Brzeg (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w woj. opolskim. Zobacz też: inne znaczenia słowa „brzeg”.
Brzeg
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
Herb Flaga
Herb Brzegu Flaga Brzegu
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat brzeski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1248, 1250
Burmistrz Wojciech Huczyński
Powierzchnia 14,6 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

37 329 [1]
2555 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 77
Kod pocztowy 49-300 do 49-306
Tablice rejestracyjne OB
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Brzeg
Brzeg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzeg
Brzeg
Ziemia 50°51′37″N 17°28′02″E/50,860278 17,467222Na mapach: 50°51′37″N 17°28′02″E/50,860278 17,467222
TERC
(TERYT)
1601011
Urząd miejski
ul. Robotnicza 12
49-300 Brzeg
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Brzeg w Wikisłowniku
Strona internetowa

Brzeg (wymowa i, niem. Brieg i) – miasto i gmina w województwie opolskim, siedziba powiatu brzeskiego. Miasto historycznie przynależy do Dolnego Śląska. Położone nad Odrą, na skraju Równiny Grodkowskiej.

Do 31 grudnia 2001 Brzeg był również siedzibą wiejskiej gminy Brzeg, przemianowanej na gminę Skarbimierz, z siedzibą w Skarbimierzu-Osiedlu.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Brzeg wśród innych nazw śląskich miejscowości w wydanym w języku polskim w Berlinie urzędowym dokumencie pruskim z 1750 roku[2]

Nazwa miasta pochodzi od polskiej nazwy na brzeg rzeki[3]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia trzy nazwy miasta zanotowane w dokumentach z 1178 roku Berega, Brega oraz polską Brzeg podając ich znaczenie "Stadt auf dem hohen Ufer" - "miasto nad wysokim brzegiem"[3].

W łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizownej formie Brega[4][5]. W dziele Matthäusa Meriana pt. „Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae” z 1650 roku miasto zanotowane jest pod dwiema nazwami Brig oraz Briegk[6].

W pruskim urzędowym dokumencie z 1750 roku wydanym języku polskim w Berlinie przez Fryderyka Wielkiego miasto wymienione jest pośród innych śląskich miejscowości jako Brzeg. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany w latach 1880-1904 podaje polską nazwę miejscowości Brzeg oraz niemiecką Brieg[7].

Nazwę Brzeg w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[8]. Polską nazwę Brzeg oraz niemiecką Brieg wymienia również w 1896 roku śląski pisarz Konstanty Damrot w książce o nazewnictwie miejscowym na Śląsku[9]. Damrot podaje również starszą nazwę miejscowości z łacińskiego dokumentu z roku 1234 Visoke breg pol. Wisokibrzeg[10] (Wissokembreghe).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kancjonał brzeski wydany przez Roberta Fiedlera w języku polskim w Brzegu w roku 1859.

Historyczna legenda lokacji[edytuj | edytuj kod]

  • Nieco fantastyczna i nie poparta faktami teoria mówi: Ciągłość zasiedlenia tego miejsca udokumentowana źródłami historycznymi sięga blisko 1850 lat. W czasach antycznych istniała tutaj miejscowość o nazwie Budorigum. Została ona odwzorowana na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142-147 naszej ery[11]. O tym, że miejscowość ta znajdowała się w okolicach Brzegu, informuje skorowidz nazw historycznych Orbis Latinus[12] oraz wynika to z położenia wśród innych zidentyfikowanych miejscowości Śląska. Mapa ta jest niestety zbyt mało dokładna aby ustalić w którym dokładnie miejscu znajdowało się Budorigum. Część hipotez przyjmuje iż znajdowała się ona na terenie Wrocławia.

Wiek XIII[edytuj | edytuj kod]

  • 1235 – pierwsza wzmianka o osadzie targowo-rybackiej Wisokibrzeg[10] (Wissokembreghe).
  • 1248 – przywilej lokacyjny ks. wrocławskiego Henryka III
    • wytyczenie na terenie osad Wysoki Brzeg i Małkowice regularnie rozplanowanego miasta z umocnieniami obronnymi
    • zasiedlenie miasta przez kolonistów, w dużej mierze niemieckojęzyczną ludność z Saksonii i Turyngii[13].

