Leon XIII

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Leon XIII
Leo Tertius Decimus
Gioacchino Vincenzo Raphaelo Luigi Pecci
Papież
Leon XIII
Herb Leon XIII "Omnia restaurare in Christo"
"Wszystko odnowić w Chrystusie"
Data i miejsce urodzenia 2 marca 1810
Carpineto Romano
Data i miejsce śmierci 20 lipca 1903
Watykan
Papież
Okres sprawowania 1878-1903
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 31 grudnia 1837
Nominacja biskupia 27 stycznia 1843
Sakra biskupia 19 lutego 1843
Kreacja kardynalska 19 grudnia 1853
Pius IX
Kościół tytularny San Crisogono
Pontyfikat 20 lutego 1878
Podpis podpis}}}
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Leon XIII w Wikiźródłach
Wikicytaty Leon XIII w Wikicytatach
Philip de László: Papież Leon XIII
Papież Leon XIII
Papież Leon XIII (1896)

Leon XIII (łac. Leo XIII, właśc. Gioacchino Vincenzo Raphaelo Luigi Pecci; ur. 2 marca 1810 w Carpineto, zm. 20 lipca 1903 w Watykanie[1]) – papież w okresie od 20 lutego 1878 do 20 lipca 1903[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w zubożałej rodzinie szlacheckiej, jako syn Ludovica Pecciego i Anny Prosperi-Buzi[3]. Rodzina Peccich była uboga, ale szczyciła się starymi szlacheckimi tradycjami, zwłaszcza matka wywodziła swój ród od słynnego Cola di Rienzo. Ojciec był pułkownikiem w milicji baronalnej. Po wejściu Francuzów sprawował też funkcje administracyjne w nowym zarządzie miasta. Rodzina była liczna, a przyszły papież był szóstym dzieckiem, obok trzech braci i dwóch sióstr[4]. Jego bratem był kardynał Giuseppe Pecci[3].

Kształcił się w kolegium jezuickim w Viterbo, do którego trafił wraz z bratem Józefem w 1818 r. Nauka trwała 6 lat[5]. Następnie kontynuował naukę na Kolegium Rzymskim[3] oraz w Kościelnej Akademii Szlacheckiej[6]. Uzyskał doktorat z teologii (w roku 1836) oraz obojga praw[3]. 31 grudnia 1837 przyjął święcenia kapłańskie[3].

W 1837 był prałatem Jego Świątobliwości oraz referendarzem Najwyższy Trybunał Sygnatury Apostolskiej[3]. 27 stycznia został wybrany arcybiskupem tytularnym Damietty oraz nuncjuszem apostolskim w Belgii, którym był w latach 1843-46[3]. Następnie, 19 stycznia 1846 został arcybiskupem Perugii[3]. W tym czasie protestował przeciwko zajęciu miasta przez Sardynię, a także zreformował działanie tamtejszego seminarium duchownego[1]. Popierał tomizm i pragnął zbliżenia katolicyzmu i kultury nowoczesnej[1]. 19 grudnia 1853 został kreowany kardynałem prezbiterem i otrzymał kościół tytularny S. Lorenzo in Panisperna, natomiast 21 września 1877 został kamerlingiem i pozostał nim do elekcji[3].

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

Podczas konklawe był kandydatem umiarkowanej frakcji i został wybrany w trzecim głosowaniu, 20 lutego 1878[1]. Został ukoronowany 3 marca 1878 w Bazylice Watykańskiej.

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Sprawy religijne[edytuj | edytuj kod]

Leona XIII uznaje się za pierwszego nowoczesnego papieża, dążącego do dialogu ze współczesnym światem, ale nierezygnującego jednocześnie z ewangelizacji życia społecznego[2]. Swoją postawę wyraził już kwietniu 1878, kiedy to wydał encyklikę Humanus genus, gdzie uznał pogodzenie Kościoła z kulturą za priorytet swojego pontyfikatu[1]. W kwestiach potępiania masonerii, socjalizmu czy nihilizmu, kontynuował politykę politykę Piusa IX[1]. Podobnie jak poprzednik, popierał centralizację władzy kościelnej, między innymi poprzez wzmocnienie władzy nuncjuszów, a także popierał ideę tomizmu (encyklika Aeterni Patris z 4 sierpnia 1879)[1].

W 1893 ustanowił uroczystość Świętej Rodziny[1], które obchodzone jest w oktawie Bożego Narodzenia. Siedem lat później, przy okazji obchodów Roku Jubileuszowego, poświęcił rodzaj ludzki Najświętszemu Sercu Jezusowemu[1].

Kreował 147 kardynałów na dwudziestu siedmiu konsystorzach[3]. Za czasów Leona XIII w Polsce powstał mariawityzm, a w Stanach Zjednoczonych – Narodowy Kościół katolicki[2]. Łącznie powołał 248 nowych biskupstw, a także pierwszego delegata w USA[1]. W latach 90. napisał dwa listy apostolskie: Praeclara i Satis cognitum, skierowane do chrześcijan niekatolickich, których zaprosił do ponownego przyłączenia się do Kościoła rzymskokatolickiego[1].

Sprawy kościelne i społeczne[edytuj | edytuj kod]

18 sierpnia 1883 otworzył Tajne Archiwa Watykanu, umożliwiając dostęp do nich wszystkim naukowcom, niezależnie od wyznania[1]. Pod koniec pontyfikatu, ustalił nowe kryteria cenzury (1897) i nowego Indeksu ksiąg zakazanych (1900)[1]. 30 października 1902 powołał Papieską Komisję Biblijną, której zadaniem było troska o nauki o Biblii[2]. Ustanowił również odznaczenie "Pro Ecclesia et Pontifice".

Leon był tercjarzem franciszkańskim i troszczył się o rozwój tego zakonu[7]. Aby przywrócić XII-wieczne ideały i zwiększyć liczbę członków, złagodził regułę zakonną w konstytucji Misericors Dei Filius z 1888 roku[7].

Papież dużą uwagę poświęcał sprawom społecznym[2]. Już na początku pontyfikatu wypowiedział się przychylnie na temat ustrojów demokratycznych (encyklika Diuturnum illud z 29 czerwca 1881)[1]. Cztery lata później, 1 listopada 1885 wydał Immortale Dei, gdzie określił zakres władzy duchowej i świeckiej oraz podkreślił, że każda władza jest legalna, o ile zapewnia dobrobyt społeczny[1]. 20 czerwca 1888 w encyklice Libertas praestantissimum, stwierdził natomiast, że Kościół winien być strażnikiem dobrze rozumianej wolności[1].

Leon stal się znany jako autor pierwszej[2] i najważniejszej[1] encykliki społecznej Rerum novarum, w której przedstawione zostały zasady katolickiej nauki społecznej. Encyklika ta, wydana 15 maja 1891 roku, zawiera poglądy opowiadające się za uczciwą płacą, prawami robotników i związkami zawodowymi, przez co Leon został okrzyknięty mianem "papieża robotników"[1].

Sprawy wewnętrzne i zagraniczne[edytuj | edytuj kod]

Podobnie jak Pius IX, Leon XIII pragnął przywrócić Państwo Kościelne z jego wpływami[1]. Nowy papież był jednak zdecydowanie bardziej otwarty na dyplomację, co umożliwiło Otto von Bismarckowi wycofanie się z Kulturkampfu i ustaw antykościelnych[1]. Leon poczynił dalsze ustępstwa na rzecz Niemiec, licząc że wraz z Austrią wystąpią oni przeciw Zjednoczonemu Królestwu Włoch[1]. Jednak nadzieję okazały się płonne, a ponadto Niemcy i Austria odnowiły trójprzymierze z Włochami w 1887[1]. Wówczas papież usiłował nawiązać kontakty z Francją, co również zakończyło się niepowodzeniem[2]. Katolicy francuscy byli na tyle oburzeni, że odnowiono konkordat z 1801 i wprowadzono ustawy antykościelne, a papież nie otrzymał pomocy w rozwiązaniu tzw. kwestii rzymskiej[1].

Ustanowił stosunki dyplomatyczne z Belgią, lecz nie udało mu się to z Wielką Brytanią, pomimo że poparł ją w walce ze zbuntowanymi katolikami irlandzkimi[1]. Po zabójstwie cara Aleksandra II i wstąpieniu na tron Aleksandra III udało się nawiązać stosunki dyplomatyczne z Imperium Rosyjskim[2]. Dzięki temu Leon XIII w 1882 roku wskrzesił diecezję kielecką i mianował 12 biskupów w roku 1883[2]. Skierował także encyklikę Charitatis providentiaeque (1894) do biskupów polskich, podkreślając w niej zasługi Polski dla całego chrześcijaństwa[2].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Zmarł w wieku 93 lat. Pochowany jest na Lateranie[3].

Encykliki[edytuj | edytuj kod]

  • Inscrutabili Dei consilio, 1878 – O postaciach zła w społeczeństwie oraz misji Kościoła i papiestwa.
  • Quod apostolici muneris, 1878 – O błędach socjalistów, komunistów i nihilistów.
  • Aeterni Patris, 1879 – O znaczeniu filozofii. Pierwsza z wielkiej serii encyklik tego papieża. Wskazuje katolikom system św. Tomasza jako podstawę badań filozoficznych, naukowych oraz systemu filozoficznego.
  • Arcanum divinae sapientiae, 1880 – O małżeństwie chrześcijańskim.
  • Diuturnum illud, 1881 – O pochodzeniu władzy cywilnej – władza pochodzi bezpośrednio od Boga.
  • Etsi nos, 1882 – O położeniu Kościoła we Włoszech.
  • Auspicato Concessum, 1882 – O św. Franciszku z Asyżu.
  • Humanum genus, 1884 – O masonerii.
  • Immortale Dei, 1885 – O ustroju państwa chrześcijańskiego. Według treści encykliki: żadna forma rządu nie jest zła, jeśli odpowiada zasadom mądrości i sprawiedliwości.
  • Iampridem, 1886 – O katolicyzmie w Niemczech.
  • Libertas prestantissimum, 1888 – O wolności człowieka. Myśl przewodnia: należy odrzucić wolność prowadzącą ku złemu. Wolność polityczna nie może pozwalać działać na szkodę innych oraz dobra wspólnego
  • Sapientiae christianae, 1890 – O obowiązkach katolików wobec Kościoła. Myśl przewodnia: obowiązkiem chrześcijanina jest poszanowanie władzy i prawa, jeżeli nie pozostają w sprzeczności z prawami Bożymi. Partie polityczne powinny szanować sumienia i wyznania ludzi oraz nienaruszalność uprawnień Kościoła.
  • Rerum novarum, 1891 – O kwestii robotniczej.
  • Pastoralis officii, 1891 – O pojedynkach w państwach niemieckich.
  • Octobri Mense, 1891 – O modlitwie różańcowej
  • Au milieu des sollicitudes, 1892 – O Kościele i państwie we Francji.
  • Providentissimus Deus, 1893 – O studium Pisma świętego.
  • Caritatis, 1894 – O położeniu Kościoła w Polsce.
  • Adiutricem, 1895 – O różańcu.
  • Militantis Ecclesiae, 1897 – O św. Piotrze Kanizym.
  • Graves de communi, 1901 – O działalności społecznej katolików.
  • Mirae caritatis, 1902 – O Sakramencie Eucharystii.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 435-438. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 164-166. ISBN 83-7006-437-X.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 Pecci, Gioacchino (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-10-04].
  4. Z. Zieliński, Papiestwo i papieże dwóch ostatnich wieków, Poznań 2007, s. 223.
  5. Z. Zieliński, Papiestwo i papieże dwóch ostatnich wieków, Poznań 2007, s. 223.
  6. Pontificia Accademia Ecclesiastica: Ex-alunni 1800-1849 (wł.). www.vatican.va. [dostęp 2011-05-20].
  7. 7,0 7,1 Leon XIII – wielki papież, gorliwy franciszkanin (pol.). franciszkanie.pl. [dostęp 2013-10-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mirosław Sadowski, Państwo w doktrynie papieża Leona XIII, wyd. Kolonia Limited 2002.
  • Pope Leo XIII (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-10-04].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Pius IX
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
1878-1903
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Pius X