Rybnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta na Górnym Śląsku. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Rybnik
Herb Flaga
Herb Rybnika Flaga Rybnika
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Aglomeracja rybnicka
Data założenia XII wiek
Prawa miejskie 1327
Prezydent Adam Fudali
Powierzchnia 148,36 km²
Wysokość 210-308 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

140 789[1]
949 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 32
Kod pocztowy od 44-200 do 44-292
Tablice rejestracyjne SR
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Rybnik
Rybnik
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rybnik
Rybnik
Ziemia 50°05′55″N 18°32′42″E/50,098611 18,545000Na mapach: 50°05′55″N 18°32′42″E/50,098611 18,545000
TERC
(TERYT)
2473011
SIMC 0942765
Hasło promocyjne: Rybnik. Miasto z ikrą.
Urząd miejski
ul. Chrobrego 2
44-200 Rybnik
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
BIP

Rybnikmiasto na prawach powiatu położone w południowej Polsce, w województwie śląskim. Największy ośrodek centralny aglomeracji rybnickiej i Rybnickiego Okręgu Węglowego. Historycznie leży na Górnym Śląsku.

Rybnik składa się z 27 dzielnic zamieszkiwanych przez 140,8 tys. mieszkańców oraz jest siedzibą powiatu rybnickiego ziemskiego. Zajmuje 14 miejsce na liście największych miast Polski według powierzchni i 25 miejsce na liście największych miast Polski według ludności. Jest również na 9 miejscu pod względem liczby ludności w województwie śląskim.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Rybnik wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w Berlinie[2].

Nazwa miasta nawiązuje do okresu przedindustrialnego kiedy mieszkańcy Rybnika utrzymywali się głównie z rybactwa, a w miejscu dzisiejszego rynku znajdował się spory staw hodowlany Rybnik[3][4]. Nazwa wywodzi się od polskiej[5] nazwy oznaczającej staw przeznaczony do hodowli ryb.

W języku staropolskim to tradycyjne określenie było powszechnie używane do XVII wieku zanim zostało wyparte przez słownictwo fachowe. Staropolska nazwa stawów hodowlanych zanotowana jest w dziele „Księgi o gospodarstwie” wydanym w Krakowie w 1571 przez Piotra Krescencjusza, który podaje ich nazwę oraz przeznaczenie: „Sadzawice i rybniki ku chowaniu ryb rozmaitych”. W swoim dziele Roczne dzieje kościelne wydane w Krakowie w 1603 roku Piotr Skarga notuje „Ryby chowają się pod strażą w zamknionych rybnikach”[6]. Po śląsku oraz w języku czeskim słowo rybnik także oznacza staw rybny (podobnie jak w języku ogólnopolskim np. karmnik, paśnik).

Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Rybnik podając jej znaczenie "Stadt an den Fischteichen" czyli po polsku "Miasto stawów rybnych"[3].

W łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis spisanej w latach 1295-1305 wymienione są wsie założone na prawie polskim iure polonico, obecne dzielnice Rybnika, które zostały wchłonięte przez miasto w procesach urbanizacyjnych jak Gotartowice we fragmencie Gothartovitz decima solvitur more polonico, Boguszowice we fragmencie Bogussovitz solvit decimam more polonico, Chwałowice we fragmencie Chwalowitz solvitur decima more polonico oraz Kłokocin jako Clocochina we fragmencie Clocochina decima more polonico[7][8].

Historyczne dokumenty zanotowały jako osobne miejscowości również inne obecne dzielnice miasta: w 1228 Niedobczyce jako Nedobcici, w 1531 OchojecOchotzetz, w 1228 Chwałowice jako Falevich i w 1305 Quelowicz, w 1532 Popielów jako Popelaw, w 1614 Orzepowice Ożepowice[9].

W 1750 roku nazwa „Rybnik” wymieniona jest w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska[10].

Nazwę Rybnik w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[11]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany w latach 1880-1902 notuje nazwę miasta pod nazwą Rybnik podając również zapis z łacińskiego dokumentu z roku 1223 Ribnich[12].

Budynek Starostwa Powiatowego w Rybniku
Dawny Ratusz
Kościół Matki Boskiej Bolesnej tzw. „Stary Kościół”
Sąd rejonowy dawny Zamek piastowski
Pieczęć miasta Rybnika z 1669 roku
Mapa powiatu rybnickiego z początku XX w
Pomnik św. Jana Nepomucena
Nowa Synagoga (zburzona w 1940 r.)
Panorama Rybnika i okolic z góry Grzybówka
Zalew Rybnicki
Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 3
Widok na Plac Wolności z Focus Mall
Fontanna na Placu Wolności
Figura św. Jana Nepomucena

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Rybnik położony jest na Płaskowyżu Rybnickim będącym częścią Wyżyny Śląskiej, na terenie Górnego Śląska. Najwyższym wzniesieniem jest Góra Grzybówka 291 m n.p.m. Przez miasto przepływają rzeki Ruda i Nacyna oraz kilka potoków. Pod względem geologicznym Rybnik położony jest w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym obejmującym cały Rybnicki Okręg Węglowy oraz Górnośląski Okręg Przemysłowy. Miasto graniczy z następującymi powiatami: rybnickim, raciborskim, wodzisławskim, gliwickim, Żory.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Miasto Rybnik podzielone jest na 27 dzielnic. Stanowią one pomocniczy szczebel samorządu miejskiego.

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat Rybnika jest łagodny, wpływają na to bliskie sąsiedztwo rzeki Odry, kompleksy leśne w Parku Krajobrazowym Rud Wielkich, a przede wszystkim bliskie sąsiedztwo Bramy Morawskiej. Średnia temperatura roczna kształtuje się w granicach +7 °C do + 8 °C. Najcieplej jest w lipcu, najzimniejszym zaś miesiącem jest styczeń. Opady kształtują się w granicach 600-900 mm rocznie. Miasto leży w strefie wiatrów słabych i bardzo słabych. Średnia roczna prędkość wiatru – 2,2 m/s[13].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

Dokładne początki Rybnika nie są znane. Pierwsze ślady pobytu człowieka na terenie obecnego miasta datuje się na ok. osiem tysięcy lat przed naszą erą. Znalezione przedmioty przemawiają za tezą, że w czasach panowania Rzymu prowadzona była wymiana handlowa z plemionami Celtów[14]. Przodkowie rybniczan pochodzą z ze słowiańskiego plemienia Gołęszyców, zamieszkujących tereny Rybnika we wczesnym średniowieczu[potrzebne źródło].

Według Żywota św. Metodego tereny dzisiejszej południowej Polski (w tym także Rybnik) przyjęły chrzest z Wielkich Moraw (przypuszczalnie przed 906, gdyż w tymże roku państwo Wielkomorawskie przestało istnieć). W wydanym w 1922 Krótkim zarysie historii miasta Rybnika przy okazji opisu kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny znajdującym się na Górze Cerkwickiej czytamy: (...) zbudowany prawdopodobnie (...) na miejscu pogańskiej kontyny, zamienionej podług tradycji na świątynię chrześcijańską przez pierwszego w tych stronach misjonarza Osława, ucznia św. Metodego. Z tych i innych informacji[jakich?] możemy określić prawdopodobny czas chrztu Rybnika na ok. 900 r.

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

W średniowieczu, prawdopodobnie na przełomie IX i X wieku, w dolinie Nacyny powstała osada rybacka, która dała początek późniejszemu miastu. W okolicach pełno było stawów rybnych, od których miasto wzięło swoją nazwę. Osada ta leżała na ważnym szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa przez Oświęcim do Raciborza. Tak jak inne okoliczne miejscowości, wchodziła w skład piastowskiego księstwa raciborskiego.

W 1202 roku księżna Ludmiła, żona Mieszka Plątonogiego, sprowadziła tutaj zakon norbertanek, który przeniesiony został 26 lat później do Czarnowąsów pod Opolem[15].

Już w 1180 roku wrocławski biskup Żyrosław II konsekrował w Rybniku kościół farny pw. Najświętszej Marii Panny. Drugą świątynią był przyklasztorny kościół Zbawiciela. Rozwój osady zahamował najazd wojsko tatarsko-mongolskich które spustoszyły Rybnik w 1241 roku w drodze pod Legnicę.

Dawna osada przeistoczyła się w miasto pomiędzy rokiem 1288 a 1308, gdy została lokowana na prawie niemieckim (magdeburskim)[16]. Rok 1308 jest datą bardzo istotną dla Rybnika, ponieważ właśnie wtedy po raz pierwszy pojawia się on w źródłach pisanych jako civitas (miasto)[17].

Do 1336 r. (później także w latach 1521-1532) był pod władaniem Śląskich Piastów. Z tamtego okresu zachował się w centrum miasta średniowieczny zamek piastowski. W tym czasie Rybnik był już znaczną osadą, chociaż wskutek wojen zmniejszyła się rola gospodarki rybnej, gdyż stawy ulegały zniszczeniu i zaniedbaniu. Posiadał zabudowę drewnianą. Budynkami użyteczności publicznej poza dwoma kościołami i zamkiem były karczmy, z których Świerklaniec przynosił stosunkowo największe zyski. Na obecnym Placu Wolności, mieścił się wówczas plac handlowy spełniający rolę rynku[18].

W 1327 roku gdy książę raciborski Leszek, wraz z innymi książętami śląskimi, złożył hold lenny Królowi Czech, Rybnik wraz z całym księstwem znalazł się w granicach Królestwa Czech. Po bezpotomnej śmierci Leszka raciborskiego w 1336 r., król czeski przekazał jego dobra księciu opawskiemu Mikołajowi II, który zapoczątkował istnienie księstwa opawsko-raciborskiego. Od tego momentu aż do 1521 roku, Rybnikiem tak jak całym regionem, rządzili czescy Przemyślidzi. Za panowania pochodzącego z tego rodu Jana II Żelaznego Królestwem Czech wstrząsnęły wojny husyckie, co odczuł na sobie także Rybnik. Gdy w 1421 roku książę uwięził przejeżdżające przez jego terytorium poselstwo powstańców husyckich, pragnące zaproponować królowi Polski Władysławowi Jagielle tron czeski, spotkał się z odwetem ze strony husytów, którzy najechali jego księstwo, niszcząc Rybnik. Od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów, Rybnik, tak jak reszta Śląska, znalazł się w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii).

W tym czasie Rybnik zyskał prawo do jarmarków, czyli tzw. przywilej targowy. Zachowany dokument z 17 czerwca 1538 r. wystawiony przez Ferdynanda I Habsburga we Wrocławiu, zezwala”...burmistrzowi, rajcom miejskim i całej rybnickiej gminie na urządzanie jarmarku raz w roku i to od święta Jana Chrzciciela na przeciąg ośmiu dni, jak też na odbywanie targów i to w środę każdego tygodnia”. Targowisko stanowił plac rybnickiego Rynku, który stanowił centralną część miasta. Rynek był głównie miejscem handlu, lecz odbywały się tam także przedstawienia, zebrania czy egzekucje.

W tamtym okresie Rybnik był jednym z najmniejszych miast na Górnym Śląsku. Jego nieliczni mieszkańcy utrzymywali się głównie z rzemiosła, handlu, rolnictwa[potrzebne źródło].

Gdy w 1532 roku bezpotomnie zmarł Jan II Dobry, który był ostatnim przedstawicielem opolsko-raciborskiej linii Piastów, Habsburgowie przekazali księstwo opolsko-raciborskie Jerzemu Hohenzollernowi. W tym samym roku miasto stało się stolicą Rybnickiego Państwa Stanowego, obejmującego swym zasięgiem także kilkanaście okolicznych wsi[19]. W 1607 roku Rybnik stał się miastem prywatnym, przechodząc na własność wpierw czeskiego rodu Lobkowiców, a od 1682 r. polskiego rodu Węgierskich.

Rybnik w Prusach[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Wojny śląskie.

W wyniku I wojny śląskiej (1740-1742) toczonej między Austrią a Prusami, niemal cały Śląsk (bez Śląska Cieszyńskiego i Śląska Opawskiego) został przyłączony do Królestwa Prus. Natychmiast wprowadzono także nowy podział administracyjny w wyniku którego w 1742 roku powstał powiat pszczyński do którego należał Rybnik. Mimo zmiany przynależności monarchicznej, miasto nadal funkcjonowało w ramach należącego do Węgierskich Rybnickiego Państwa Stanowego. W 1788 roku Antoni Węgierski sprzedał je królowi pruskiemu, Wilhelmowi Fryderykowi II, uzyskując statut wolnego miasta królewskiego (immediatowego)[20], co wpłynęło na poprawę życia rybniczan, m.in. zniesiono poddaństwo oraz zaczęto przebudowę miasta – drewniane budynki zastąpione zostały murowanymi. Już w rok po zakupie stary zamek piastowski przekształcono w ośrodek dla inwalidów wojennych. W latach 1796-1801 wzniesiono kościół Matki Bożej Bolesnej, który stał się główną świątynią miasta.

W 1818 roku Rybnik został siedzibą powiatu rybnickiego, który powstał z części dawnych powiatów raciborskiego, gliwickiego i pszczyńskiego. Rozwój przemysłu (przede wszystkim górnictwo i browarnictwo) oraz doprowadzenie do Rybnika linii kolejowych (1856) przyczyniło się do wzrostu liczby mieszkańców miasta. W 1871 po zjednoczeniu Niemiec przez kanclerza Ottona von Bismarcka miasto wraz z całymi Prusami stało się częścią Cesarstwa Niemieckiego.

Po zakończeniu I wojny światowej Rybnik był ważnym miejscem, jednym z głównych ośrodków, w których planowano powstania śląskie[potrzebne źródło]. Działało tu wiele polskich organizacji m.in. już od 1898 roku Polskie Towarzystwo Gimnastyczne Sokół na Śląsku, którym kierował Florian Piecha, Uniwersytet Ludowy, Związek Towarzystw Polek, Bank Ludowy, Towarzystwo Śpiewu „Seraf”, Polski Czerwony Krzyż, Towarzystwo Czytelni Ludowych.

Powstania śląskie[edytuj | edytuj kod]

W początku 1919 roku w oparciu o istniejącą od 1918 roku Obronę Górnego Śląska powstała w mieście rybnicka komórka Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska, która otrzymała uzbrojenie od 7 Dywizji Piechoty dowodzonej przez Franciszka Latinika i stacjonującej wówczas na Śląsku Cieszyńskim[21]. Podczas I powstania śląskiego, w nocy z 17 na 18 sierpnia 1919 r. powstańcy spod Rybnika (z Boguszowic, Chwałowic i Gotartowic) pod dowództwem Wincentego Motyki rozbili placówkę niemieckiego Grenzschutzu w dworze w Gotartowicach[22]. Oddziały te wspomagali ochotnicy z Ligoty Rybnickiej pod dowództwem A. Szymury, którzy rozbroili idący z pomocą jeden z oddziałów wchodzących w skład Freikorpsu Hasse. Podczas II powstania śląskiego w mieście stacjonowały oddziały alianckie, dlatego powstańcy tylko blokowali miasto.

W tej sytuacji 20 marca 1921 odbył się Plebiscyt na Górnym Śląsku. W Rybniku zdecydowana większość (71% albo 4714) głosowała za Niemcami, natomiast w powiecie Rybnik 65%, albo 52347 głosów ważnych oddano za przyłączeniem do Polski i 27919 (35%) za pozostaniem w Niemczech[23].

W czasie III powstania śląskiego, o świcie 3 maja 1921 roku 7. kompania Józefa Ochojskiego z 2 baonu pułku rybnickiego nagłym atakiem zdobyła dworzec, pocztę, sąd i drukarnię. O zdobycie szpitala psychiatrycznego ciężkie walki prowadził 2 baon Józefa Płaczki. W tym czasie dwa baony z pułku żorskiego Antoniego Haberki zdobyły Paruszowiec-Piaski. Polegli w czasie walk powstańcy spoczywają na cmentarzu w Rybniku.

II Rzeczpospolita (1922-1939)[edytuj | edytuj kod]

Po oficjalnym włączeniu miasta do Polski w dniu 4 lipca 1922 roku, dzięki dobremu położeniu miasto nadal mogło się rozwijać, wzrastała liczba mieszkańców, a w mieście mieściło się starostwo powiatowe. W latach międzywojennych wybudowano nowy gmach Urzędu Miasta, szkoły, nowe drogi, zakładano skwery i odnowiono rynek. Miasto wygrało ogólnopolski konkurs na ukwiecone miasto i otrzymał miano „miasta kwiatów i ogrodów”. Powstały liczne spółdzielnie spożywców, elektryfikacyjne i budowlane. W mieście w okresie międzywojennym stacjonował batalion 75 Pułku Piechoty, którego dowódcami byli m.in. Leopold Okulicki oraz Stanisław Sosabowski[24][25][26].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Dalszy rozwój miasta przerwał wybuch II wojny światowej.Rybnik i cały powiat rybnicki stanowiły pierwszy cel okupanta, gdyż „wcinał” się on w głąb Trzeciej Rzeszy. Rybnika broniły kompanie kapitana Kotucza i Ogrodowskiego dysponujące karabinami maszynowymi. Miasto nie mogło liczyć na pomoc z zewnątrz, gdyż w godzinach południowych całe miasto zostało już otoczone przez Niemców, a obrońcy zostali wzięci do niewoli. Duża część ludności Rybnika już pierwszego dnia wojny zmieniła język polski na niemiecki (który w owych czasach był doskonale znany – Górny Śląsk dopiero od kilku lat był w Polsce), polskie flagi zmieniano na hitlerowskie swastyki[potrzebne źródło][styl do poprawy]. Niemniej jednak w czasie II wojny światowej w powiecie rybnickim oraz okolicach działały tajne organizacje niepodległościowe: Śląska Chorągiew Harcerstwa Polskiego, Organizacja Orła Białego, Polska Organizacja Powstańcza, Polska Tajna Organizacja Powstańcza, Tajna Organizacja Niepodległościowa oraz największa z nich Służba Zwycięstwu Polski (SZP). Na bazie SZP powołano w 1940 Związek Walki Zbrojnej, który w lutym 1942 przemianowano na Armię Krajową[27].

W Rybniku powstał Inspektorat Armii Krajowej podzielony na obwody: Rybnik, Pszczyna, Wodzisław Śląski i obwód zewnętrzny raciborsko-kozielski. Od marca 1942 inspektoratowi w Rybniku, został podporządkowany podinspektorat w Cieszynie z obwodami: Cieszyn, Jabłonków i Karwina. W inspektoracie zajmowano się działalnością wywiadowczą, działalnością dywersyjno-sabotażową, kolportowaniem tajnych pism, tj. „Zew Wolności”, „Nad Odrą czuwa straż”. Partyzantkę w Inspektoracie w głównej mierze tworzyły osoby, którym okupant zagrażał: powstańcy śląscy, dezerterzy z armii niemieckiej, uciekinierzy z obozów jenieckich, robót przymusowych, więzień i obozów koncentracyjnych. W roku 1942 Niemcy utworzyli w Rybniku jeden z obozów przeznaczonych dla Polaków na Śląsku tzw. Polenlager 97.[28]

Dzięki siatce wywiadowczej Inspektoratu o kryptonimie „August” uzyskiwano informacje na temat działalności wojskowej oraz cywilnej okupanta. W obwodzie raciborsko-kozielskim dokonano rozpoznania obrony przeciwlotniczej i produkcji zakładów. Informacje te zostały przekazane aliantom. Siatka działała od marca 1942. W styczniu 1943 została rozbita – hitlerowcy aresztowali 97 osób. Rybnicki Inspektorat Armii Krajowej działał, aż do kwietnia 1945, kiedy zakończono działania wojenne na terenach Śląska.