Wiek XIV[edytuj | edytuj kod]

Fragment detalu na budynku bramnym przedstawiający kamienne posągi Jerzego II i jego żony Barbary oraz popiersia piastowskich władców Polski i książąt brzeskich od Piasta i Ziemowita do Fryderyka II legnicko-brzeskiego
  • Od 1311 stolica niezależnego księstwa brzeskiego (potem legnicko-brzeskiego i wołowskiego) – we władaniu najdłuższej linii dynastii Piastów wygasłej w 1675 na Jerzym IV Wilhelmie.
  • W 1329 brzeski ks. Bolesław III Rozrzutny złożył hołd lenny królowi czeskiemu.
  • O Brzegu wspominają Jan Długosz w Historii Polski z XV wieku i Jan Kochanowski[14].

Wiek XVI i XVII[edytuj | edytuj kod]

  • Rozkwit w XVI wieku za panowania księcia Jerzego II.
  • W połowie XVII wieku polsko-niemiecka granica językowa przebiegała niedaleko miasta, włączając Brzeg do terytorium o dominacji języka polskiego[15].

Wiek XIX i XX[edytuj | edytuj kod]

Brzeg, (1819 r.)
  • 10 kwietnia 1741 – bitwa pod Małujowicami. Po zbombardowaniu miasta przez króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego Brzeg przeszedł w ręce Prus.
  • 15 sierpnia 1842 – otwarcie (najstarszej na Śląsku, a co za tym idzie, także najstarszej w obecnych granicach Polski) linii kolejowej Wrocław – Brzeg.
  • do 1914 dynamiczny rozwój miasta na tle szybkiego awansu politycznego, gospodarczego i cywilizacyjnego państwa pruskiego (od 1871 jako części zjednoczonych Niemiec).
    • przyrost ludności: z 11700 mieszkańców (1845) do 29000 mieszkańców (1914)[13].
    • budowa połączeń kolejowych: z Opolem i Katowicami (1843), z Nysą (1848), ze Strzelinem (1894) i z Wiązowem (1910); budowa żeglownego kanału wzdłuż Odry i portu miejskiego (1909)
    • rozwój przemysłu: garbarnia E.W. Molla (1811), fabryka wyrobów pasmanteryjnych T.T. Heinzego (1830), cukrownia Löbbecka (1846), gazownia miejska (1848), fabryka fortepianów H. Schutza (1874), cukrownia „Concordia” (1876), fabryka ksiąg biurowych Löwenthala (1879), fabryka pieców szamotowych (1887), fabryka wyrobów cementowych H. Bienecka (1902), a także fabryka pojazdów konnych, fabryka maszyn Güttlera, fabryka maszyn rolniczych Przillasa, fabryka krzeseł, fabryka cygar i browar[16].
    • rozwój przestrzenny: wchłonięcie dotychczasowych przedmieści, usunięcie murów średniowiecznych wraz z bramami (1863-1865)
    • okres rządów burmistrza Juliusa Peppela (1895-1910): po włączeniu do miasta nowych terenów, liczba mieszkańców wzrosła o 8 tysięcy; liczne inwestycje: skanalizowanie miasta, doprowadzenie bieżącej wody, wymiana nawierzchni ulic i chodników, wybudowanie elektrowni oraz urządzenie parku (przez wiele lat noszącego nazwę Park Wolności, obecnie Park Wolności im. Juliusa Peppela)[17].
    • w okresie 1878-1928 rada miejska ufundowała liczne pomniki poświęcone niemieckim osobistościom i mężom stanu[18]. Było to zgodne z trendem panującym w Niemczech na przełomie XIX i XX w., równocześnie jednak świadczyło o zwiększaniu się zasobności kasy miejskiej i aspiracji władz Brzegu oraz jego społeczności. Stawianie pomników o określonej tematyce nie pozostawało także bez związku z obecnością w Brzegu i jego okolicach mniejszości polskiej.
  • 1945
    • 23 stycznia – początek radziecko-niemieckich walk o miasto
    • 6 lutego – zdobycie Brzegu przez Armię Czerwoną, stare miasto z szeregiem cennych zabytków legło w gruzach
    • przyłączenie miasta do Polski i wysiedlenie niemieckiej ludności do Niemiec.
  • lata 60. XX w. – odbudowa najważniejszych zabytków miasta, zabudowa starego miasta blokami mieszkalnymi
  • 26 maja 1966 – tzw. pacyfikacja brzeska, wystąpienia ludności miasta w obronie mienia kościelnego, brutalnie stłumione przez oddziały ZOMO i funkcjonariuszy SB.
  • 1992 – opuszczenie miasta przez wojsko rosyjskie

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Fragment dziedzińca zamkowego
Renesansowy ratusz (1569-1577)
Wnętrze kościoła św. Krzyża, (XVIII w.)
Kamienice przy rynku w Brzegu
Budynek sądu rejonowego, front od ul. Chrobrego
Wieża ciśnień przy ulicy Rybackiej
Information icon.svg Osobny artykuł: Zabytki Brzegu.
  • renesansowy Zamek Piastów Śląskich z XIII-XVI wieku, zwany Śląskim Wawelem, zespół zamkowy (wraz z kaplicą) jest wpisany na listę zabytków klasy międzynarodowej (według dawnej klasyfikacji – klasy „0”).
  • Układ urbanistyczny Starego Miasta, z poł. XIII w., zmieniony po 1945.
  • Kościoły:
    • kościół pw. św. Mikołaja, gotycki (1370-1417)
    • Kościół Podwyższenia Krzyża Św. z XVIII wieku, barokowy z iluzjonistycznymi freskami Jana Kubena z lat 1739-1745[19]
    • Dawny kościół franciszkanów, gotycki (w ruinie). Najstarsza świątynia Brzegu, wzmiankowana w 1285 wraz z klasztorem. Rozbudowany w latach 1338-1494. W 1582 został zamieniony na książęcy arsenał. W I poł. XX w. siedziba remizy strażackiej. Do lat 80. pełnił funkcję magazynu. Wskutek zaniedbań doprowadzony do ruiny; w 1997 zawaliła się wieża i fragment prezbiterium.
  • Barokowe figury Jana Nepomucena i Tadeusza Judy z 1722, postawione przed fasadą kościoła Podwyższenia św. Krzyża w 1755.
  • Pomnik św. Trójcy na pl. Zamkowym, barokowy, wzniesiony w 1731.
  • Ratusz, z XIV wieku, przebudowany w latach 1569-1571.
  • Gimnazjum Piastowskie założone w 1569.
  • Kamienice mieszczańskie:
    • Rynek pod nr 19 – renesansowa fasada z 1621 (rekonstrukcja).
    • Rynek, cała pierzeja wschodnia zawiera fragmenty kamienic z XIV wieku.
    • Chopina 1, renesansowa z 1597.
    • Jabłkowa 5, barokowa kamienica Kreyera z 1715.
    • Jabłkowa 7, kamienica z 1797 w stylu empire.
  • Brama Odrzańska z lat 1595-1596.
  • Stare Koszary fryderycjańskie, z lat 1781-1782.
  • Planty – pozostałości twierdzy bastionowej wzniesionej wokół średniowiecznego miasta. Budowę rozpoczęto od 1572, kilkakrotnie rozbudowywana w XVII, XVIII i XIX wieku, rozebrana w 1807 i zamieniona w XIX wieku na zespół parków, dzisiaj Planty.
  • Ciekawy zespół ulic o zabudowie modernistycznej i eklektycznej, które zostały zabudowane w XIX wieku, po likwidacji twierdzy.
    • Willa Löbbecke z XIX wieku przy ul. Chrobrego, z fontanną z Trytonem (fontanna przeniesiona na zamek).
    • Budynek sądu na rogu ul. Chrobrego i Armii Krajowej. Zbudowany w latach 1898-1903.
    • Willa Neugebauera (właściciela cukrowni „Concordia”; dzisiejsze Nadodrzańskie Zakłady Przemysłu Tłuszczowego) przy ul. Jana Pawła II. Wzniesiona w 1898 w stylu eklektycznym, obiekt otoczony ogrodem, w którym zachowały się liczne krzewy rododendronu i innych roślin.
    • Chłopiec z łabędziem – fontanna w Parku Centralnym.
  • Dawna kaplica cmentarna św. Krzyża, dziś kościół garnizonowy. Obecnego kształtu nabrała w 1724.
  • Wieża ciśnień przy ulicy Rybackiej z 1877.
  • Czerwone Koszary z początku XIX wieku.
  • Synagoga z 1799.
  • Cmentarz żydowski
  • Nieistniejące pomniki niemieckie z l. 1878-1939[18].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

II Prywatne Liceum Ogólnokształacące dla Dorosłych Brzeg ul. Chrobrego 13

  • szkoły podstawowe:
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stefana Żeromskiego
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Kochanowskiego
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 im. Mikołaja Kopernika
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 8 im. Józefa Lompy (tzw. tysiąclatka)
    • Zespół Szkół nr 1 z Oddziałami Sportowymi w Brzegu (dawna Szkoła Podstawowa nr 6)
    • Zespół Szkół nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi
    • Zespół Szkół Specjalnych (dawna Szkoła Podstawowa nr 7)
  • szkoły gimnazjalne:
    • Publiczne Gimnazjum nr 1
    • Publiczne Gimnazjum nr 2 (Zespół Szkół nr 1 z Oddziałami Sportowymi)
    • Publiczne Gimnazjum nr 3
    • Publiczne Gimnazjum nr 4
  • szkoły ponadgimnazjalne:
    • I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego
    • II Liceum Ogólnokształcące im. Zbigniewa Herberta
    • Zespół Szkół Budowlanych im. ks. Jerzego II Piasta
    • Zespół Szkół Ekonomicznych
    • Zespół Szkół Zawodowych nr 1 im. M. Skłodowskiej-Curie
    • Technikum Ekonomiczne
    • Technikum Elektryczne
    • Technikum Handlowe
    • Technikum Hotelarskie
    • Technikum Informatyczne
    • Technikum Mechaniczne
    • Technikum Renowacji Zabytków
  • szkoły wyższe:

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wydanie z roku 1680 książki Adama Gdacjusza Przydatek do dyszkursu o pańskim i szlacheckim albo rycerskim stanie.

Brzeg od wieków był (obok Wrocławia) znaczącym ośrodkiem kulturalnym. Muzyka, literatura i plastyka oraz teatr stanowiły nieodłączny element życia dworu książęcego brzeskich Piastów i miasta. Nawiązując do tradycji mecenatu kulturalnego Piastów Śląskich, obecni animatorzy działań kulturalnych stworzyli z Brzegu jeden z ciekawszych centrów kulturalnych w kraju. Brzeg otwiera swoje bramy przed artystami klasy światowej, a przy tym dba o rozwój lokalnego środowiska artystycznego. Dzięki działalności animacyjnej Muzeum Piastów Śląskich i Brzeskiego Centrum Kultury, miasto Brzeg przyciąga także organizatorów znaczących imprez takich jak Międzynarodowy Festiwal „Wratislavia Cantans”, Festiwal Muzyczny „Porozumienie” (obecnie „Eurosilesia”) Wrocławski Festiwal Jazzowy „Jazz nad Odrą”, Międzynarodowy Konkurs im. F. Liszta, których ranga wykracza daleko poza granice Polski. Koncerty, wystawy, plenery malarskie, jarmarki renesansowe i spektakle odbywają się zarówno w stylowych komnatach i na dziedzińcu Zamku Piastów Śląskich, w kościołach pw. św. Mikołaja, pw. Podwyższenia Krzyża Świętego i pw. Miłosierdzia Bożego, w sali teatralnej Brzeskiego Centrum Kultury, w Galerii Sztuki Współczesnej i Wielkiej Sali Stropowej renesansowego Ratusza, a także w Amfiteatrze Miejskim i na brzeskim Rynku.

Brzeskie Centrum Kultury[edytuj | edytuj kod]

Brzeskie Centrum Kultury

Brzeskie Centrum Kultury (do 1992: Brzeski Dom Kultury) zostało otwarte w lutym 1967 po dziesięcioletnim remoncie działającego w latach międzywojennych teatru miejskiego – Brieger Stadttheater.

Brzeskie Centrum Kultury obejmuje swą działalnością:

  • Dom Kultury (przy ul. Mlecznej 5),
  • Galerię Sztuki Współczesnej w brzeskim Ratuszu,
  • Amfiteatr Miejski (na ok. 5.000 widzów) przy ul. B. Chrobrego,
  • Kino „Centrum” działające w budynku Domu Kultury – reaktywowane w listopadzie 2004,
  • Przystań rzeczną nad brzegiem Odry (w ostatniej fazie budowy).

Instytucja kultury, jaką jest Brzeskie Centrum Kultury jest organizatorem znaczących imprez artystycznych. W latach 70. organizowane były w trzech edycjach koncerty tzw. „Małego Jazzu nad Odrą”, będącego „filią” wrocławskiego festiwalu „Jazz nad Odrą”. W ramach imprezy wystąpiły znane gwiazdy europejskiego jazzu i muzyki jazz-rockowej jak: SBB z Józefem Skrzekiem na czele, Novi Singers, Trio Bartkowski-Karolak-Namysłowski, Hagaw, muzycy z Czech i Szwajcarii. Brzeg organizował również Ogólnopolski Festiwal Muzyki Współczesnej „Brzeskie Kontakty Muzyczne”, „Opolskie Spotkania Muzyczne”, Ogólnopolskie warsztaty dla piosenkarzy i zespołów wokalno-instrumentalnych, w trakcie których wykładowcami byli m.in.: Janusz Kondratowicz, Waldemar Parzyński, Stanisław Śliwiński, Zbigniew Górny, Krzysztof Heering, Krzysztof Barcik, Wojciech Zieliński, Janusz Koman, Marcin Pospieszalski, Elżbieta Zapendowska, Adam Bubiłek i wielu innych.

Brzeskie imprezy kulturalne i festiwale[edytuj | edytuj kod]

Oferta kulturalna miasta wzbogaciła się w ostatnich latach o wiele ogólnopolskich imprez: Ogólnopolski Festiwal Teatrów Różnych Form „Theatron”, Muzyczną Scenę Młodych „Bariery Kariery” (obecnie Brzeskie Konfrontacje Muzyczne). Do tradycyjnych imprez organizowanych w Brzeskim Centrum Kultury należą też: Przegląd Kolęd i Pastorałek „Brzeskie kolędowanie”, Ogólnopolski Festiwal Piosenki Religijnej „Corda Cordi” i Festiwal Piosenki Angielskiej „FACE THE MUSIC” organizowany wspólnie ze Stowarzyszeniem FPA. Wśród laureatów Festiwalu znaleźli się: Alicja Bachleda-Curuś – Zosia z Pana Tadeusza w reżyserii A. Wajdy, Justyna Świrniak – laureatka programu TVN „Zostań gwiazdą”, Grzegorz Markocki – laureat telewizyjnej „Szansy na sukces”, który zadebiutował w filmie W. Adamka Poniedziałek, Mirosław Witkowski z Nowego Sącza, Monika Urlik z Dzierżoniowa, Kamila Juda z Wrocławia – laureatka „Szansy na sukces” z Budką Suflera, Beata Pieczywek (pseudonim artystyczny: Beata Wald) z Grunwaldu - laureatka „Szansy na sukces” z Beatą Kozidrak oraz Grand Prix VIII FPA w Brzegu, która wygrała finał „Szansy na sukces” w Sali Kongresowej w Warszawie w maju 2003. i Georgina Tarasiuk z Białej Podlaskiej – laureatka Kategorii Dziecięcej VI FPA. Tarasiuk wydała swoją pierwszą płytę w Sony Music Polska, a we wrześniu 2003 wystąpiła obok Małgorzaty Walewskiej w koncercie z José Curą w Poznaniu. W wielu swoich wywiadach bardzo wyraźnie stwierdza, że początek jej kariery miał miejsce w Brzegu. Dominika Gawęda, nowa wokalistka zespołu Blue Café, to również laureatka z Brzegu. Sasha Strunin, połowa duetu The Jet Set, który reprezentował Polskę na festiwalu Eurowizji, to również laureatka festiwalu w Brzegu sprzed 4 lat.

Znacznymi sukcesami w ostatnim czasie okazały się: organizacja, po raz pierwszy w 2006, Międzynarodowego Pleneru Malarskiego w ramach cyklicznego projektu „Festiwal kultur – Średniowiecze Brzeg 2006”, oraz Międzynarodowego Pleneru Malarskiego „Festiwal kultur – Renesans Brzeg 2008”, Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Ulicznej „BuskerBus” Wrocław – Brzeg – Jelenia Góra – Zielona Góra 2008, reaktywowanie w Brzegu w 2006 z bardzo dużym sukcesem po blisko 30 latach przerwy koncertów Międzynarodowego Festiwalu Jazzowego „Jazz nad Odrą w Brzegu”, a także zorganizowanie po raz pierwszy w 2008 Festiwalu Piosenki Francuskiej.

Instytucje kulturalne[edytuj | edytuj kod]

  • Miejska Biblioteka Publiczna im. Księcia Ludwika I
  • Wojewódzka Biblioteka Pedagogiczna

Współpraca zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Bliskie kontakty łączą Brzeg z zaprzyjaźnionymi i partnerskimi miastami: niemieckim Goslar, francuskim Bourg-en-Bresse i czeskim Beroun. Wielkim wydarzeniem okazała się organizacja międzynarodowych warsztatów artystycznych „Kultura dla młodych bez granic – Brzeg 2005”, w których udział wzięło około 40 młodych osób z Goslar i Beroun, a także młodzież polska.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Brzeg jest ośrodkiem przemysłowym i gospodarczym, zarówno w województwie opolskim, jak i w skali całego kraju. W mieście wyróżnić możemy fabryki maszyn rolniczych, silników elektrycznych, zakłady tłuszczowe, cukiernicze.

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

Park Chrobrego w zespole plant miejskich

W Brzegu jest 51 pomników przyrody: lipa srebrzysta, 17 Dębów szypułkowych, Dąb burgundzki, Dąb czerwony, 24 Platany klonolistne, Jesion wyniosły, Cis pospolity, Tulipanowiec amerykański, Buk pospolity, 2 Miłorzęby chińskie, Cypryśnik błotny[potrzebne źródło]

Sport[edytuj | edytuj kod]

  • Cukierki Odra Brzeg – klub występujący w ekstraklasie koszykarek
  • Orlik Brzeg – II liga piłkarzy ręcznych
  • Orlik Brzeg – II liga futsalu grupa śląsko-opolska
  • BTP Stal Brzeg – IV liga piłki nożnej
  • WSH-E Stal Brzeg – III liga koszykówki męskiej
  • Centrum Taekwon-do – brzeska sekcja Taekwon-do I.T.F
  • Brzeska Liga Koszykówki – amatorska liga koszykówki
  • MKS 6 Brzeg – klub softballowy, wielokrotny mistrz Polski i Europy w softballu
  • Grabarze Skarbimierz – I liga baseballu
  • UKS SAP Brzeg - uczniowski klub sportowy grający w lidze powiatowej w podokręgu opolskim

Media lokalne[edytuj | edytuj kod]

  • Nowa Trybuna Opolska – oddział w Brzegu
  • Radio Opole – oddział w Brzegu
  • Gazeta Brzeska – najstarsza w Brzegu, ukazuje się od 1990, obecnie bezpłatny dwutygodnik, wydawca prywatny
  • Kurier Brzeski – tygodnik wydawany od 1993, obecnie przez Brzeską Oficynę Wydawniczą s.c.
  • Panorama Powiatu – lokalny tygodnik wydawany przez Media Art sp. z o o., dystrybuowany na terenie powiatu brzeskiego,
  • Forum Brzeg (forumbrzeg.pl) – dyskusyjno-informacyjne forum mieszkańców miasta Brzeg
  • Brzeg.com.pl – Najstarszy Portal Miejski
  • InfoBrzeg.pl - ukazuje się codziennie od 14 grudnia 2008 roku
  • Express Brzeski – od marca 2010, gazeta grupy Expressy Dolnośląskie wydawana raz na miesiąc
  • Brzeska Regionalna – ukazuje się od września 2011, bezpłatny tygodnik dystrybuowany na terenie całego powiatu
  • TwójBrzeg.pl – miejski portal informacyjny
  • Fajnybrzeg.pl - miejski portal informacyjno - kulturalny

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Most Piastowski w Brzegu

Brzeg posiada dobrze rozwiniętą komunikację kolejową i autobusową. Stacja PKP Brzeg jest obsługiwana przez PKP Intercity oraz Przewozy Regionalne. Miasto posiada bezpośrednie połączenia kolejowe z Opolem, Wrocławiem, Krakowem, Warszawą, Katowicami, Poznaniem, Szczecinem, Zieloną Górą, Lublinem, Kielcami, Przemyślem, Zamościem, Nysą i in.

Komunikację autobusową zapewnia przedsiębiorstwo PKS Brzeg. Ważniejsze kierunki to Wrocław, Opole, Grodków, Namysłów, Nysa, Karpacz, Strzelin, Wiązów i in. W niedziele uruchamiany jest specjalny kurs do Szklarskiej Poręby.

Komunikacje miejską (zbiorową) zapewnia miastu także spółka PKS Brzeg uruchamiająca 10 linii na terenie miasta i gminy – 0A, 0B, 1, 2, 2A, 3, 4, 5, 6 i 8 – z czego ta ostatnia uruchamiana jest tylko w okresie wakacyjnym.

W 2013 przy ul. Mossora oddano do użytku sanitarne lądowisko.

Kościoły i związki wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół ewangelicko - augsburski, ul. Łokietka 9

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Urodzeni w Brzegu[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z Brzegiem[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Powierzchnia, liczba ludności i gęstość zaludnienia wg stanu na 1 stycznia 2012 r..
  2. Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  3. 3,0 3,1 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 9, 30.
  4. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
  5. H. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889.
  6. Matthäusa Meriana,”Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae”, Frankfurt am Main 1650.
  7. Brzeg – Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Tom I, s. 396.
  8. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.11.
  9. Konstanty Damrot, „Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung: mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen: Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde”, Verlag von Felix Kasprzyk, Beuthen 1896.
  10. 10,0 10,1 Opolszczyzna, listopad 1961, s. 5.
  11. LacusCurtius • Ptolemy’s Geography – Book II, Chapter 10.
  12. ORBIS LATINUS – Letter B.
  13. 13,0 13,1 Heinz Stoob, Peter Johanek (Hrsg.), Waldemar Grosch (Bearb.): Deutsches Städtebuch: Bd. 1., Schlesisches Städtebuch. Stuttgart, 1995, s. 54.
  14. Jan Kochanowski: Dzieła polskie. Warszawa: 1972, s. 64-65. Cytat: fragment utwóru Satyr, albo dziki mąż, gdzie jest wzmianka o handlu wołami w mieście Brzegu: To największe misterstwo, kto do Brzegu z woły, A do Gdańska wie drogę z żytem a z popióły.
  15. Dorota Borowicz: „Mapy narodowościowe Górnego Śląska od połowy XIX wieku do II Wojny Światowej”. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2004, s. 33. ISBN 83-229-2569-7.
  16. Krystian Heffner: Brzeg – historia i współczesność. Opole 1987, s. 35.
  17. Paweł Pawlita: Julius Peppel – zasłużony dla rozwoju miasta. Panorama Powiatu Brzeskiego. [dostęp 27 września 2009].
  18. 18,0 18,1 Romuald Nowak: Pomniki Brzegu. Panorama Powiatu Brzeskiego. [dostęp 14 września 2009].
  19. Antonina Żaba: Freski w kościele w Brzegu. „Spotkania z Zabytkami”, 6/2008. [dostęp 10 września 2009].
  20. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 10 stycznia 2014.
  21. 21,0 21,1 21,2 brzeg.pl: Miasta partnerskie. [dostęp 2012-06-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Historyczne dziedzictwo Ziemi Brzeskiej. Historia lokalna na przykładzie wybranych powiatów, miast i gmin, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej & Powiat Brzeski, Brzeg 2005, ISBN 83-920550-8-X.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons