Wartburg (motoryzacja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Wartburg – nazwa samochodów produkowanych w latach 1956–1991 przez fabrykę VEB Automobilwerk Eisenach w dawnej Niemieckiej Republice Demokratycznej.

Po II wojnie światowej, w wyniku podziału Niemiec, koncern BMW utracił swoją główną wytwórnię samochodów w Eisenach - znalazła się ona na terenie wschodnich landów. "Nowi właściciele" początkowo kontynuowali produkcję przedwojennych aut BMW pod marką EMW (potem IFA).

Produkowano następujące modele Wartburga:

  • 311/313/1000 (1956-1965)
  • 312 (1965-1966)
  • 353 (1966-1988)
  • 1.3 (1988-1991)

Wersje z lat 1956-1988 napędzane były za pomocą dwusuwowego silnika R3, dopiero od października 1988 montowano nowocześniejszą jednostkę czterosuwową konstrukcji Volkswagena.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Produkcję pierwszego pojazdu w fabryce w Eisenach, Wartburga, rozpoczęto w 1898 roku[1]. Był to nieduży pojazd napędzany czterosuwowym silnikiem o pojemności 0,8 l. Cena samochodu wynosiła 3500-3950 złotych marek[2]. W 1928 roku fabryka zostaje wykupiona przez BMW, po II wojnie światowej trafiła w ręce sowieckie, zaś w 1952 została upaństwowiona.

W roku 1953 przeniesiono produkcję pojazdu IFA F9 (bliźniaczego do DKW F89) z Zwickau do Eisenach. W 1955 roku zakończono produkcję BMW z sześciocylindrowym silnikiem czterosuwowym, co zapoczątkowało w fabryce erę silników dwusuwowych.

Wartburg 1000 (311, 312, 313)[edytuj | edytuj kod]

Wartburg 1000
Wartburg 1000
Producent VEB Automobilwerk Eisenach
Zaprezentowany Targi Lipskie 1956[3]
Okres produkcji 1956-1968
Miejsce produkcji  NRD, Eisenach
Poprzednik IFA F9
Następca Wartburg 353
Dane techniczne
Segment C
Typy nadwozia 4-drzwiowy sedan
5-drzwiowe kombi (Camping)
2-drzwiowy pick-up (Trans)
2-drzwiowe coupé
2-drzwiowy kabriolet
Silniki R3 0,9 l
R3 1,0 l
Skrzynia biegów 4-biegowa manualna
Rodzaj napędu przedni
Długość 4343 mm
Szerokość 1575 mm
Wysokość 1422 mm
Rozstaw osi 2450 mm
Masa własna 914 kg
Poj. zbiornika paliwa 44 l
Ładowność 380 kg
Dane dodatkowe
Pokrewne Barkas B1000

Trabant

Konkurencja Škoda Octavia
Dacia 1100
Zastava 1300
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Na Targach Lipskich w 1956 roku zaprezentowano napędzany dwusuwowym silnikiem samochód Wartburg 311[3]. Nazwa pochodziła od zamku Wartburg znajdującego się na wzgórzach niedaleko fabryki. Produkcję modelu rozpoczęto w Eisenach, gdzie od 1953 roku wytwarzano jedynie samochód IFA F9, na którym Wartburg oparty był pod względem technicznym[3][4]. Model F9 był przestarzałym pojazdem napędzanym silnikiem dwusuwowym. Nadwozie Wartburga było o 10 cm dłuższe od poprzednika. Do napędu użyto tej samej dwusuwowej jednostki napędowej poddanej nieznacznej modernizacji. Z pojemności 900 cm³ generowała ona moc 37 KM[3]. Napęd przenoszony był poprzez 4-biegową manualną skrzynię biegów na koła przednie.

Wartburg 1000 występował w wielu wersjach nadwoziowych: 4-drzwiowy sedan, 3-drzwiowe kombi, 5-drzwiowe kombi - Camping, pick-up, kabriolet, coupé oraz Sport (zwanej 313)[3].

W 1957 powstał prototyp nowej jednostki napędowej dla Wartburga - nowoczesnego silnika B4 generującego 45 KM. Projekt został jednak zarzucony[3].

Modelem 311 Niemcy startowali w wielu europejskich i krajowych rajdach - np. Internationale Rallye Wartburg.

W 1962 roku AWE (Automobilwerke Eisenach) zmodernizowało model 311, montując w nim silnik o zwiększonej pojemności do 992 cm³[5][4]. Dla odróżnienia nazywa się go 1000 zamiennie z 312. Po trzech latach do produkcji wprowadzony zostaje model przejściowy. Pozostaje znana z 311/312 karoseria, ale pojawia się nowe podwozie[6]. Nadal jest to konstrukcja ramowa, jednak już z niezależnym zawieszeniem na sprężynach zamiast poprzecznych resorów piórowych oraz stabilizatorem tylnej osi[4]. Modernizację przechodzi silnik, skrzynia biegów, miejsce 15 calowych kół zajmują mniejsze 13 calowe rozstawem śrub 4x160[4]. Półosie z homokinetycznymi przegubami zastępują nowe z podwójnym przegubem Cardana. W oficjalnej nomenklaturze model ten nazywany jest nadal 1000, jednak dla odróżnienia od poprzedniej wersji, oznaczano go często kodem fabrycznym: 312/1. Przejściówka była produkowana do 1967 roku (równolegle z nowym modelem), a w ofercie pozostawała do 1968 roku.

Wartburgi poza krajami znajdującymi się za żelazną kurtyną eksportowano także do Europy Zachodniej, a nawet do obydwu Ameryk.

W 1961 roku rozpoczęto produkcję seryjną samochodu dostawczego Barkas B1000, skonstruowanego z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych i jednostki napędowej Wartburga 311.

Dane techniczne (0.9)[edytuj | edytuj kod]

Źródło:[7]

Silnik[edytuj | edytuj kod]

  • R3 (silnik) 0,9 l (900 cm³), dwusuw
  • Układ zasilania: gaźnik Jikov
  • Średnica cylindra × skok tłoka: 70,00 mm × 78,00 mm
  • Stopień sprężania: 6,6:1
  • Moc maksymalna: 37 KM (28 kW) przy 4000 obr/min
  • Maksymalny moment obrotowy: 81 N•m przy 2200 obr/min

Osiągi[edytuj | edytuj kod]

Dane techniczne (312)[edytuj | edytuj kod]

Źródło:[8][9]

Silnik[edytuj | edytuj kod]

  • R3 (silnik) 1,0 l (993 cm³), dwusuw
  • Układ zasilania: gaźnik
  • Średnica cylindra × skok tłoka: 73,50 mm × 78,00 mm
  • Stopień sprężania: 7,5:1
  • Moc maksymalna: 45 KM (34 kW) przy 4200 obr/min
  • Maksymalny moment obrotowy: 93 N•m przy 2200 obr/min

Osiągi[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • Najmniejszy promień skrętu: 5,8 m
  • Rozstaw kół tył / przód: 1260 mm / 1190 mm
  • Opony: 5,90 x 15 cali


Wartburg 353[edytuj | edytuj kod]

Wartburg 353
Wartburg 353
Inne nazwy Wartburg Knight
Producent VEB Automobilwerk Eisenach
Okres produkcji 1966-1988
Miejsce produkcji Eisenach,  NRD
Poprzednik Wartburg 1000
Następca Wartburg 1.3
Dane techniczne
Segment C
Typy nadwozia 4-drzwiowy sedan
5-drzwiowe kombi (Tourist)
2-drzwiowy pick-up (Trans),
Silniki R3 1,0 l
Skrzynia biegów 4-biegowa manualna
Rodzaj napędu przedni
Długość 4220 mm
4380 mm Tourist
Szerokość 1640 mm
Wysokość 1490 mm
1495 mm Tourist
Rozstaw osi 2450 mm
Masa własna 920 - 960 kg
Poj. zbiornika paliwa 44 dm3
Liczba miejsc 5
Pojemność bagażnika 525 l (sedan)

b.d/ 2000 l (kombi)

Dane dodatkowe
Pokrewne Melkus RS 1000
Konkurencja Škoda 120
Polski Fiat 125p
Dacia 1210/1310/1410
Łada 2107
Zastava 101
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wartburg 353 Trans (pick-up)

W 1966 pojawił się następca "312" - Wartburg 353[11]. Zgodnie z panującymi wówczas trendami kanciaste nadwozie, które zaprojektował Clauss Dietel[11], pomimo zwiększonej przestrzeni pasażerskiej, cechowało się mniejszymi niż u poprzednika wymiarami zewnętrznymi (jedynie szerokość była większa)[6]. Do napędu użyto znanego z poprzednika dwusuwowego silnika o mocy maksymalnej 45 KM, pozwalał on na osiągnięcie prędkości maksymalnej rzędu 130 km/h przy średnim zużyciu paliwa 8-9,5 l / 100 km[12]. Zakładany poziom produkcji wynosił około 40 000 sztuk rocznie[12].

W przednim rzędzie zastosowano dzielone fotele z możliwością regulacji kąta pochylenia oparcia, w wersji de Luxe można było je składać zupełnie tworząc dwa miejsca do spania[6]. Użyto okrągłego koła kierownicy, deskę rozdzielczą obito czarną wykładziną[6].

Podobnie jak w przypadku wcześniejszego modelu, 353 też doczekał się różnych odmian nadwoziowych, choć ich liczba była znacznie skromniejsza - poza sedanem były to: kombi - Tourist i praktyczny pick-up - Trans. W roku 1969 podniesienie mocy silnika z 45 do 50 KM. W wprowadzono szereg udoskonaleń: nową zaokrągloną tablicę rozdzielczą i łamaną kolumnę kierownicy, pasy bezpieczeństwa na fotelach przednich i uchwyty dla pasów na tylnej kanapie, dwuobwodowy układ hamulcowy z hamulcami tarczowymi na przedniej osi oraz ulepszonym korektorem siły hamowania na osi tylnej, wzmocnione zamki drzwi a także prądnicę prądu zmiennego[4][11]. Kolejne zmiany miały miejsce w 1982, wprowadzono matowoczarny wlot powietrza, obwódki reflektorów i zderzaki (w miejsce chromowanych), zastosowano inny gaźnik, zmodyfikowane hamulce bębnowe z tyłu oraz reflektory przednie typu H4[5].

Ostatni "lifting" Wartburg 353 przeszedł pod koniec 1984, wprowadzono m.in: jednolity pas przedni w kolorze nadwozia, model ten oznaczono jako 353S[11]. Na życzenie klient mógł zamówić dźwignię zmiany biegów w podłodze niemal od samego początku produkcji. W Polsce ta opcja była jednak rzadko spotykana i można ją było zauważyć szerzej w ostatnich latach produkcji, od około 1986 roku. Samochód wyróżniał się pojemnym bagażnikiem, w wersji sedan - 525 l, w kombi po złożeniu kanapy 2000 l[11]. W roku 1969 zaprezentowano oparte na 353 dwumiejscowe sportowe auto Wartburg Melkus RS1000, jego produkcja trwała do roku 1980, powstało 101 egzemplarzy[5].

Wersja eksportowa na rynek brytyjski nosiła nazwę Wartburg Knight, jej importu zakazano w roku 1984 z powodu niespełniania norm emisji spalin[4]. Problem ten rozwiązywano montując do nowych pojazdów silniki pochodzące z samochodu Morris Marina[4].

353 był praktycznie ostatnią prawdziwą nowością w historii tego wschodnioniemieckiego producenta. Pomimo wielu modernizacji, z których najbardziej widoczną przeprowadzono w 1985 zmieniając m.in. pas przedni, auta te ze swoim "kołyszącym się", ramowym nadwoziem coraz bardziej odstawały od zachodniej konkurencji. Poważniejsze zmiany konstrukcyjne były nieuniknione - na wdrożenie całkiem nowego modelu (prototypy 360, 610m) nie było pieniędzy i zgody władz państwowych.

Fabryka próbowała ratować wizerunek swoich produktów biorąc nadal udział w licznych, renomowanych imprezach sportowych. Jednak startujący w latach osiemdziesiątych rajdowy model 353 WR wyglądał groteskowo przy kilkusetkonnych audi i lanciach.

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Źródła:[13][14][6]

Silnik[edytuj | edytuj kod]

  • R3 (silnik) 1,0 l (993 cm³), dwusuw
  • Układ zasilania: gaźnik Jikov
  • Średnica cylindra × skok tłoka: 73,50 mm × 78,00 mm
  • Stopień sprężania: 7,5:1
  • Moc maksymalna (do 69r): (45) 50 KM (33)36,5 kW) przy 4250 obr/min
  • Maksymalny moment obrotowy: (93) 98 N•m przy (2250)3000 obr/min

Osiągi[edytuj | edytuj kod]

Pozostałe[edytuj | edytuj kod]

  • Zawieszenie przód: sprężyny śrubowe, amortyzatory teleskopowe oraz wahacze poprzeczne
  • Zawieszenie tył: sprężyny śrubowe, amortyzatory teleskopowe oraz wahacze skośne


Wartburg 1.3[edytuj | edytuj kod]

Wartburg 1.3
Wartburg 1.3
Producent VEB Automobilwerk Eisenach
Zaprezentowany 1988 Targi Lipskie[15]
Okres produkcji 1988-1991
Miejsce produkcji  NRD, Eisenach
 Niemcy, Eisenach
Poprzednik Wartburg 353
Dane techniczne
Segment C
Typy nadwozia 4-drzwiowy sedan
5-drzwiowe kombi (Tourist)
2-drzwiowy pick-up (Trans)
Silniki R4 1,3 l
Skrzynia biegów 4-biegowa manualna
5-biegowa manualna
Rodzaj napędu przedni
Długość 4220 mm
4280 mm Tourist
Szerokość 1640 mm
Wysokość 1495 mm
Rozstaw osi 2450 mm
Masa własna 900 - 950 kg
Poj. zbiornika paliwa 42 dm3
Liczba miejsc 5
Pojemność bagażnika 525 l (sedan)
Ładowność 420(sed)-460(kombi) kg
Dane dodatkowe
Konkurencja Škoda 136
FSO 1500
Dacia 1210/1310/1410
Łada 2107
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

W 1988 przy współpracy z Volkswagenem zaprezentowano w końcu model 1.3 - ostatnie wcielenie "353". Samochód wyposażono w czterosuwowy silnik VW stosowany między innymi w modelu Golf II, od którego pojemności wzięto nazwę, 4-biegową (oraz rzadko spotykaną 5-biegową) skrzynię biegów własnej konstrukcji (stworzono ją w zakładach produkujących Trabanta - w Zwickau) oraz wiele zmienionych elementów nadwozia: zderzaki z tworzywa (przedni pełnowymiarowy), nowe tylne i przednie lampy - wraz z kierunkowskazami płynnie wkomponowane w karoserię[16][15]. Poprawiono również wyposażenie wnętrza, w ostatniej serii z 1991 roku montując fotele kubełkowe pochodzące z Opla oraz welurową tapicerkę. Na tle konkurencji samochód wyróżniał się brakiem wspomagania układu hamulcowego[16]. Podobnie jak poprzednik, samochód wyposażony był w pojemny bagażnik[15].

Wartburg 1.3, dostępny był w trzech wersjach nadwozia: Limousine, Tourist (kombi) i rzadko spotykany Trans (dwudrzwiowy pick-up). Modele oznaczone jako 1.3 S, posiadały dodatkowo ręcznie odsuwany szyberdach oraz przednie światła przeciwmgielne wbudowane w zderzak.