Na początku 1945 Wehrmacht tracąc swe pozycje na Górnym Śląsku i przewidując walki ewakuował mieszkańców Rybnika w stronę Raciborza. Armia Czerwona rozpoczęła natarcie na Rybnik 11 marca 1945. Po wyzwoleniu mieszkańcy wracali do miasta dopiero 30 marca 1945, natomiast rybniccy Niemcy osiedlili się w Niemczech. Zniszczone było 25% zabudowy miasta[potrzebne źródło].

Lata powojenne[edytuj | edytuj kod]

Miasto zostało zajęte przez wojska radzieckie 26 marca 1945. Częściowo zniszczone miasto powoli zaczęto odbudowywać. Koncentrowano się przede wszystkim nad rozwojem przemysłu węglowego, co w niedługim czasie spowodowało powstanie Rybnickiego Okręgu Węglowego (ROW). Rozwinęło się także szkolnictwo, kultura i sport.

W latach 70. XX w. Rybnik powiększył swe terytorium, ponieważ włączonych zostało do niego kilka podrybnickich wiosek i miasteczek. W tym okresie w dzielnicy Rybnicka Kuźnia zostaje otwarta Elektrownia Rybnik, obecnie jedna z największych elektrowni na Górnym Śląsku. Poza przemysłem rozwijała się oświata, kultura, sport i rekreacja. Powstawały nowe osiedla mieszkaniowe m.in. największe w Rybniku: osiedle Nowiny. Gruntownie zrekonstruowano szkolnictwo.

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobne artykuły: zabytki RybnikaRynek w Rybniku.

Zabytki architektury skupione są głównie w śródmieściu. Do najważniejszych należą:

W pozostałych dzielnicach można wyróżnić:

Pełna lista zabytków:

Nieistniejące obiekty historyczne:

Oprócz zabytków miasto posiada także liczne atrakcje turystyczne, takie jak:

  • Sanktuarium św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Rybniku Chwałowicach
  • Jezioro Rybnickie, przy którym znajduje się ośrodek wypoczynkowy oraz kilka klubów żeglarskich.
  • Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
  • Kalwaria golejowska ciągnąca się wzdłuż najwyższego wzniesienia Rybnika – Góry Grzybówki
  • Zespół Szkół Wyższych w Rybniku, powstał na bazie zabudowań dawnego szpitala. Architektura tego miejsca połączenie zabytków z nowoczesnymi elementami.
  • Wieża widokowa na terenie zabytkowej kopalni Ignacy
  • Modernistyczny Zespół Szkół Urszulańskich z 1923 r.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ludność Rybnika.

Rozwój demograficzny[edytuj | edytuj kod]

Rozwój demograficzny Rybnika ściśle związany jest z wcielaniem okolicznych miasteczek i wsi. Największy skok ludności miał miejsce w latach siedemdziesiątych, gdy po wcieleniu m.in. pobliskiego miasta Boguszowice liczba ludności potroiła się. W latach 80. tempo wzrostu ludności spadło, w latach 90. nastąpiła zaś stagnacja, a następnie powolny spadek liczby mieszkańców, tendencja spadkowa jest jednak wyraźnie niższa niż w pozostałych miastach Polski i Europy. W 2006 przyrost naturalny był dodatni i wynosił 1,3%[potrzebne źródło]. W latach 2008-2009 nastąpił niewielki wzrost liczby ludności Rybnika, który tymczasowo przerwał trwający od 1997 r. trend spadkowy.

  • Wykres liczby ludności Rybnika na przestrzeni ostatnich 75 lat

Największą populację Rybnik odnotował w 1997 r. – według danych GUS 144 943 mieszkańców[29].

Struktura wiekowa i zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasto zamieszkuje niemal 141 tys. mieszkańców. W Rybniku przeważa ludność w wieku produkcyjnym (65%), następnie ludność wieku przedprodukcyjnym (18%). Najmniejszy udział (17%) ma ludność w wieku poprodukcyjnym. Struktura społeczeństwa Rybnika jest zbliżona do struktury występującej w całym województwie[30]. Stopa bezrobocia w grudniu 2013 wynosiła 8,3%, co oznacza, że bez pracy jest 4,8 tys. mieszkańców Rybnika. Wśród powiatów grodzkich w woj. śląskim niższe od Rybnika bezrobocie mają tylko Katowice (5,4%), Bielsko-Biała (6,4%), Tychy (6,8%) i Gliwice (7,5%)[31].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Zalew Gzel, jeden z trzech zalewów Zbiornika Rybnickiego
Rzeka Ruda w dzielnicy Stodoły
Zalew Pniowiec, jeden z trzech zalewów Zbiornika Rybnickiego
Księżok – staw
Zieleniec przy Teatrze Ziemi Rybnickiej (z kaskadami wodnymi)

Na terenie miasta znajduje się 6 obszarów zielonych mających status parków oraz kilkadziesiąt obszarów o statusie zieleńców i skwerów. Obecna powierzchnia terenów zieleni miejskiej przekracza 103 ha[potrzebne źródło]. Na obrzeżach miasta od strony północnej znajduje się Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, w którym m.in. do dziś przetrwał kształtowany przez wieki układ przestrzenny oraz zachowała się naturalna i kształtowana ręką ludzką sieć wodna. W Rybniku znajduje się 15[potrzebne źródło] okazów drzew uznanych za pomniki przyrody. Do rybnickich osobliwości przyrodniczych zaliczyć należy także występujące tu unikalne paprocie wodne m.in. salwinia pływająca czy marsylia czterolistna. Do parków Rybnika należą: Park im. św. Jana Sarkandra, Park Kozie Góry, Park Osiedlowy. Do skwerów i zieleńców należą: Skwer z fontanną (obecnie w modernizacji), Zieleniec przy Teatrze Ziemi Rybnickiej, Zieleniec Polskiej Organizacji Wojskowej, Zieleniec przy ul. Wieniawskiego, Zieleniec przy Zamku.

Parki miejskie[edytuj | edytuj kod]

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Pomniki przyrody w Rybniku.
  • Jesion wyniosły – ul. Hallera
  • Wierzba krucha – ul. Hallera
  • Dwie lipy drobnolistne – przy ul. Arki Bożka
  • Lipa szerokolistna – przy ul. Gminnej
  • Lipa szerokolistna – przy ul. Gminnej
  • Głaz narzutowy przy KWK Chwałowice

Lasy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa lasu Położenie
Las Rauden na południowy zachód od Chwałęcic
Las Czarny na wschód od Gotartowic
Las Królewiok Pomiędzy Boguszowicami Starymi a Ligotą
Las Goik na wschód od Kłokocina
Las Gorylowiec na wschód od Boguszowic Starych
Las Blicherski przy KWK Jankowice
Podlesie południowa część Popielowa
Nacyński na południe od Zamysłowa
Las Starok na wschód od Kłokocina
Grabina na północny zachód od Grabowni
Lasy Królewskie zachodnia część Ochojca

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

C.H-R Focus Mall

Na terenie miasta jest około 13 tys. zarejestrowanych podmiotów gospodarczych[potrzebne źródło]. Swoje fabryki posiadają tu m.in. Purmo, Tenneco Automotive. Na terenie miasta działa 24-hektarowa Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna (cała strefa przemysłowa ma 54 hektary) oraz Rybnicka Strefa Aktywności Gospodarczej.

Roczny dochód budżetu miasta w przeliczeniu na jednego mieszkańca w 2005 wyniósł 2 805,42 zł[32][potrzebne źródło]

Górnictwo i energetyka[edytuj | edytuj kod]

W mieście działają dwie kopalnie węgla kamiennego wchodzące w skład Kompanii Węglowej: KWK Chwałowice i KWK Jankowice. Po zmianach własnościowych wysoką pozycję na rynku producentów maszyn i urządzeń górniczych odzyskała Rybnicka Fabryka Maszyn RYFAMA S.A. W ostatnich latach wiele fabryk i hut zostało zamkniętych m.in. Huta Silesia, tereny po tych zakładach przekształcają się zazwyczaj na sklepy wielkopowierzchniowe i galerie handlowo-rozrywkowe. Na obrzeżach miasta działa także elektrownia cieplna o mocy ponad 1700 MW.

Handel[edytuj | edytuj kod]

W mieście działają dwie galerie handlowo-rozrywkowe Rybnik Plaza oraz Focus Mall, 6 sklepów wielkopowierzchniowych oraz kilkanaście supermarketów i dyskontów.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Rybnik posiada wiele bezpośrednich połączeń PKS z prawie wszystkimi regionami kraju. Część z nich obsługuje PKS Rybnik. Miasto położone jest u zbiegu dwóch głównych szlaków komunikacyjnych.

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Drogi w Rybniku rozchodzą się promieniście począwszy od centrum miasta. W godzinach szczytu często tworzą się korki – rano na ulicy Mikołowskiej (droga do Kamienia i Czerwionki-Leszczyn) oraz na ulicy Gliwickiej (droga do Ochojca i Gliwic). W czasie popołudniowego szczytu zakorkowane są natomiast drogi Żorska i Gliwicka, a w szczególności Rondo i ulica Mikołowska. Władze miasta znając te problemy planują budowy nowych dróg, na razie do Kamienia i Czerwionki-Leszczyn. W najbliższych latach ruszy budowa drogi równoległej do ulic Wiosny Ludów i Mikołowskiej. Większość ruchu tranzytowego odbywa się głównymi ulicami miasta. Obecnie większość odcinków obwodnicy jest już gotowa; mniejsza część jest w fazie budowy lub projektowania. Według założeń cała obwodnica Rybnika powinna powstać do 2013. Przez Rybnik przebiegają następujące drogi krajowe i wojewódzkie:

Ronda[edytuj | edytuj kod]

Miasto Rybnik posiada obecnie 42 ronda, a kolejne jest w budowie. Część rond uzyskała miana miast partnerskich, wykorzystano również nazwy zwyczajowo przyjęte przez mieszkańców.

Rondo Gliwickie
Rondo Wileńskie
Rondo Zebrzydowickie
Rondo Św. Józefa
Nazwa ronda Skrzyżowanie ulic Dzielnica
Wodzisławskie Reymonta – Wodzisławska Smolna
Płn. Irlandzkie Wodzisławska – Obwiednia Smolna
Liévin Raciborska – Obwiednia – Budowlanych Maroko-Nowiny
Dorsten Kotucza – Zebrzydowicka Maroko-Nowiny
Zebrzydowickie Zebrzydowicka – Budowlanych Maroko-Nowiny
Św. Józefa Św. Józefa Maroko-Nowiny
Mazamet Budowlanych – Żołędziowa Maroko-Nowiny
Solidarności Góreckiego – Budowlanych Maroko-Nowiny
Chwałowickie 3 Maja – Chwałowicka Śródmieście
Mikołowskie Mikołowska – Sybiraków – Wyzwolenia Śródmieście
Wileńskie Kotucza – Budowlanych – Dworek Śródmieście
Gliwickie Gliwicka – Kotucza – Wyzwolenia Śródmieście
Powstańców Śląskich Żorska – Sybiraków – Powstańców Śląskich – Chrobrego Śródmieście
Raciborska – Wodzisławska – Dworek – Hallera Śródmieście
Żorskie Żorska – Prosta Ligota – Ligocka Kuźnia
Makro Prosta – Makro Ligota – Ligocka Kuźnia
Boguszowickie Prosta – Żorska – Boguszowicka Ligota – Ligocka Kuźnia
Europejskie Gliwicka – Obwodnica Północna Północ
Strzelecka – Żużlowa Północ
Ukraińskie Szewczyka – Pojdy – Robotnicza Kamień
Pod Zegarem Szewczyka – Willowa – Bieli – Brzozy Kamień
Golejowskie Książenicka – Wiosny Ludów Golejów
Szolnok Wołodyjowskiego – Zygmunta Starego Niedobczyce
Garbocze Krzywoustego – Cienista Niedobczyce
Rymera – Barbary Niedobczyce
Rudzka – Podmiejska – Góreckiego Orzepowice
Orzepowickie Góreckiego – Storczyków Orzepowice
Radziejowskie Spółdzielcza – Popielowska – Średnia Radziejów
Wielopolska – Obwiednia Północna Wielopole
Gliwicka – Podmiejska Wielopole
Podmiejska – Ekonomiczna Rybnicka Kuźnia

Planowane drogi[edytuj | edytuj kod]

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Historia kolei żelaznych sięga w Rybniku połowy XIX wieku. W październiku 1856 otwarto 27,4 km jednotorową linię kolejową Rybnik – RydułtowySuminaNędza. Ponad pół wieku później, 16 lipca 1912, zakończono budowę i uruchomiono ośmiokilometrowy dwutorowy odcinek Leszczyny – Rybnik[33]. W marcu 1913 otwarto krótką 12,6 km dwutorową linię kolejową Rybnik – Sumina. W styczniu 1939 oddano do eksploatacji 35,7 km jednotorową linię kolejową Pszczyna – Rybnik.

Pierwszy pociąg elektryczny przyjechał do Rybnika 1 grudnia 1970 roku w ramach uroczystości zakończenia elektryfikacji linii Kędzierzyn Koźle – Rybnik. Przez następne lata kontynuowano proces modernizacji kolei w regionie rybnickim. Zelektryfikowano wszystkie linie użytkowane w ruchu pasażerskim, a ostatni odcinek Rybnik Towarowy – Sumina oddano 22.05.1989.

Główna rola kolei to ruch towarowy, który polega głównie na wywozie węgla kamiennego z kopalń w Rybnickim Okręgu Węglowym, obsłudze Elektrowni Rybnik i innych zakładów. W ruchu pasażerskim główne znaczenie dla Rybnika ma regionalne połączenie z Katowicami, a także połączenia dalekobieżne z Wrocławiem, Warszawą oraz (sezonowo) Kołobrzegiem, Świnoujściem i Gdynią.

W Rybniku znajduje się 6 czynnych stacji i przystanków kolejowych: Rybnik (Śródmieście), Rybnik Niedobczyce, Rybnik Niewiadom, Rybnik Paruszowiec, Rybnik Towarowy, Rybnik Rymer.

Zbiorowy transport miejski[edytuj | edytuj kod]

Dworzec Komunikacji Miejskiej
Information icon.svg Osobny artykuł: Komunikacja miejska w Rybniku.

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W Rybniku znajduje się jedno lotnisko – Rybnik-Gotartowice. Obecnie służy jako lotnisko sportowe. Najbliższy międzynarodowy port lotniczy znajduje się w Ostrawie, zaś najbliższe na terenie Polski znajdują się w Pyrzowicach i Balicach.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Zespół Szkół Wyższych

Szkoły:

  • 38 publicznych przedszkoli
  • 25 publicznych szkół podstawowych
  • 14 publicznych gimnazjów
  • 12 publicznych liceów ogólnokształcących i profilowanych
  • 4 publiczne zespoły szkolno-przedszkolne
  • oraz inne szkoły (m.in. Zespół Szkół Urszulańskich)

Uczelnie:

W Rybniku znajduje się kampus, z którego korzysta ponad 5000 studentów.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Do obszarów turystycznych w Rybniku głównie należą: Zalew Rybnicki, Stare Miasto, Aeroklub ROW oraz liczne parki i lasy. W Rybniku znajduje się 7 hoteli, 3 domy gościnne oraz ośrodek wypoczynkowy. Na terenie Rybnika i okolic znajdują się również szlaki turystyczne.

Baza noclegowa
Nazwa Restauracja Liczba gwiazdek Adres
Biały Dom Tak **** ul. Łukowa
Korona Tak *** ul. Rybnicka 9a
Olimpia Tak *** ul. Hotelowa 12
Olecki Tak *** ul. Małachowskiego 130
Politański Tak ** ul. Sosnowa 5
Arena Tak ** ul. Gliwicka 72
Rynkowy Tak ul. Korfantego 2
Mimoza Tak ul. Rymera 1
Przy Młynie Tak *** ul. Młyńska 17
Pod Żaglami Nie ul. Rudzka 394
Dom gościnny Rondo Nie ul. Parkowa 2
Ośrodek Wypoczynkowy Stodoły Tak ul. Cisowa 2
Szlaki turystyczne

szlak turystyczny zielony Szlak Stulecia Turystyki (25,5 km)

szlak turystyczny niebieski Szlak Początków Hutnictwa ROW (22 km)

szlak turystyczny czarny Szlak Morza Rybnickiego (22,5 km)

  • Trasa: Rybnik – Stodoły – Kamień

szlak turystyczny czarny Szlak im. Kapitana Kotucza (17 km)

szlak turystyczny żółty Szlak Historii Górnictwa Górnośląskiego (25,5 km)

Szlak architektury icon.svg Szlak Zabytków Techniki

  • Trasa: Częstochowa – Niewiadom – Żywiec

SAD logo.svg Szlak architektury drewnianej województwa śląskiego

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Teatr Ziemi Rybnickiej
Maszyna wyciągowa w muzeum kopalni „Ignacy”

Miasto posiada Rybnickie Centrum Kultury, w którym znajduje się m.in. Teatr Ziemi Rybnickiej, kino „Kultura”, Filharmonia Rybnicka oraz Galeria Sztuk Rybnickiego Ośrodka Kultury. Gmach Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej znajduje się przy ul. Szafranka, a 24 filie na obszarze całego miasta. W Rybniku znajdują się także dwa muzea – miejskie oraz w zabytkowej kopalni „Ignacy”. Ponadto w mieście działa pięć kin (w tym dwa multipleksy). W największych dzielnicach miasta działają domy kultury.

Galerie
  • Galeria Oblicza
  • Galeria pod Wieżą
  • Galeria Sztuk Rybnickiego Ośrodka Kultury
  • Galeria Sztuki Współczesnej ZPAP
  • Galeria w Domu Energetyka
Biblioteki
  • Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna + 24 filie
  • Alliance Francaise
  • Biblioteka Pedagogiczna
Muzea
Inne ośrodki kultury
Kina
  • Cinema City – 8 sal kinowych
  • Multikino – 7 sal kinowych
  • Kultura – 1 sala kinowa.
  • Apollo – 1 sala kinowa
  • Zefir
  • Plejada – 1 sala kinowa

Imprezy cykliczne[edytuj | edytuj kod]

Lista imprez odbywających się cyklicznie w Rybniku:

Kabarety[edytuj | edytuj kod]

W Rybniku powstało i funkcjonuje wiele formacji kabaretowych, jak:

Organizacja społeczne[edytuj | edytuj kod]

W Rybniku działa od roku 1959 6 Harcerska Drużyna Żeglarska im. kmdr. Zbigniewa Przybyszewskiego Drużyna realizuje programy AMAR i MASIS. W swojej historii drużyna trzykrotnie zdobywała miano najlepszej Harcerskiej Drużyny Wodnej w kraju wraz z Proporcem Leonida Teligi. Wielokrotnie zwyciężała we współzawodnictwie drużyn podczas Odrzańskiego Spływu Wiosennego. Zdobywała błękitne wstęgi akcji AMAR. W roku 1984 Naczelnik ZHP nadał drużynie miano Harcerskiej Drużyny Żeglarskiej.

Media[edytuj | edytuj kod]

W mieście swoją siedzibę ma 9 lokalnych gazet, w tym regionalny oddział „Polski Dziennika Zachodniego”, działa jedno radio 90FM obejmujące zasięgiem cały Rybnicki Okręg Węglowy, Podbeskidzie i okolice Ostrawy, oraz jedna obejmująca zasięgiem cały Rybnik telewizja kablowa VECTRA z programem informacyjnym TV TELKAB (przegląd bieżących wydarzeń w Rybniku, Żorach, Wodzisławiu i Jastrzębiu). Na terenie Rybnika działa również redakcja TVS oraz TVT, Studio Filmowe Wideo-Art i Studio ART-FOTOVIDEO. Działają również rybnickie portale internetowe.

Prasa
Nazwa Typ Uwagi
"Nowiny Informacyjna Tygodnik
„Tygodnik Rybnicki” Informacyjna Tygodnik
„Region po godzinach” Informacyjno-rozrywkowa Tygodnik
„Kurier Rybnicko-Wodzisławski” Informacyjna Tygodnik
„Sport po godzinach” Sportowa dwutygodnik, bezpłatna
Gazeta Rybnicka Informacyjna Miesięcznik
"Polska Dziennik Zachodni Informacyjna Dziennik (oddział Rybnik)
„Zalew Kultury” Kulturalna Miesięcznik
„Kampus” Akademicka
„RybnikCity” Kulturalno-Rozrywkowa Tygodnik
Zwycięstwo Niepokalanej Katolicki Kwartalnik
Telewizja

Lokalnymi telewizjami w mieście są: TVT, Telewizja TELKAB TV, VECTRA (kanał reklamowy).

Elektroniczna karta miejska[edytuj | edytuj kod]

Wieloaplikacyjna elektroniczna karta miejska w Rybniku (e-karta) to narzędzie, dzięki któremu można płacić za usługi oferowane przez miasto oraz załatwiać drogą elektroniczną sprawy urzędowe. Obecnie najczęściej wykorzystywana funkcjonalność e-karty to bilet komunikacji miejskiej (ZTZ Rybnik). Dalsze usługi, do których można ją wykorzystać to: opłaty za parkingi, opłaty za korzystanie z miejsc targowych, bilety wstępu do ośrodków rekreacyjnych, niekwalifikowany podpis elektroniczny.

System został stopniowo wprowadzany od listopada 2006 (opłata za przejazd autobusami), a uruchomienie całości systemu (pozostałe usługi i nośnik podpisu elektronicznego) nastąpiło w kwietniu 2007[34].

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Polityka miejska[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Prezydenci Rybnika.
  • Prezydent Miasta – obecnym prezydentem miasta Rybnik jest Adam Fudali (BSR). Najważniejsze stanowisko we władzach Rybnika było na przestrzeni lat różnie nazywane: początkowo nazywani byli Burmistrzami (nieznane są jednak początkowe określenia). Na początku lat 70. XX w. nadano określenie prezydent miasta, które jest w użyciu do dziś. Prezydent Miasta Rybnika jest organem wykonawczym, wybieranym na 4-letnią kadencję w wyborach bezpośrednich.
Information icon.svg Osobny artykuł: Rada Miasta Rybnika.
  • Rada miasta – nie są dokładnie znane początkowe władze miasta Rybnika. Obecnie przewodniczącym rady miasta jest Stanisław Jaszczuk (PiS), a w jej skład wchodzi 25, wybieranych w wyborach bezpośrednich radnych. W 2002, po nowelizacji Ustawy o samorządzie lokalnym rada miasta utraciła prawo wyboru prezydenta. Obecnie Adam Fudali sprawuje trzecia kadencje na stanowisku prezydenta Rybnika. W wyborach w 2006 roku zwyciężył w pierwszej turze uzyskując ponad 52% wszystkich głosów. Jest on reprezentantem Bloku Samorządowego Rybnik, który jest także największa siłą polityczną w Rybniku posiadająca 11 miejsc w radzie miasta.

Parlamentarzyści[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy Rybnika wybierają parlamentarzystów w okręg wyborczy Rybnik.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Rybnik, Sanktuarium św. Teresy od Dzieciątka Jezus

Parafie rzymskokatolickie:

Kościoły protestanckie:

Buddyzm

Inne:

Sport[edytuj | edytuj kod]

Nad Zalewem Rybnickim znajduje się m.in. Ośrodek Sportów Wodnych i Rekreacji „Pod Żaglami”

W 1898 roku w mieście zawiązało się pierwsze regionalne gniazdo Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[36]. Na jego czele stanął Florian Piecha zastąpiony wkrótce przez Józefa Chudobę. Organizacja liczyła początkowo 22 członków jednak jej działalność została zawieszona z powodu szykan władz pruskich. Po I wojnie światowej została reaktywowana ponownie 21 grudnia 1919 roku w Rybniku. Pierwsze gniazdo w okręgu rybnickim reaktywowano jednak już 19 marca 1919 roku w Knurowie. Organizacje sokolskie regionu włączone zostały po reorganizacji do VIII rybnickiego okręgu Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[37]. Rozwój działalności Sokoła przerwał w 1939 roku wybuch II wojny światowej. W okresie powojennym nie została reaktywowana ponieważ członkowie oraz sama idea towarzystwa była prześladowana przez władze komunistyczne.

Rybnik posiadał ongiś drużynę w ekstraklasie piłki nożnej – ROW Rybnik. A drużyna ROW II Rybnik osiągnęła nawet finał Pucharu Polski w piłce nożnej w latach siedemdziesiątych.ROW Rybnik miał także czołową w Polsce drużynę żużlową.

Znajduje się tutaj Hala Widowiskowo-Sportowa MOSiR, korty tenisowe oraz stadion miejski na ponad 10 tys. miejsc. Na terenie miasta znajduje się również prężnie działający Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji oraz Ośrodek Sportów Wodnych i Rekreacji „Pod Żaglami”. Miasto zasłynęło z klubu piłkarskiego Energetyk ROW Rybnik oraz Aeroklubu ROW, zajmującego się sportami lotniczymi. Natomiast największą chlubą miasta są „Rybnickie Rekiny”, specjalizujące się w sporcie żużlowym. Od lat zdobywają oni nagrody na zawodach żużlowych. Ostatnimi czasy miasto może pochwalić się również klubem koszykarskim grającym z powodzeniem w najwyższej klasie rozgrywkowej w Polsce (Utex ROW Rybnik).

Klubami sportowymi są:

Amatorskimi drużynami są:

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Od wielu lat Rybnik prowadzi współpracę zagraniczną głównie z miastami państw Unii Europejskiej, takimi jak np. Niemcy, Czechy, Wielka Brytania, Węgry, Litwa, Grecja, Francja, jak i również z miastami państw Europy Wschodniej, np. Ukrainą. Pozostałe miejscowości, z którymi Rybnik współpracuje, to Bedburg-Hau w Niemczech, Haderslev w Danii oraz Szolnok na Węgrzech.

Państwo Miasto Data podpisania porozumienia
Niemcy Dorsten 14 kwietnia 1994
Niemcy Eurasburg 5 lipca 2001
Ukraina Iwano-Frankowsk 12 października 2001
Czechy Karwina 30 kwietnia 2004
Grecja Larisa 13 czerwca 2003
Francja Liévin 4 grudnia 2000
Francja Mazamet 4 czerwca 1993
Wielka Brytania Newtownabbey 18 października 2003
Francja Saint-Vallier 5 lipca 1961
Litwa Rejon wileński 2 października 2000
Ukraina Bar 19 maja 2007

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Śródmieście w noc sylwestrową
  • W mieście powstaje najdłuższa w kraju sieć kanalizacji sanitarnej – około 540 km kanalizacji i 68 przepompowni ścieków[38].
  • W Rybniku znajdują się jedne z najdłuższych sieci ścieżek rowerowych w Polsce – ponad 100 km tras[39].
  • W rankingu magazynu „Men's Health” na najbardziej rozrywkowe dla mężczyzn miasta w Polsce 2005 Rybnik zajął 6. miejsce[40].
  • W konkursie pod hasłem Zielone Miasto 2000 Rybnik zajął 1. miejsce, uzyskując miano najbardziej zielonego miasta w Polsce.[potrzebne źródło]
  • W rankingu „Rzeczpospolitej” na najlepiej zarządzane miasta i gminy w Polsce 2006, Rybnik zajął 1. miejsce w kategorii miast na prawach powiatu i wyprzedził takie miasta jak Kraków (2. miejsce) czy Toruń (3. miejsce), uzyskując w ten sposób tytuł Najlepszego Miasta na prawach powiatu w Polsce[41].
  • W Rybniku działa pierwsza w Polsce prywatna poczta[42].
  • W Rybniku odbywa się jedna z największych imprez kabaretowych – RYJEK

Rybniczanie[edytuj | edytuj kod]

Osoby urodzone w Rybniku[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. GUS: Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r. Stan w dniu 31 XII
  2. Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  3. 3,0 3,1 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 9.
  4. „Gliwiczanie odwiedzili Rybnik”.
  5. „Der name (...) Jeden falls aber ist der Name von ryba abgeleitet, das in allen slavischen Sprachen der Fisch heisst. Das wort rybnik aber scheint im Polnischen nur in der Schriftsprache am Edne des 16. Jahrhunderts als Fischteich eine Stelle gefunden zu haben” za Franz Idzikowski,”Geschichte Stadt udn ehemaligen Herrschaft Rybnik in Oberschlesien”, Maruschke&Berendt, Breslau 1861, s. 33.
  6. Franz Idzikowski,”Geschichte Stadt udn ehemaligen Herrschaft Rybnik in Oberschlesien”, Maruschke&Berendt, Breslau 1861, s. 33.
  7. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
  8. H. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889.
  9. Franz Idzikowski, „Geschichte Stadt udn ehemaligen Herrschaft Rybnik in Oberschlesien”, Maruschke&Berendt, Breslau 1861, s. 16.
  10. „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  11. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 12.
  12. Rybnik w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom X, s. 62.
  13. KLimat.
  14. Historia – początki.
  15. Franz Idzikowski,”Geschichte Stadt udn ehemaligen Herrschaft Rybnik in Oberschlesien”, Maruschke&Berendt, Breslau 1861, s. 31.
  16. Aleksander Żukowski, Anna Gudzik: Szlakami Zielonego Śląska 1. Czerwionka-Leszczyny: Agencja Reklamowo-Wydawnicza Vectra, 2010, s. 284. ISBN 978-83-60891-27-8.
  17. Historia miasta (pol.). W: Miasto-Rybnik.pl [on-line]. [dostęp 2013-09-27].
  18. O mieście – Historia (pol.). W: Rybnik.eu [on-line]. [dostęp 2013-09-25].
  19. Aleksander Żukowski, Anna Gudzik: Szlakami Zielonego Śląska 1. Czerwionka-Leszczyny: Agencja Reklamowo-Wydawnicza Vectra, 2010, s. 41. ISBN 978-83-60891-27-8.
  20. Aleksander Żukowski, Anna Gudzik: Szlakami Zielonego Śląska 1. Czerwionka-Leszczyny: Agencja Reklamowo-Wydawnicza Vectra, 2010, s. 284. ISBN 978-83-60891-27-8.
  21. „Encyklopedia powstań śląskich”, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, s. 490, hasło „Rybnicka Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska”.
  22. „Encyklopedia powstań śląskich”, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, s. 492, hasło „Rybnik”.
  23. Wyniki plebiscytu.
  24. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 31 października 1927 r., Nr 25, s. 326.
  25. Aneta Chmielewska-Szymańska, „Generał brygady Stanisław Sosabowski 1892-1967”, Wyd. Instytutu im. gen. Stefama „Grota” Roweckiego, 2004, ISBN 83-913624-3-4.
  26. Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007, ISBN 978-83-11-10206-4.
  27. [1] „Armia Krajowa i konspiracja poakowska na ziemi rybnickiej 1942–1947”, red. Adam Dziurok, Katowice 2004.
  28. Polenlager Nr. 97 Rybnik, Bundesarchiv.
  29. GUS Bank Danych Lokalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31 XII 1997.
  30. GUS Bank Danych Lokalnych, Ludność w wieku przedprodukcyjnym (17 lat i mniej), produkcyjnym i poprodukcyjnym według miejsca zamieszkania, stan na 2012.
  31. GUS: Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec grudnia 2013 r.)
  32. (dane GUS z 2005.
  33. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 18 stycznia 2009].
  34. Informacje na temat Elektronicznej Karty Miejskiej (pol.). [dostęp 2009-12-30].
  35. Sale Królestwa.
  36. Zbigniew Hojka, „Działalność Towarzystwa gimnastycznego „Sokół” na ziemi rybnickiej w latach 1898–1939”, Rybnicki Kurier Muzealny nr 4, czerwiec 2012.
  37. „Encyklopedia powstań śląskich”, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, s. 563, hasło „Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” – dzielnica Śląska”.
  38. Kanalizacja [2].
  39. Ścieżki rowerowe [3].
  40. Ranking Men’s Health [4].
  41. Njalepiej zarządzane miasto 2006 [5].
  42. Pierwsza prywatna poczta [6].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Walczak: Rybnik. Zarys miasta od czasów najdawniejszych do 1980 r., 1986.
  • M. Szołtysek: Rybnik Nasze Gniazdo, 1996.
  • M. Szołtysek: Dzielnice Rybnika, 1999.
  • D. Absalon, M. Leśniok: Przewodnik przyrodniczy po Rybniku, 1999.
  • L. Musiolik: Spacerkiem po Rybniku i okolicy, 2000.
  • A. Gudzik, A. Żukowski: Szlakami zielonego Śląska, 2002.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]