Żelazna kurtyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żelazna kurtyna w Europie
Granica dwóch państw niemieckich
Zasieki przy granicy Czechosłowacji (Bratislava-Devínska Nová Ves)
Mur Berliński
Commons in image icon.svg

Żelazna kurtyna – określenie porządku pojałtańskiego, które spopularyzował Winston Churchill 5 marca 1946 roku, podczas historycznego przemówienia [1] w amerykańskim mieście Fulton w stanie Missouri. Wygłosił on tam zdanie o "żelaznej kurtynie" (ang. iron curtain), przebiegającej od Szczecina po Triest.

Quote-alpha.png
Od Szczecina nad Bałtykiem do Triestu nad Adriatykiem zapadła żelazna kurtyna dzieląc nasz Kontynent. Poza tą linią pozostały stolice tego, co dawniej było Europą Środkową i Wschodnią. Warszawa, Berlin, Praga, Wiedeń[2], Budapeszt, Belgrad, Bukareszt i Sofia, wszystkie te miasta i wszyscy ich mieszkańcy leżą w czymś, co trzeba nazwać strefą sowiecką, są one wszystkie poddane, w takiej czy innej formie, wpływowi sowieckiemu, ale także - w wysokiej i rosnącej mierze - kontroli ze strony Moskwy.[3]

Określenia tego użył jednak jako pierwszy Joseph Goebbels w artykule "Rok 2000", zamieszczonym w Das Reich z 25 lutego 1945:

Quote-alpha.png
Jeśli naród niemiecki złoży broń, wówczas Sowieci, zgodnie z porozumieniem zawartym między Rooseveltem, Churchillem i Stalinem, zajmą całą wschodnią i południowo-wschodnią Europę, w tym większą część Rzeszy. Nad tym terytorium zajętym przez Związek Radziecki zapadnie żelazna kurtyna, poza którą nastąpi rzeź narodów.

Nazwa "żelazna kurtyna" zdobyła sobie dużą popularność, ponieważ trafnie przedstawiała sytuację w Europie: kontynent został podzielony; bariera izolująca państwa komunistyczne przed kontaktem i wpływem reszty świata była niezwykle trudna do pokonania.

Taki stan trwał do 1989 roku, kiedy podczas Jesieni Ludów, zainicjowanej latem tego roku przemianami w Polsce, państwa dotąd zależne od ZSRR odzyskały suwerenność czego formalnym wyrazem było: rozwiązanie RWPG oraz Układu Warszawskiego. Rozpoczęła się ustrojowa i gospodarcza transformacja państw Europy Środkowo-Wschodniej. W roku 1991 po nieudanym puczu Janajewa i deklaracji niepodległości Ukrainy, w konsekwencji układu białowieskiego zawartego pomiędzy prezydentami: Rosji – Borysem Jelcynem, Ukrainy – Leonidem Krawczukiem i Białorusi – Stanisławem Szuszkiewiczem ZSRR przestał istnieć.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. tekst oryginalny w języku angielskim
    tekst oryginalny w języku polskim
  2. W roku 1946 Wiedeń (i cała Austria) był jeszcze, podobnie jak Berlin (i całe Niemcy), podzielony na cztery strefy okupacyjne, w tym radziecką i "żelazna kurtyna" przebiegała wówczas przez środek Austrii; po wycofaniu się ZSRR z Austrii w 1955 linia żelaznej kurtyny przesunęła się na granice austriacko-czechosłowacką, austriacko-węgierską i austriacko-jugosłowiańską.
  3. From Stettin in the Baltic to Trieste in the Adriatic an iron curtain has descended across the Continent. Behind that line lie all the capitals of the ancient states of Central and Eastern Europe. Warsaw, Berlin, Prague, Vienna, Budapest, Belgrade, Bucharest and Sofia; all these famous cities and the populations around them lie in what I must call the Soviet sphere, and all are subject, in one form or another, not only to Soviet influence but to a very high and in some cases increasing measure of control from Moscow.