Uniwersytet Śląski
| Uniwersytet Śląski w Katowicach | |
| Universitas Silesiensis University of Silesia |
|
| Data założenia | 8 czerwca 1968 |
| Typ uczelni | Publiczna |
| Państwo |  Polska |
| Adres | ul. Bankowa 12, 40-007 Katowice |
| Liczba studentów | 30 092[1] |
| Rektor | prof. dr hab. Wiesław Banyś |
| Członkostwo | Socrates-Erasmus, Socrates-Lingua, Leonardo da Vinci 2, CEEPUS, CIRCEOS, IAU, CRE, AUDEM, IAUP, CBUR i in. |
|
Położenie na mapie Polski
  Uniwersytet Śląski w Katowicach
|
|
 50°15′38″N 19°01′41″E / 50.260555555556, 19.028055555556Na mapach: 50°15′38″N 19°01′41″E / 50.260555555556, 19.028055555556 |
|
| Strona internetowa | |
Instytut Fizyki
Uniwersytet Śląski w Katowicach – powstał 8 czerwca 1968 roku jako dziewiąty uniwersytet w Polsce.
Miasta uniwersyteckie: Katowice, Sosnowiec, Rybnik, Chorzów, Cieszyn.
Siedziba władz uczelni i większości wydziałów znajduje się w Katowicach. Pozostałe wydziały i inne jednostki dydaktyczne uczelni zlokalizowane są w innych miastach województwa śląskiego: Cieszynie, Chorzowie i Sosnowcu. Od października 2001 r. w piątym mieście, Rybniku, Uniwersytet Śląski w Katowicach współtworzy razem z Uniwersytetem Ekonomicznym w Katowicach oraz Politechniką Śląską kampus akademicki zwany Zespołem Szkół Wyższych. Do 2009 roku miastem uniwersyteckim było Jastrzębie Zdrój, w którym funkcjonował Ośrodek Dydaktyczny Uniwersytetu Śląskiego. Początki tej jednostki dydaktycznej sięgają 1998 roku.
Od 22 lutego 1983 roku w strukturze uczelni działa również Uniwersytet Trzeciego Wieku, który funkcjonuje dzięki współpracy z innymi uczelniami w Katowicach: SUM, AMuz., ASP oraz AWF.
Uniwersytet Śląski w Katowicach jest stroną ponad 250 międzynarodowych umów, dzięki którym możliwa jest wymiana studentów i kadry naukowo-dydaktycznej, a także prowadzenie wspólnych badań naukowych. Jednocześnie uczelnia aktywnie uczestniczy w międzynarodowych programach edukacyjnych i badawczych, należy również do międzynarodowych organizacji akademickich, w tym m.in.: IAU, CRE, AUDEM, IAUP, CBUR.
Od rozpoczęcia działalności jako uniwersytet w 1968 studia na tej uczelni ukończyło około 141 tysięcy absolwentów, w tym ponad 75 tysięcy po studiach dziennych[2].
Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 7 miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 645 pośród wszystkich typów uczelni[3].
Spis treści |
Historia Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach[edytuj]
Inicjatywa[edytuj]
Starania o utworzenie uniwersytetu na polskiej części Górnego Śląska okresu międzywojnia XX w. stanowią proces złożony, którego początek należy datować na 1921 rok. Pierwsza inicjatywa powołania w województwie śląskim AD 1921 uczelni należała do ks. bpa Stanisława Adamskiego oraz Wojciecha Sosińskiego, posłów na Sejm Ustawodawczy. Z wnioskiem ustawodawczym nr 2455 z dnia 3 lutego 1921 r. na forum parlamentarnym wystąpili posłowie m.in.: ks. dr Władysław Chrzanowski, ks. Dachowski, ks. Kaczyński, ks. Hałko, W. Sosiński i inni z Chrześcijańsko-Narodowego Stronnictwa Pracy. Zgłoszenie wniosku o przygotowanie założenia w województwie śląskim uniwersytetu i politechniki nie miało jednak szans na realizację, przede wszystkim z powodu niedoboru personelu naukowo-dydaktycznego.
Myśl o utworzeniu w województwie śląskim tego typu placówki pojawiła się ponownie pod koniec lat 20 XX w.. Potrzeba stworzenia w Katowicach instytucji, która m.in. podnosiłaby kwalifikacje nauczycieli szkół powszechnych i średnich zaowocowała powołaniem w 1928 roku Instytutu Pedagogicznego w Katowicach. Z czasem planowano przekształcenie ośrodka na uniwersytet, ambitnych założeń nie udało się jednak wtedy urzeczywistnić. Pierwotnie program studiów w Instytucie obejmował głównie przedmioty pedagogiczne, w miarę upływu czasu oferta edukacyjna poszerzała się o studia: historyczne, polonistyczne, przyrodnicze, geograficzne i matematyczno-fizyczne. Poza działalnością dydaktyczną, Instytut angażował się w prace naukowo-badawcze oraz wydawnicze. Wybuch II wojny światowej przerwał rozwój katowickiego ośrodka dydaktycznego, jednak już w marcu 1945 roku rozpoczęto działania zmierzające do jego reaktywacji.
Instytut Pedagogiczny w Katowicach nie posiadał uprawnień szkoły wyższej, a potrzeba powołania do życia instytucji zaspokajającej nie tylko potrzeby edukacyjne województwa śląskiego, ale również pełniącej funkcję ogniska polskiej kultury była nadal żywa. Z tego też powodu ponownie podjęto starania o utworzenie w Katowicach uniwersytetu. W maju 1945 roku powstał Obywatelski Komitet Przygotowawczy Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Efektem pracy Komitetu był Memoriał w sprawie założenia Uniwersytetu w województwie śląsko-dąbrowskim szeroko uzasadniający postulat utworzenia Uniwersytetu Śląskiego. „Komitet ten wypracował konkretny plan organizacyjny, kadrowy, lokalowy i gospodarczy”[4]. Wbrew oczekiwaniom i nadziejom, ówczesne warunki społeczno-polityczne nie były sprzyjające dla tej inicjatywy.
W 1946 powołano Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Katowicach. W 1947 została jednak przeniesiona do Łodzi decyzją władz państwa (w 1956 włączona w skład UŁ). W 1950 roku powołano do życia Państwową Wyższą Szkołą Pedagogiczną w Katowicach, która zajęła miejsce likwidowanego ostatecznie Instytutu Pedagogicznego w Katowicach. W ten sposób PWSP w Katowicach – pierwotnie utworzona w 1946 roku wznowiła swą działalność na terenie Katowic, a jej rektorem został prof. Józef Pieter. Pierwsze lata funkcjonowania uczelni były trudne, jednak późniejszy okres przyniósł znaczny rozkwit uczelni; PWSP w Katowicach uzyskała pełnię praw akademickich, stworzono kilka kierunków studiów humanistycznych.
W latach 50 XX w. na nowo odżyły nadzieje związane z utworzeniem w woj. śląskim wyższej uczelni humanistycznej. W 1957 roku na łamach tygodnika „Przemiany” prof. Józef Pieter pisał: „W ramach zasadniczej rewizji naszego szkolnictwa wyższego miejsce poczesne powinna znaleźć stara i zaniedbana, lecz wciąż aktualna, sprawa uniwersytetu dla okręgu górnośląskiego; sprawa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Aktualna jest ona nieledwie od chwili przyłączenia Górnego Śląska do Polski, to jest od roku 1921. […]
Największe w Polsce, około trzymilionowe skupisko ludności Górnego Śląska powinno mieć swoją wszechstronną uczelnię akademicką w postaci uniwersytetu. Nie mając jej, ludność Śląska jest w sposób jawny pokrzywdzona. […]
Kilka wyższych szkół już jest, to prawda, lecz jako uczelnie zawodowe mają one niewielkie szanse rozwoju […]. Uniwersytet to nie jest po prostu wieloliczbowa szkoła zawodowa. Jest to i być powinien – najbardziej twórczy ośrodek nauki i kultury, ośrodek intelektualny z najlepszymi warunkami do pracy badawczej […]. Takiego właśnie ośrodka naukowego Śląsk Górny żąda dla siebie ze względów kulturalnych i politycznych […]”[5].
Tymi słowami, w artykule Kiedy Uniwersytet w Katowicach?, ówczesny rektor PWSP w Katowicach upominał się o utworzenie w stolicy województwa wyższej szkoły humanistycznej. Kwestię tę podnosił również publicysta Stowarzyszenia PAX Szczepan Balicki. W artykule zatytułowanym Dziś Śląsk czeka na uniwersytet pisał: „Sieć wyższych uczelni już na pierwszy rzut oka wykazuje rażąca niesprawiedliwość polegającą na tym, że najludniejsze województwo, tj. katowickie, pozbawione jest uniwersytetu. Sprawa ta urosła do rangi poważnego problemu […]. Stworzono Politechnikę, Akademię Medyczną, W(yższą) S(zkołę) P(edagogiczną). Lecz na uniwersytet zabrakło tchu…”[6].
W czerwcu 1962 roku podjęto efektywne próby zainstalowania Filii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie w Katowicach, było to przełomowe wydarzenie dla inicjatywy tworzenia uniwersytetu. Początkowe plany uruchomienia w Katowicach zamiejscowych studiów humanistycznych uległy znacznej modyfikacji, ostatecznie otworzono kierunki matematyczne, fizyczne, nauki chemiczne? oraz studia prawnicze. Stanowisko prorektora do spraw Filii UJ objął prof. Kazimierz Popiołek. Ciągle żywa potrzeba utworzenia samodzielnego ośrodka uniwersyteckiego w miarę upływu czasu nabierała bardziej realnych kształtów, między innymi dzięki koncepcji połączenia dwóch uczelni – Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach i Filii UJ w Katowicach. Rozmowy prowadzone z Ministerstwem Oświaty i Szkolnictwa Wyższego zaowocowały opracowaniem perspektyw rozwoju katowickiego ośrodka uniwersyteckiego, docelowo otwarcie uczelni przewidywano w roku 1975.
Ostatecznie decyzja Rady Państwa PRL w sprawie powołania uniwersytetu zapadła w 1968 roku, w Projekcie połączenia Wyższej Szkoły Pedagogicznej z Filią Uniwersytetu Jagiellońskiego możemy przeczytać: „[…] 3. Wnioskuje się, aby przed rozpoczęciem nowego roku akademickiego 1968/1969 do miesiąca września 1968 r. połączonym uczelniom Filii UJ i WSP nadać nazwę »UNIWERSYTET ŚLĄSKI W KATOWICACH«”[7]. Na stanowisko rektora nowej uczelni powołany został prof. Kazimierz Popiołek, uroczysta inauguracja pierwszego roku akademickiego odbyła się 1 października 1968 roku. Uczelnia rozpoczęła działalność licząc 5724 studentów (na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych) kształcących się na czterech wydziałach:
1. Humanistycznym,
2. Matematyki, Fizyki i Chemii,
3. Prawa i Administracji,
4. Wychowania Technicznego.
Kalendarium[8][edytuj]
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: czas teraźniejszy na przeszły, to encyklopedia, nie kronika wydarzeń. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
1968–1977[edytuj]
| 1968 |
|
| 1969 |
|
| 1970 |
|
| 1971 |
|
| 1972 |
|
| 1973 |
|
| 1974 |
|
| 1975 |
|
| 1976 |
|
| 1977 |
|
1978–1987[edytuj]
| 1978 |
|
| 1979 |
|
| 1980 |
|
| 1981 |
|
| 1982 |
|
| 1983 |
|
| 1984 |
|
| 1985 |
|
| 1986 |
|
| 1987 |
|
- 7 listopada 2000 Senat Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach podjął uchwałę o powołaniu Wydziału Teologicznego.
Rektorzy[edytuj]
| Kazimierz Popiołek | 2 VII 1968–30 IX 1972 |
| Henryk Rechowicz | 1 X 1972–5 XII 1980 |
| Sędzimir Klimaszewski | 5 XII 1980–15 XII 1980 (p.o.), 16 XII 1980–30 IX 1981, 1 VI 1982–30 IX 1984, 1 X 1984–30 IX 1987, 1 X 1987–30 XI 1990 |
| August Chełkowski | 1 X 1981–16 I 1982 |
| Maksymilian Pazdan | 1 XII 1990–31 VIII 1993, 1 IX 1993–31 VIII 1996 |
| Tadeusz Sławek | 1 IX 1996–31 VIII 1999, 1 IX 1999–31 VIII 2002 |
| Janusz Janeczek | 1 IX 2002–31 VIII 2005, 1 IX 2005–31 VIII 2008 |
| Wiesław Banyś | od 2008 roku |
Struktura UŚ[edytuj]
Wydziały[edytuj]
- Wydział Artystyczny
- Wydział Biologii i Ochrony Środowiska
- Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji
- Wydział Filologiczny
- Wydział Informatyki i Nauki o Materiałach
- Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii
- Wydział Nauk o Ziemi
- Wydział Nauk Społecznych
- Wydział Pedagogiki i Psychologii
- Wydział Prawa i Administracji
- Wydział Radia i Telewizji im. Krzysztofa Kieślowskiego
- Wydział Teologiczny
Jednostki naukowo-dydaktyczne[edytuj]
- Centrum Kształcenia na Odległość w Uniwersytecie Śląskim
- Międzywydziałowa Pracownia Badań Strukturalnych
- Międzywydziałowe Indywidualne Studia Humanistyczne
- Międzywydziałowe Indywidualne Studia Matematyczno-Przyrodnicze
- Ośrodek Dydaktyczny w Rybniku
- Ośrodek Studiów Europejskich Uniwersytetu Śląskiego[9]
- Studium Praktycznej Nauki Języków Obcych
- Studium Wychowania Fizycznego i Sportu
- Szkoła Języka i Kultury Polskiej
- Szkoła Zarządzania Uniwersytetu Śląskiego
- Uniwersytet Trzeciego Wieku
- Wszechnica Śląska – Uniwersyteckie Towarzystwo Naukowe
Jednostki wspólne z innymi podmiotami[edytuj]
- Centrum Studiów nad Człowiekiem i Środowiskiem
- Międzynarodowa Szkoła Nauk Politycznych Uniwersytetu Śląskiego
- Międzynarodowe Centrum Zrównoważonego Rozwoju i Społeczeństwa Informacyjnego
- Ośrodek Polskiego Komitetu Współpracy z Alliance Française przy Uniwersytecie Śląskim
- Studium Intensywnej Nauki Języka Angielskiego –– English Language Centre
- Śląska Międzynarodowa Szkoła Handlowa
Inne jednostki[edytuj]
- Archiwum Uniwersytetu Śląskiego
- Biblioteka Uniwersytetu Śląskiego
- Fundacja Viribus Unitis
- Magazyn Studentów Uniwersytetu Ślaskiego "SUPLEMENT"
- Miesięcznik Uniwersytetu Śląskiego "Gazeta Uniwersytecka"
- Chór Uniwersytetu Śląskiego "Harmonia"
- Studencki Zespół Pieśni i Tańca "Katowice"
- Studenckie Studio Radiowe "EGIDA"
- Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
Absolwenci[edytuj]
Zobacz też[edytuj]
Przypisy
- ↑ „Szkoły wyższe i ich finanse w 2011 r.”, s. 26, 2012. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1506-2163 (pol.).
- ↑ Informacja z dnia 5 czerwca 2009 r.
- ↑ Ogólnoświatowy ranking uczelni CSIC
- ↑ „Przemiany”. Tygodnik (Katowice–Opole), R 2, 1957, nr 6(18) z dn. 10 II, cyt. za: „Mądrość zbudowała sobie dom…”. Uniwersytet Śląski 1968–2008. Dzieje, dokumentacja, źródła. Red. A. Barciak. Katowice 2008, s. 225.
- ↑ „Przemiany”. Tygodnik (Katowice–Opole), R 2, 1957, nr 6(18) z dn. 10 II, cyt. za: „Mądrość zbudowała sobie dom…”. Uniwersytet Śląski 1968–2008. Dzieje, dokumentacja, źródła. Red. A. Barciak. Katowice 2008, s. 224–225.
- ↑ „Słowo Powszechne” nr 36 z dn. 12 II 1959 r., cyt. za: „Mądrość zbudowała sobie dom…”. Uniwersytet Śląski 1968–2008. Dzieje, dokumentacja, źródła. Red. A. Barciak. Katowice 2008, s. 231.
- ↑ Archiwum Państwowe w Katowicach. Komitet Wojewódzki PZPR. Wydział Nauki, Oświaty i Kultury, sygn. 301/XVI/23, k. 75–81, cyt. za: „Mądrość zbudowała sobie dom…”. Uniwersytet Śląski 1968–2008. Dzieje, dokumentacja, źródła. Red. A. Barciak. Katowice 2008, s. 279.
- ↑ Wybór i opracowanie na podstwie:
- „Mądrość zbudowała sobie dom…”. Uniwersytet Śląski 1968–2008. Dzieje, dokumentacja, źródła. Red. A. Barciak. Katowice 2008 / i aktualizacje
- ↑ działalność zawieszona
Linki zewnętrzne[edytuj]
|
|||||||