To wszystko, łącznie z najważniejszą nowością - silnikiem - nie pomogło w uratowaniu sprzedaży. Ostatnią deską ratunku było zamówienie z Grecji, ale żaden bank nie chciał skredytować podupadającej fabryki. Przypieczętowaniem końca historii Wartburga były zmiany polityczne w Europie Środkowej, w tym upadek Muru Berlińskiego i napływ na tereny NRD tanich, używanych aut z zachodu[15]. Ostatni Wartburg zjechał z taśmy produkcyjnej 10 kwietnia 1991 roku. Obecnie fabryka w Eisenach należy do koncernu General Motors i produkuje się w niej różne modele Opla.

Dane techniczne (1.3)[edytuj | edytuj kod]

Źródło:[17][18]

Silnik[edytuj | edytuj kod]

  • R4 1,3 l (1272 cm³), SOHC
  • Układ zasilania: gaźnik
  • Średnica cylindra × skok tłoka: 75,00 mm × 72,00 mm
  • Stopień sprężania: 9,5:1
  • Moc maksymalna: 58 KM (42,5 kW) przy 5400 obr/min
  • Maksymalny moment obrotowy: 96 N•m przy 3500 obr/min
  • Dopuszczalna masa całkowita 1327 kg [1410 kg]

Osiągi[edytuj | edytuj kod]

  • Przyspieszenie 0-100 km/h: 17,5 s (18 s kombi)
  • Prędkość maksymalna: 148 (145) km/h
  • Średnie zużycie paliwa: 8,0 l / 100 km[16]
  • masa przyczepy bez hamulca (z hamulcem): 500 kg (650 kg)

Przypisy

  1. eh. Samochody z Eisenach. „Młody Technik”, 4/1986. ISSN 0462-9760. 
  2. Dr Christian Leitzbach: Starke Automotive-Tradition bei Rheinmetall (niem.). Rheinmetall AG, 10-02-2009. [dostęp 26-05-2012].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 TS: Wartburg 311 - socjalistyczna limuzyna. 2010-01-07. [dostęp 2010-11-20].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Zdzisław Podbielski. Wartburg 353W. „Młody Technik”, 5/1980. ISSN 0462-9760. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Wartburg 353. W: auto-świat.pl [on-line]. 2009-03-15. [dostęp 2010-11-20].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Zdzisław Podbielski. Wartburg 1000/353. „Młody Technik”, s. 56-57, 5/1986. ISSN 0462-9760. 
  7. Wartburg De Luxe Limousine technical specifications (ang.). carfolio.com. [dostęp 03-09-2010].
  8. 1967 Wartburg 312 technical specifications (ang.). carfolio.com. [dostęp 03-09-2010].
  9. 1962 WARTBURG 1000 specs and performance (ang.). 1962 Wartburg 1000. [dostęp 03-09-2010].
  10. 10,0 10,1 Młody Technik 8/66 - Wartburg 1000
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Tomasz Kamiński: Wartburg 353 (1966-1988) - Zemsta Honeckera. 2007-07-09. [dostęp 2010-11-20].
  12. 12,0 12,1 Zdzisław Podbielski. Wartburg-1000. „Młody Technik”, 9/1966. ISSN 0462-9760. 
  13. 1967 Wartburg 353 W technical specifications (ang.). carfolio.com. [dostęp 03-09-2010].
  14. Wartburg 353 Tourist technical specifications (ang.). carfolio.com. [dostęp 03-09-2010].
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 Andrzej Jedynak. Wartburg z dusza golfa. „Auto Świat”. 
  16. 16,0 16,1 16,2 Wartburg 353W, Wartburg 1.3 - Made in DDR. W: auto-świat.pl [on-line]. 2000-02-13. [dostęp 2010-11-20].
  17. 1988 Wartburg 1.3 technical specifications (ang.). carfolio.com. [dostęp 03-09-2010].
  18. 1988 Wartburg 1.3 Tourist technical specifications (ang.). carfolio.com. [dostęp 03-09-2010].