Nisko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Nisko.
Nisko
Herb Flaga
Herb Niska Flaga Niska
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat niżański
Gmina Nisko
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 20 października 1933
Burmistrz Julian Ozimek
Powierzchnia 60,96 km²
Wysokość 156 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

15 535
256 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 15
Kod pocztowy 37-400
Tablice rejestracyjne RNI
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Nisko
Nisko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nisko
Nisko
Ziemia 50°31′10″N 22°08′30″E/50,519444 22,141667Na mapach: 50°31′10″N 22°08′30″E/50,519444 22,141667
TERC
(TERYT)
3182412054
Urząd miejski
pl. Wolności 14
37-400 Nisko
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Nisko w Wikisłowniku
Strona internetowa

Niskomiasto w województwie podkarpackim, w powiecie niżańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nisko. Położone nad rzeką San, od północnego zachodu graniczące ze Stalową Wolą.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 15 535 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 60,96 km²[2]. Na północy ograniczone jest rzeką San, a na południu pozostałościami Puszczy Sandomierskiej. Od zachodu graniczy ze Stalową Wolą, natomiast od wschodu z wsiami Wolina, oraz Racławice.

Przez miasto przebiegają szlaki komunikacyjne: linia kolejowa Przeworsk-Rozwadów, droga krajowa nr 77 Stalowa Wola-Leżajsk (Lipnik – Przemyśl), droga krajowa nr 19 Lublin-Rzeszów (Kuźnica Białostocka – Barwinek).

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnobrzeskiego.

Nisko jest podzielone na dzielnice: Barce, Malce, Moskale, Warchoły, Podwolina, Centrum.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Czasy prehistoryczne[edytuj | edytuj kod]

Nisko i okolice to teren niezmiennie atrakcyjny dla archeologów. Do tej pory zinwentaryzowano około 150 stanowisk ze śladami prehistorycznych kultur. Badania archeologiczne dowodzą, że osadnictwo na tych terenach sięga znacznie wcześniejszego okresu niż 1439 r., kiedy to ukazała się pierwsza wzmianka o Nisku. Odkrycia dokonane na tzw. "Skrzyńskiej Górze" pochodzą z epoki neolitu.

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą wzmiankę o Nisku znajdujemy w dokumencie z 15 kwietnia 1439 r., w którym król Władysław Warneńczyk zapisał Mikołajowi Czajce z Jawora 200 grzywien na wsiach Nysky, Zaoszicze (Zaosice w Sandomierskiem) i Pyelaskowicze (Pilaszkowice w Lubelskiem)[3][4]. O Nisku wspomina również Jan Długosz w Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[5]

Dawna nazwa miejscowości Niżsko zachowała się do dziś w formie przymiotnikowej niżański[6][7]

W wiekach X-XIII nastąpił drugi etap rozwoju osady w Nisku, w jego efekcie powstało dzisiejsze miasto. W tym samym czasie założono, na wzgórzu nad Sanem, osadę w Krzeszowie. Ludność, osiedlająca się w Puszczy Sandomierskiej we wczesnym średniowieczu, zajmowała się hodowlą, rolnictwem i rzemiosłem (garncarstwo, tkactwo, obróbka metali, kości rogu itp.) Wynikało to z konieczności przystosowania się do warunków panujących w puszczy. Po wytrzebieniu grubej zwierzyny, dotychczasowi łowcy musieli przeobrazić się w rolników i rzemieślników.

Intensyfikacja procesów osadniczych nastąpiła z chwilą nadawania ziem Puszczy Sandomierskiej możnym radom i Kościołowi. Rodziły się własności ziemskie, m.in. Tarnowskich i Gryfitów, duże posiadłości kościelne. Królewszczyzny ulegały poważnemu zmniejszeniu. W XIII wieku, skutkiem najazdów tatarskich, ludność Ziemi Sandomierskiej, wypędzona ze zrujnowanych siedzib, skolonizowała północne obszary puszczy. Wtedy założono m.in. osadę Bieliny.

Plac Wolności

Od wczesnego średniowiecza do XVI wieku z tytułu własności królewskiej Nisko i okolice były eksploatowane gospodarczo jako miejsce wielkich polowań a następnie wyrębu i spławu drewna Sanem i Wisłą. Nisko stanowiło centrum życia gospodarczego i kulturalnego ludności z południowych obrzeży Puszczy Sańsko-Wiślanej.

Czasy nowożytne[edytuj | edytuj kod]

W drugiej połowie XVI wieku miały miejsce na tych terenach wystąpienia i bunty o charakterze antyfeudalnym. Powodem konfliktu było nadużywanie władzy i wyzysk chłopów przez starostę sandomierskiego Andrzeja Firleja. W związku z tym w 1577 i 1578 r. chłopi z Niska, Zalesie (powiat stalowowolski), Pława, Zarzecza wnieśli do króla Stefana Batorego, w czasie jego pobytu w Tarnogrodzie i Zamchu, "żałobę" o sprawiedliwość i opiekę. Spowodowało to zaostrzenie konfliktu, który z czasem objął całe starostwo sandomierskie.

W zaistniałym sporze król stanął po stronie chłopów. Andrzej Firlej został wezwany do Warszawy przez króla. Tam też na sejmie walnym koronnym w dniu 10 listopada 1583 r. wydano korzystny dekret dla chłopów. Następnie na zjazdach w obecności starosty Firleja w marcu 1583 roku w Niepołomicach i kwietniu tegoż roku w Sandomierzu podjęto dalsze orzeczenia, które w dużym stopniu ulżyły niedoli poddanych w majątkach królewskich.

W XVII wieku cały region znalazł się w latyfundium rodziny Lubomirskich. Nisko, podobnie jak inne osady, np. Ryki, Tuszów czy Lubartów specjalizowało się w uprawie żyta. Gospodarcze zubożenie i zahamowanie rozwoju przyniosły wojny szwedzkie. 28 marca 1656 roku Stefan Czarniecki stoczył tu bitwę z ustępującymi ku Wiśle wojskami szwedzkimi Karola Gustawa i był bliski zwycięstwa.

Nisko było miejscem kilku centralnych obozowań i zwoływań szlachty (niemal konfederacji) z całego kraju np. w 1713 czy w 1740 r.

Okres nowoczesny[edytuj | edytuj kod]

Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 r. byłe dobra królewskie stały się własnością funduszu religijnego. Rząd austriacki podjął akcję rozwoju hut żelaza i szkła. Z powodu braku odbiorców i złych dróg transportowych rozwój przemysłu skończył się fiaskiem. Rząd austriacki wystawił Nisko na licytację. Z dniem 14 lipca 1834 r. nowym właścicielem Niska został Łowczy Dworu Karol Reinchenbach. Natomiast majątek Sopot koło Niska zakupił magnat pochodzenia polsko-czeskiego Eugeniusz hr. Kinsky.

W 1867 r. dobra w Nisku, należące do rodziny Reinchenbachów, nabył hr. Roger de Miremout (pochodzenia austriacko-francuskiego). Staraniem hr. Rogera Resseguiera, który wykorzystał w tym celu koneksje z dworem austriackim, ustanowiono w Nisku siedzibę władz administracyjnych z funkcją starosty. W tym czasie ponownie uruchomiono huty żelaza, fabrykę zapałek, a także założono warsztaty kowalsko-ślusarskie. Po śmierci hr. Rogera Resseguiera majątek odziedziczył jego syn Oliver, który wcześniej w 1868 roku wstąpił w związek małżeński z Marią Kinsky, córką Eugeniusza.

Był to okres dynamicznego rozwoju Niska i okolic. Resseguierowie wybudowali duży tartak, młyn i browar. W 1896 r. rozpoczęto budowę kolei na trasie Rozwadów-Nisko-Przeworsk. Od 1877 r. istniała poczta konna do Rzeszowa, prowadzona przez Majerów. Od 1900 r. do Rzeszowa wiodła bita droga, łącząca się z powstałą wcześniej, obecną ulicą Sandomierską, po której obu stronach stały drewniane domki. W 1875 r. wybudowano budynek starostwa (obecnie UGiM), jako że od roku 1855[8] Nisko było siedzibą powiatu. W 1894 r. powstała cegielnia ręczno-konna, a w cztery lata później mechaniczna. W. 1870 r. zorganizowano liczący 12 łóżek pierwszy szpital, mieszczący się przy ul. Sandomierskiej (budynek internatu Szkoły Elektrycznej). W osiem lat później uruchomiono pierwszą aptekę.

W latach 1870-1900 Nisko miało 2 sklepy spożywcze, 3 mięsno-wędliniarskie, 3 mięsno-wołowe (żydowskie), 7 przemysłowych, 2 restauracje, piwiarnie, ciastkarnie, sklep monopolowy i z artykułami kolonialnymi.

Przełom dziewiętnastego i dwudziestego wieku to czas masowej emigracji do Ameryki. W rejestrze Ellis Island wpisanych jest około 700 osób przybyłych z Niska w latach 1898-1923[9].

Pod koniec XIX wieku wybudowano w Nisku koszary, w których stacjonował 4 Batalion Strzelców Polowych, a następnie IV batalion 40 Pułku Piechoty (od 1907 do 1914 roku)[10]. W 1902 r. istniało już przedszkole na obecnej ulicy 3 Maja, prowadzone przez siostry zakonne.

Od 1906 r. w majątku Resseguierów było światło elektryczne. W mieście działała własna straż pożarna. Istniał już 40 łóżkowy szpital przy ulicy I. Paderewskiego, świadczący usługi dla okolicznej ludności i miejscowych zakładów pracy: młyna, cegielni, garbarni. O jakości usług lekarskich może świadczyć fakt, że już 25 marca 1846 roku lekarz Buchta zastosował w Nisku znieczulenie eterowe trzecie tego typu w Polsce. W 1904 roku ze składek społeczeństwa powstał budynek Towarzystwa Gimnastycznego "SOKÓŁ". Te dwie instytucje odegrały wielką rolę w kształtowaniu polskości u młodych ludzi. Świadczy o tym ilość młodzieży niżańskiej, która wzięła udział w walkach o niepodległość. Gimnazjaliści walczyli w legionach Piłsudskiego, a w 1918 uczniowie starszych klas poszli ochotniczo bronić Lwowa. Najwięcej jednak młodzieży walczyło w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku.

Czasy II Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

Po odzyskaniu niepodległości przy budynku Gimnazjum został odsłonięty pomnik Orląt, upamiętniających poległych uczniów: Stefana Kościółka, Mariana Zarębę. Podczas I wojny światowej miasto zostało dość znacznie zniszczone. Z chwilą uzyskania niepodległości w dniu 31 października 1918 roku, odbył się na plantach wiec z udziałem mieszkańców Niska i okolic. W czasie wiecu poinformowano ludność o podpisaniu kapitulacji przez dowództwo austriackie oraz o powstaniu polskich władz w Krakowie. Przystąpiono do organizacji władz powiatowych. Starostą został profesor gimnazjalny Stanisław Ćwikowski, który mianował nowych wójtów i utworzył porządkową straż obywatelską. Następnie w krótkim czasie została zorganizowana władza powiatowa i lokalna. Tereny niżańskie weszły w nowy etap rozwoju w wolnej, niepodległej Polsce. Rosła liczba mieszkańców – w 1921 r. Nisko liczyło 5103 obywateli. Ludność znajdowała zatrudnienie w administracji, na kolei, poczcie, w zakładach drzewnych i cegielni oraz handlu. 19 stycznia 1937 r. w kancelarii notariusza Karola Hettlingera w Warszawie podpisano umowę o założeniu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą Zakłady Południowe – Sp. z o.o. w Nisku. 20 marca 1937 r. ścięto pierwsze sosny w lasach wsi Pławo, należące uprzednio do Frankego, przygotowując teren pod inwestycje Centralnego Okręgu Przemysłowego.

Dla Niska otwarły się nowe, wielkie perspektywy, nawet osiedle i ośrodek przemysłowy w Stalowej Woli do 1946 r. przynależne były do starostwa niżańskiego, a robotnicy rekrutowali się z okolic i miasta Niska. Prawa miejskie otrzymało Nisko 20 października 1933 r. do tego czasu było jedną z dwu wsi, w których mieściły się siedziby powiatów. W 1932 r. Nisko zyskało herb przedstawiający jodłę i biegnącą z góry na dół wstęgę rzeki San.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Podczas kampani wrześniowej w 1939 w okolicach Niska był bombardowany Szkolny Pociąg Pancerny i stacja kolejowa. W czasie okupacji – Nisko było bastionem polskości. Utworzono tu Obwód AK Nisko z siedzibą w Stalowej Woli. Tu działały Bataliony Chłopskie, "Roch", "Straż". Represje hitlerowskie stosunkowo wcześnie dotknęły miasto. Już 6 listopada 1939 r. zarządzeniem Land-komisarza Ehausa 150 nauczycieli z całego powiatu zostało wezwanych na konferencje. Wszystkich aresztowano i osadzono w więzieniu w Rzeszowie.

Kolejne represje nastąpiły wiosną 1940, kiedy to aresztowano prawie całą inteligencję niżańską. Równie okrutny los spotkał żołnierzy i policjantów. Wielu z nich oddało życie na różnych frontach II wojny światowej, w obozach koncentracyjnych i sowieckich łagrach. Nazwiska ich upamiętniają tablice umieszczone na ścianach miejscowego kościoła parafialnego.

Dworzec PKP

Nisko i okolice znalazły się w centrum zainteresowania okupanta niemieckiego jako stolica terytorium żydowskiego, ośrodka emigracyjnego w skali europejskiej. Adolf Eichmann, naczelny "ekspert do rozwiązania kwestii żydowskiej" w hitlerowskich Niemczech, uznał Nisko i okolice za najbardziej nadające się do założenia wydzielonego "państwa żydowskiego". Pierwszy "Durchgangslager bei Nisko" zlokalizowany został w Zarzeczu. 18 października 1939 roku na stacje kolejową w Nisku przybył 1000-osobowy konwój Żydów z Wiednia i Pragi, do którego sam SS-Hauptsturmfuhrer Adolf Eichmann wygłosił "mowę powitalną".

Teren przyległy do obszaru niżańskiego stanowił bazę partyzancką, dla oddziałów partyzantów polskich i sowieckich, które nękały skutecznie okupanta, ale w odwecie na ziemi niżańskiej dokonywane były częste aresztowania i pacyfikacje.

Tuż po wycofaniu się wojsk hitlerowskich, w Nisku i przylegających miejscowościach stacjonują oddziały NKWD, prowadzące śledztwa i wywiady. Powtarzają się przypadki pojedynczych rozstrzeliwań Polaków. W październiku, a głównie w listopadzie NKWD prowadzi masowe aresztowania byłych żołnierzy AK i wywozi ich do bazy w Przemyślu. W niedalekim Ulanowie aresztowano ponad 70 ludzi, w sąsiednim Przędzelu 18, w Nisku 7. Aresztowanych wywożono przeważnie do Borowicz. Wielu z nich nie powróciło. Rozpoczęły się równocześnie aresztowania przez PUBP i WUBP zwłaszcza wśród środowisk akowskich i powracających zdemobilizowanych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Grupy akowskie, które uniknęły aresztowań, wobec nowego terroru okupacyjnego tworzą nowe oddziały partyzanckie jak np. oddział "Wołyniaka", "Tarzana" i inne. Nieliczne i małe oddziały są stopniowo likwidowane przez oddziały KBW i UB. Mieszkaniec Niska młody Tadeusz Gajda ps. "Tarzan" został ujęty w okolicy Tarnowa i stracony. Stracony został również jego ojciec ujęty w Mielcu przez UB. Na terenie Niska powstaje organizacja WIN, której członkowie zostają aresztowani w październiku 1946 i bądź zamordowani, bądź skazani na długie lata więzienia. Ponadto w tym okresie aresztowano i stracono członków organizacji niepodległościowych, w tym Adama Mireckiego ps. "Adaś", byłego dowódcę okręgu Lublin NOW.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

30 lipca 1944 r. początek powojennego rozwoju miasta Niska. Rozbudowało się ono znacznie. Do 1973 roku Nisko było miastem powiatowym, kiedy to włączono go do nowo powstałego powiatu Stalowa Wola. Od 1975 r. stało się siedzibą władz miejsko-gminnych. Podczas kolejnej reformy administracyjnej na skutek społecznych protestów i poparcia okolicznych gmin od 1 lutego 1991 r. ustanowiono w Nisku siedzibę Urzędu Rejonowego, który obejmował 8 gmin: Bojanów, Harasiuki, Jarocin, Jeżowe, Krzeszów, Nisko, Rudnik nad Sanem, Ulanów.

Od 1 stycznia 1999 roku Nisko jest siedzibą powiatu. Powiat Niżański usytuowany jest w Kotlinie Sandomierskiej, w województwie podkarpackim stanowi lokalną wspólnotę samorządową tworzoną przez mieszkańców powiatu oraz terytorium obejmujące: gminę Nisko, Rudnik nad Sanem, Ulanów, Harasiuki, Jarocin, Jeżowe, Krzeszów.Ma on powierzchnię 786 km², a zamieszkuje go ok. 68 000 ludzi.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Okolice Niska są typowym obszarem nizinnym zaliczanym przez geografów do Kotliny Sandomierskiej. Na północ od miasta znajduje się koryto rzeki San. Jej brzegi pełne są starorzeczy, a porastają je m.in. olszyna, wierzby i czeremchy. Wzdłuż zabudowy miejskiej ciągnie się otwarta przestrzeń z polami i łąkami, na południu ograniczana przez lasy Puszczy Sandomierskiej pełne drzew zarówno liściastych (dęby, buki, brzozy), jak i iglastych (sosny, jodły, świerki). W runie leśnym można znaleźć mchy, porosty, paprocie, jagody oraz różne gatunki traw.

Nisko zbudowane jest na glebach piaszczystych, niesprzyjających rozwojowi rolnictwa. Jeszcze na początku XX wieku ogromny problem dla lokalnej społeczności stanowiły wędrujące wydmy, które niszczyły uprawy oraz zabudowania. Ich pozostałości można było oglądać jeszcze w latach 90. przed zbudowaniem Osiedla 1000-lecia.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

  • Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Nisku (siedziba w Gimnazjum nr 1)
  • Wydział Transportu i Elektrotechniki Politechniki Radomskiej (siedziba w RCEZ)
  • Wydział Zamiejscowy Wyższej Szkoły Bezpieczeństwa i Ochrony w Warszawie (siedziba w Gimnazjum nr 1)

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

  • Regionalne Centrum Edukacji Zawodowej (były Zespół Szkół Elektrycznych)
  • Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Czarnieckiego w Nisku

Szkoły podstawowe i gimnazja[edytuj | edytuj kod]

  • Gimnazjum nr 1 im. kard. Stefana Wyszyńskiego w Nisku (Nisko-Centrum)
  • Zespół Szkół nr 2 (Nisko-Centrum):
    • Gimnazjum nr 2
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5
  • Zespół Szkół nr 3 (Nisko-Warchoły):
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3
    • Gimnazjum nr 3
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 (Nisko-Centrum)
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 4 (Nisko-Podwolina)
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 6 (Nisko-Malce)

Przedszkola i żłobki[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole nr 1
  • Niepubliczne Przedszkole "Żaczek" (dawniej Przedszkole nr 2)
  • Niepubliczne Przedszkole "DOMmisia"
  • Niepubliczne Przedszkole "Akademia Przedszkolaka"
  • Niepubliczny Punkt Przedszkolny "Słoneczko"
  • Żłobek Miejski

Kościoły i związki wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Jana Chrzciciela w Nisku

Katolicyzm

W Nisku znajduję się 5 parafii należących do dekanatu Nisko:

Restoracjonizm

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Nisku działa kilka klubów sportowych:

  • MKS Sokół Nisko kultywujący tradycje założonego w 1919 roku Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół", prowadzi obecnie sekcje piłki nożnej, kiedyś podnoszenia ciężarów.
  • AKS (Amatorski KS) Orkan Nisko prowadzący sekcje siatkówki seniorów, juniorów i juniorek;
  • KS Podwolina, klub piłkarski w jednej z dzielnic miasta;
  • UKS Winking, klub uprawiający mało znaną dziedzinę sportu – armwrestling (siłowanie się na rękę);
  • PUKS (Parafialno – Uczniowski KS) Samson Nisko zajmuje się młodzieżą szkolną i prowadzi sekcje piłki ręcznej juniorów, lekkoatletyki.

Na terenie gminy Nisko, działalność prowadzą jeszcze kluby piłkarskie: KP Zarzecze, SKS Racławice.

Infrastruktura sportową w mieście tworzy przede wszystkim stadion miejski, na którym mecze rozgrywa Sokół Nisko, oraz drużyna rezerw i juniorów. Stadion posiada zadaszoną trybunę z siedziskami dla 430 osób w tym 4 niepełnosprawnych. Stadion jest cały czas unowocześniany. Rozgrywki halowe odbywają się w Hali LO przy ulicy Słowackiego oraz Hali Gimnazjum na ulicy 1000-lecia – tu mecze rozgrywa Orkan. W czerwcu 2006 roku do użytku została oddana nowa hala sportowa przy Regionalnym Centrum Edukacji Zawodowej (ul. Sandomierska). Jest to największa sala gimnastyczna w Nisku, posiadająca boisko siatkarskie o wymiarach olimpijskich. Istnieją także pełnowymiarowe boiska piłkarskie w dzielnicy Moskale, Podwolina, Barce oraz na terenie Jednostki Wojskowej.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Masowa komunikacja drogowa na terenie Niska obsługiwana jest w całości przez Stalową Wolę. Wzdłuż ulicy Sandomierskiej przebiega podmiejska trasa autobusów ZMKS Stalowa Wola, na której kursują dwie linie: 1 i 4, zaś linia 2 kursuje ulicą Sopocką dochodząc do ulicy Sandomierskiej przy Jednostce Wojskowej. Cena biletów to 3,00 zł (ulgowy: 1,50 zł)[11]. PKS Stalowa Wola obsługuje wszystkie dalsze połączenia. Autobusy jeżdżą trasą: ul. Sandomierska – ul. 1000-lecia – ul. Kolejowa. Również w 2012 roku ZMKS uruchomił linie 12 (do Przędzela) i 18.

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Nisko leży przy skrzyżowaniu ważnych dróg krajowych, przez miasto przechodzą drogi:

Na lata 2007-20 planowane są następujące drogi ekspresowe:

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

W Nisku znajduje się pięć stacji kolejowych: Nisko Malce (nieczynna), Nisko Moskale, Nisko Osiedle, Nisko Centrum, Nisko Podwolina. Na wszystkich zatrzymują się połączenia regionalne, na stacji Nisko także pociągi pospieszne.

Położenie miasta[edytuj | edytuj kod]

Gmina Nisko usytuowania jest w Kotlinie Sandomierskiej, na skraju Puszczy Sandomierskiej, w północnej części województwa podkarpackiego na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych LublinRzeszów i SandomierzPrzemyśl. Przechodzi też również linia kolejowa RozwadówPrzeworsk. Jest jedną z siedmiu gmin powiatu niżańskiego. Siedziba Urzędu Gminy i Miasta znajduje się w mieście Nisko. Gmina pod względem obszaru zajmuje drugie miejsce w powiecie niżańskim po gminie Harasiuki. Sąsiaduje z gminami: Stalowa Wola, Pysznica, Bojanów, Rudnik nad Sanem, Ulanów i Jeżowe.

Główną rzeką przepływającą przez teren gminy jest San wraz z dopływami. Leży ona w obrębie stykających się trzech mezoregionów: Płaskowyżu Kolbuszowskiego, Płaskowyżu Tarnogrodzkiego i Równiny Biłgorajskiej. Na zachód i południe gminy rozciąga się Puszcza Sandomierska, na północ Lasy Janowskie, zaś na wschód Puszcza Solska. Tutejszy klimat charakteryzuje się upalnymi latami z niewielką ilością opadów, zimami dość łagodnymi, umiarkowanie śnieżnymi.

Płaskowyż Kolbuszowski zajmuje środkową część Kotliny Sandomierskiej, wznosi się od 220 do 270 m n.p.m. i ma charakter rolniczo-leśny.

Równina Biłgorajska to kraina leśno-łąkowa, z pięknymi borami sosnowymi, licznymi wydmami, torfowiskami i jeziorkami. Płaskowyż Tarnogrodzki charakteryzuje się obecnością gleb lessowych sprzyjających rozwojowi rolnictwa.

W skład gminy wchodzi miasto Nisko, które oficjalnie uzyskało status miasta w 1930 roku oraz 6 sołectw: Kończyce, Nowa Wieś, Nowosielec, Racławice, Wolina i Zarzecze. Zarzecze to stara wieś królewska, wzmiankowana w XIX w., leżąca na trasie do Ulanowa, a Racławice są jedną z najstarszych w okolicy wsi. Kilka lat temu utworzono nowe sołectwo Malce.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Nisko prowadzi współpracę na zasadzie partnerstwa miast z pięcioma zagranicznymi miejscowościami[12]:

Znani mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

  • prof. dr hab. inż. Stanisław Bałut (ur. 1921 w Nisku, zm. 1994), profesor nadzwyczajny Wydziału Leśnego Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
  • Elżbieta Jaworowicz (ur. 1946), dziennikarka TVP, autorka programu interwencyjnego "Sprawa dla reportera"
  • Zbigniew Niemczycki (ur. 1947), polski przedsiębiorca, jeden z najbogatszych Polaków
  • Danuta Hübner , (ur. 8 kwietnia 1948 w Nisku) – polska polityk, była minister ds. europejskich w rządzie Leszka Millera i była szefowa UKIE, pierwszy polski komisarz w Unii Europejskiej ds. polityki regionalnej.
  • Stanisław Dąbek , (ur. 28 marca 1892 w Nisku, zm. 19 września 1939) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, pośmiertnie awansowany na generała brygady. Podczas kampanii wrześniowej w 1939 był dowódcą Morskiej Brygady Obrony Narodowej i p.o. dowódcą Lądowej Obrony Wybrzeża.
  • Witold Karaś , (ur. 1951), polski piłkarz i trener, grał na pozycji napastnika. Jest wychowankiem Zenitu Nisko.
  • dr Zdzisław Londoński – filozof, historyk literatury, dyrektor gimnazjum i liceum w Nisku, w maju 1940 r. wywieziony do Oświęcimia i tam zamordowany
  • Marek Kotylak – mistrz świata w kulturystyce z 2005 roku
  • Stanisław Stroński (1882-1955) – profesor filologii, endecki polityk i publicysta
  • Mirosław Żuławski (1913-1995) – pisarz, dyplomata
  • Jan Maria Gisges (ul. 1914 w Nisku, zm. 1983) – polski poeta, prozaik oraz autor sztuk scenicznych.

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507.
  3. Materiały archiwalane wyjęte głównie z metryki litewskiej od 1348 do 1607 roku, wyd. [Antoni Prochaska|A. Prochaska], Lwów 1890, s. 83.
  4. Zbiór dokumentów małopolskich, cz. 1: Dokumenty z lat 1257-1420, wyd. Irena Sułkowska-Kurasiowa, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, s. 396. – Oryginalny dokument pergaminowy nacięty na znak unieważnienia, ze streszczeniem i notą archiwum koronnego, znajduje się obecnie w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie, sygn. 4854.
  5. http://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=26926&from=FBC s. 365 (s. 384 w przeglądarce).
  6. Polszczyzna na co dzień, red. Mirosław Bańko, Warszawa 2006, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 371.
  7. Maciej Malinowski, Obcy język polski, Warszawa 2003, "Westa-Druk" Wydawnictwo Tygodnika "Angora" M. Kuliś, s. 154.
  8. Nowa data powstania powiatu niżańskiego, EchoDnia.eu, 24 maja 2007
  9. Ellis Island Database (ang.). [dostęp 2011-06-28].
  10. Seidels kleines Armeeschema. Dislokation und Einteilung des k.u.k. Heeres, der k.u.k. Kriegsmarine, der k.u.k. Landwehr und der königlich ungarischen Landwehr. Nr. 55 – Mai 1904. Wien 1914; Nr. 63 – Mai 1908; Nr. 76 – August 1914. Wien 1914
  11. Cennik biletów – ZMKS Stalowa Wola
  12. Miasta partnerskie. www.nisko.pl. [dostęp 2011-06-10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]