Dziwnów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dziwnów
Główna ulica
Główna ulica
Herb Flaga
Herb Dziwnowa Flaga Dziwnowa
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Powiat kamieński
Gmina Dziwnów
gmina miejsko-wiejska
Data założenia XIII wiek
Prawa miejskie 1 stycznia 2004
Burmistrz Grzegorz Maciej Jóźwiak
Powierzchnia 4,97 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

2867
576,9 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 91
Kod pocztowy 72-420
Tablice rejestracyjne ZKA
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Dziwnów
Dziwnów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dziwnów
Dziwnów
Ziemia 54°01′40″N 14°45′49″E/54,027778 14,763611Na mapach: 54°01′40″N 14°45′49″E/54,027778 14,763611
TERC
(TERYT)
4324307014
SIMC 0774782
Urząd miejski
ul. Szosowa 5
72-420 Dziwnów
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Dziwnów w Wikisłowniku
Strona internetowa

Dziwnów (hist. Dyuennow[1], Diuenow[2], Dievenau[3], niem. Dievenow) – miasto w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dziwnów przy drodze nr 102. Miejscowość wypoczynkowa, letnie kąpielisko morskie, port morski.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 2867 mieszkańców[4].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Dziwnów leży w środkowej części wybrzeża woj. zachodniopomorskiego, w północnej części powiatu kamieńskiego. Miasto położone jest nad Morzem Bałtyckiem, przy ujściu cieśniny Dziwny do morza. Od południa miasto leży nad Zalewem Kamieńskim i Zatoką Wrzosowską, które są częścią Dziwny. Miejscowość znajduje się na Pobrzeżu Szczecińskim. Południowo-zachodnia cześć miasta leży na wyspie Wolin, natomiast północno-wschodnia na części Mierzei Dziwny, należącej do mezoregionu Wybrzeże Trzebiatowskie[5]. Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosi 4,97 km²[6].

Dziwnów znajduje się w północnej części Pomorza Zachodniego. W latach 1946–1998 Dziwnów administracyjnie należał do woj. szczecińskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dziwnów po raz pierwszy został wymieniony w dokumencie z 1243 roku. We wczesnym średniowieczu wiódł tędy ważny szlak handlowy łączący Zalew Szczeciński z Bałtykiem. W XIII w. Dziwna uległa zapiaszczeniu i straciła swoje znaczenie handlowe. W latach 1820-30 zaczęli napływać do Dziwnowa pierwsi kuracjusze rozpoczynając w ten sposób rozwój miejscowości jako kąpieliska morskiego. Już w 1823 znany jest jako uzdrowisko[7]. Odkrycie w 1896 roku źródeł solankowych przyczyniło się do budowy łazienek solankowych i borowinowych. Uzdrowisko funkcjonowało w Dziwnowie jeszcze przez krótki czas po wojnie[potrzebne źródło]. Obecnie solanki nie są eksploatowane.

Dziwnów powstał w XIX wieku, dzięki wzrastającej popularności wyjazdów nad morze. W dodatku założono tam uzdrowisko (solanka i borowina).

W latach 1958–1972 miejscowość miała status osiedla typu miejskiego.

W 1999 roku Dziwnów zajął trzecie miejsce w plebiscycie na "Najpopularniejszą miejscowość turystyczną" zorganizowanym przez tygodnik "Sport i Turystyka" pod patronatem kancelarii Prezydenta RP[potrzebne źródło]. Dziwnów Dolny, Dziwnów Górny i Dziwna połączyły się w jedną miejscowość, której 1 stycznia 2004 roku nadano prawa miejskie[8].

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Mapa wyspy Wolin z zaznaczonym Dziwnowem

W Dziwnowie nad morzem wyznaczono letnie kąpielisko obejmujące 800 m linii brzegowej (od ul. Parkowej do ul. Żeromskiego)[9].

Most zwodzony nad Dziwną, łączący z wyspą Wolin, na zachodnim skraju miasta, u wjazdu drogą od strony Międzyzdrojów.

U wejścia do portu dwa falochrony, jednakowej długości 350 m. Widokowa promenada nadmorska wzdłuż Parku Zdrojowego z okazałym starodrzewem[10].

Port rybacki przy nabrzeżu Dziwny wraz z zabudowaniami byłej spółdzielni rybackiej Belona. W 2013 roku otwarto obok nową całoroczną marinę na około 60 jachtów, znajdującą się na Zachodniopomorskim Szlaku Żeglarskim[11].

Latem z przystani pasażerskiej trzy "pirackie" statki: Roza Weneda i Korsarz, które zabierają turystów w 2,5-godzinne rejsy po Bałtyku. Natomiast kolejny statek- Victoria I kursuje do Kamienia Pomorskiego i z powrotem.

Aleja Gwiazd Sportu, na której znajdują się repliki medali słynnych sportowców i hala sportowa. Festiwal od 2001 odbywa się w każde wakacje.

Finałem sportowego festiwalu, tradycyjnie odbywającego się w okolicach 17 sierpnia, jest bieg memoriałowy Cztery mile Jarka – pamięci lekkoatlety Jarosława Marca, byłego reprezentanta Polski w biegu na 400 m. Jarosław Marzec pochodził z Dziwnowa, zginął w tragicznym wypadku samochodowym, 17 sierpnia 1998, na drodze pod Ostromicami.

Przez miasto prowadzą znakowane szlaki turystyczne[12]:

W 2010 roku w mieście wdrożony został System Informacji Mobilnej, oparty o kody 2d, który swoim zasięgiem obejmuje wszystkie miejscowości gminy[13]. Planowana jest organizacja szlaku wodnego Berlin - Szczecin - Bałtyk. W 2012 otwarto Nadmorski Park Miniatur przedstawiający miniatury zabytków polskiego wybrzeża, w tym np. latarnie morskie. Po parku kursuje miniaturowa kolejka wąskotorowa

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa port oraz stacje ratownictwa morskiego MSPiR i Grupa Ratownictwa Wodnego.

Garnizon Dziwnów[edytuj | edytuj kod]

W latach 1959-1963 w garnizonie pełnił służbę 3 Pułk Piechoty Morskiej.

W latach 1964–1986 we wsi Dziwnów stacjonował 1 Batalion Szturmowy, protoplasta 1 Pułku Specjalnego Komandosów i Jednostki Wojskowej Komandosów. Najwyższego szczebla jednostka działań specjalnych SZ PRL. Sformowany na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego WP nr 0073/MON z 30 lipca 1963 r. i podporządkowany Zarządowi II SG WP. Dowództwo batalionu pełniło jednocześnie obowiązki dowództwa garnizonu.

12 października 1963 r. do Dziwnowa przybyła grupa operacyjna 26 Batalionu Dywersyjno-Rozpoznawczego - 127 żołnierzy. W jej skład wchodzili: mjr Izydor Malinowski, mjr Czesław Hlebowicz, ppor. Zygfryd Głuchowski, ppor. Tadeusz Gawarecki, ppor. Jan Jarzębek, ppor. Józef Chmiel, por. Tadeusz Dzięgielewski, ppor. Czesław Chołdys i 187 szeregowych. 31.10.1963 r. zakończono proces przeformowania JW 4101. 26 batalion w 1964 r. został przeformowany w 1 bSz.

W 1985 r. rozpoczęto przemieszczanie JW 4101 do Lublińca, gdzie do dziś jednostka pełni służbę.

Obecnie w garnizonie stacjonują 8 Kołobrzeski Batalion Saperów i 8 Dywizjon Przeciwlotniczy będące pododdziałami 8 Flotylli Obrony Wybrzeża ze Świnoujścia.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościoły parafialne[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • zespół pensjonatu przy ul. Mickiewicza 3, obejmujący pensjonat I z początku XX, pensjonat II z początku XX w. oraz ogród,
  • willa z otoczeniem przy ul. Parkowej 5 z początku XX w.,

Miejsca pamięci narodowej[edytuj | edytuj kod]

  • Pomnik - kotwica z łańcuchem okrętowym i tablicą pamiątkową, poświęcony rybakom, którzy zginęli na morzu. Pomnik odsłonięty w 1981, ustawiony na nabrzeżu portowym.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście ma swoją siedzibę Dziwnowski Klub Sportowy "Jantar" Dziwnów, który został założony w 1977 r. i ma barwy klubowe niebiesko-żółte. W sezonie 2009/2010 zespół piłkarski grał A-klasie, w grupie szczecińskiej I[17].

Od 2000 r. działa Ludowy Uczniowski Klub Sportowy "Bałtyk", który specjalizuje się w lekkiej atletyce. Ponadto, organizuje wiele imprez sportowych o zasięgu międzynarodowym /Międzynarodowy Bieg "Cztery mile Jarka"/, krajowym /Młodzieżowe Mistrzostwa Polski w Biegach na Przełaj, "Kwietny Bieg"/wojewódzkim /"Sportowa Majówka"/i lokalnym /zawody sportowo - pożarnicze, regaty żeglarskie, biegi przełajowe, festyny rekreacyjno - sportowe i zawody dla dzieci i młodzieży/. Klub został wielokrotnie wyróżniony m.in. znakiem Omega - wyróżnieniem centralnym za organizowanie imprez sportowych.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Siedziba Urzędu Miejskiego w Dziwnowie

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. W Radzie Miejskiej w Dziwnowie zasiada 15 radnych[18]. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest urząd miejski przy ul. Szosowej.

Burmistrzowie Dziwnowa:

  • Zbigniew Zwolan (2002–2006)[19]
  • Kazimierz Libucki (2006-2007)
  • Krzysztof Kozicki (2007-2010)
  • Grzegorz Jóźwiak (od 2010)

Mieszkańcy Dziwnowa wybierają posłów na Sejm z okręgu wyborczego nr 41 (Szczecin), senatora z okręgu nr 98, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 13.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stanisław Rospond: Słownik etymologiczny miast i gmin PRL. Wrocław: Ossolineum, 1984, s. 83. ISBN 83-04-01090-9.
  2. Edyta Tomczyk: Wybrzeże Bałtyku 1. Od Świnoujścia do Mrzeżyna. Pascal, 1998, s. 145, seria: Praktyczny przewodnik dookoła Polski. ISBN 83-87037-84-2.
  3. Filip Sulimierski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2. Warszawa: WIEK, 1880.
    Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, s. 303 (pol.). portal dir.icm.edu.pl. [dostęp 2010-07-31].
  4. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  5. Jerzy Kondracki: Geografia fizyczna Polski. Warszawa: PWN, 1988, s. 268. ISBN 83-01-02323-6.
  6. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507.
  7. Okolice Szczecina, mapa turystyczna w skali 1:100 000. Warszawa: PPWK, 1996. ISBN 83-7000-155-6.
  8. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 lipca 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 134, poz. 1248)
  9. Uchwała Nr XXXVI/467/2013 Rady Miejskiej w Dziwnowie z dnia 27 marca 2013 r. ws. wykazu kąpielisk (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2013 r. poz. 1821)
  10. Jerzy Kosacki, Bogdan Kucharski: Pomorze Zachodnie i Środkowe. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 2001, s. 143-144. ISBN 83-7200-583-4.
  11. Głos Szczeciński, 12.11.2013
  12. Okolice Kołobrzegu, mapa turystyczna w skali 1:50 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2008. ISBN 83-75460-17-9.
  13. System Informacji Mobilnej - Kody 2d w Gminie Dziwnów. (pol.). portal Dziwnow.net, 2010. [dostęp 2010-02-13].
  14. Roman Kostynowicz: Kościoły archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej, Tom I. Szczecin: Ottonianum, 2000, s. 342. ISBN 83-7041-202-5.
  15. Parafia wojskowa w Dziwnowie - uroczysta konsekracja kościoła (pol.). Ordynariat polowy Wojska Polskiego, maj 2007. [dostęp 2009-03-12].
  16. Jerzy Kosacki, Bogdan Kucharski: Pomorze Zachodnie i Środkowe. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 2001, s. 144. ISBN 83-7200-583-4.
  17. Jantar Dziwnów (pol.). 90minut.pl. [dostęp 2010-01-28].
  18. Rada Miejska w Dziwnowie (pol.). Państwowa Komisja Wyborcza, 2006. [dostęp 2009-09-30].
  19. II tura wyborów burmistrza gminy Dziwnów (pol.). Państwowa Komisja Wyborcza, 2002. [dostęp 2009-09-30].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons