołów archiwalnych. Najstarszym dokumentem jest Liber Diurnus Romanorum Pontificum (księga zawierająca zapisy z papieskiej kancelarii, począwszy od VIII w.). W skład archiwum wchodzą dwie czytelnie, w których rocznie pracuje ok. 1500 naukowców z 60 krajów, sala z katalogami, biblioteka, laboratoria konserwatorskie i zajmujące się digitalizacją zbiorów oraz centrum komputerowe. Przy archiwum działa szkoła paleografii, dyplomatyki i archiwistyki.

Kierownictwo[edytuj | edytuj kod]

Na czele archiwów stoi Archiwista Świętego Kościoła Rzymskiego. Urząd ten jest tradycyjnie połączony z urzędem Bibliotekarza Świętego Kościoła Rzymskiego. Obecnie archiwistą jest nim abp Jean-Louis Bruguès. W zarządzie pomaga mu prefekt, który zarządza zbiorami, obecnie jest nim bp Sergio Pagano.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons