Dziwnów

Dziwnów
Główna ulica
Herb Dziwnowa Flaga Dziwnowa
Państwo	Polska
Województwo	zachodniopomorskie
Powiat	kamieński
Gmina	Dziwnów gmina miejsko-wiejska
Data założenia	XIII wiek
Prawa miejskie	1 stycznia 2004
Burmistrz	Grzegorz Maciej Jóźwiak
Powierzchnia	4,97 km²
Populacja (2010) • liczba ludności • gęstość	2867 576,9 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 91
Kod pocztowy	72-420
Tablice rejestracyjne	ZKA
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego Dziwnów
Położenie na mapie Polski Dziwnów
54°01′40″N 14°45′49″E
TERC (TERYT)	4324307014
SIMC	0774782
Urząd miejski ul. Szosowa 5 72-420 Dziwnów
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Dziwnów w Wikisłowniku
Strona internetowa

Dziwnów (hist. Dyuennow, Diuenow, Dievenau, niem. Dievenow) – miasto w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dziwnów przy drodze nr 102. Miejscowość wypoczynkowa, letnie kąpielisko morskie, port morski.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 2867 mieszkańców.

Położenie

Dziwnów leży w środkowej części wybrzeża woj. zachodniopomorskiego, w północnej części powiatu kamieńskiego. Miasto położone jest nad Morzem Bałtyckiem, przy ujściu cieśniny Dziwny do morza. Od południa miasto leży nad Zalewem Kamieńskim i Zatoką Wrzosowską, które są częścią Dziwny. Miejscowość znajduje się na Pobrzeżu Szczecińskim. Południowo-zachodnia cześć miasta leży na wyspie Wolin, natomiast północno-wschodnia na części Mierzei Dziwny, należącej do mezoregionu Wybrzeże Trzebiatowskie. Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosi 4,97 km².

Dziwnów znajduje się w północnej części Pomorza Zachodniego. W latach 1946–1998 Dziwnów administracyjnie należał do woj. szczecińskiego.

Historia

Dziwnów po raz pierwszy został wymieniony w dokumencie z 1243 roku. We wczesnym średniowieczu wiódł tędy ważny szlak handlowy łączący Zalew Szczeciński z Bałtykiem. W XIII w. Dziwna uległa zapiaszczeniu i straciła swoje znaczenie handlowe. W latach 1820-30 zaczęli napływać do Dziwnowa pierwsi kuracjusze rozpoczynając w ten sposób rozwój miejscowości jako kąpieliska morskiego. Już w 1823 znany jest jako uzdrowisko. Odkrycie w 1896 roku źródeł solankowych przyczyniło się do budowy łazienek solankowych i borowinowych. Uzdrowisko funkcjonowało w Dziwnowie jeszcze przez krótki czas po wojnie^{[potrzebne źródło]}. Obecnie solanki nie są eksploatowane.

Dziwnów powstał w XIX wieku, dzięki wzrastającej popularności wyjazdów nad morze. W dodatku założono tam uzdrowisko (solanka i borowina).

W latach 1958–1972 miejscowość miała status osiedla typu miejskiego.

W 1999 roku Dziwnów zajął trzecie miejsce w plebiscycie na "Najpopularniejszą miejscowość turystyczną" zorganizowanym przez tygodnik "Sport i Turystyka" pod patronatem kancelarii Prezydenta RP^{[potrzebne źródło]}. Dziwnów Dolny, Dziwnów Górny i Dziwna połączyły się w jedną miejscowość, której 1 stycznia 2004 roku nadano prawa miejskie.

Atrakcje turystyczne

Port Dziwnów

Mapa wyspy Wolin z zaznaczonym Dziwnowem

W Dziwnowie nad morzem wyznaczono letnie kąpielisko obejmujące 800 m linii brzegowej (od ul. Parkowej do ul. Żeromskiego).

Most zwodzony nad Dziwną, łączący z wyspą Wolin, na zachodnim skraju miasta, u wjazdu drogą od strony Międzyzdrojów.

U wejścia do portu dwa falochrony, jednakowej długości 350 m. Widokowa promenada nadmorska wzdłuż Parku Zdrojowego z okazałym starodrzewem.

Port rybacki przy nabrzeżu Dziwny wraz z zabudowaniami byłej spółdzielni rybackiej Belona. Obok marina na około 20 jachtów.

Latem z przystani pasażerskiej trzy "pirackie" statki: Roza Weneda i Korsarz, które zabierają turystów w 2,5-godzinne rejsy po Bałtyku. Natomiast kolejny statek- Victoria I kursuje do Kamienia Pomorskiego i z powrotem.

Aleja Gwiazd Sportu, na której znajdują się repliki medali słynnych sportowców i hala sportowa. Festiwal od 2001 odbywa się w każde wakacje.

Finałem sportowego festiwalu, tradycyjnie odbywającego się w okolicach 17 sierpnia, jest bieg memoriałowy Cztery mile Jarka – pamięci lekkoatlety Jarosława Marca, byłego reprezentanta Polski w biegu na 400 m. Jarosław Marzec pochodził z Dziwnowa, zginął w tragicznym wypadku samochodowym, 17 sierpnia 1998, na drodze pod Ostromicami.

Przez miasto prowadzą znakowane szlaki turystyczne:

• E9 Szlak Nadmorski im dr. Czesława Piskorskiego (Międzyzdroje→ Kołobrzeg)
• R10 Zielony Szlak Rowerowy Nadmorski (Międzyzdroje→ Kołobrzeg)

W 2010 roku w mieście wdrożony został System Informacji Mobilnej, oparty o kody 2d, który swoim zasięgiem obejmuje wszystkie miejscowości gminy. Planowana jest organizacja szlaku wodnego Berlin - Szczecin - Bałtyk. W 2012 otwarto Nadmorski Park Miniatur przedstawiający miniatury zabytków polskiego wybrzeża, w tym np. latarnie morskie. Po parku kursuje miniaturowa kolejka wąskotorowa

Infrastruktura

W mieście działa port oraz stacje ratownictwa morskiego MSPiR i Grupa Ratownictwa Wodnego.

Siły zbrojne

W latach 1964–1986 we wsi Dziwnów stacjonował 1 Batalion Szturmowy, protoplasta 1 Pułku Specjalnego Komandosów. Sformowany na podstawie zarządzenia szefa sztabu generalnego WP nr 0073/MON z 30 lipca 1963. Podporządkowany Zarządowi II SG WP. Stacjonował w Dziwnowie. Dowództwo pułku pełniło jednocześnie obowiązki dowództwa garnizonu.

12 października 1963 do Dziwnowa przybyła grupa operacyjna 127 żołnierzy. W jej skład wchodzili: mjr Izydor Malinowski, mjr Czesław Hlebowicz, ppor. Zygfryd Głuchowski, ppor. Tadeusz Gawarecki, ppor. Jan Jarzębek, ppor. Józef Chmiel, por. Tadeusz Dzięgielewski, ppor. Czesław Chołdys i 187 szeregowych. 31.10.1963 zakończono proces formowania.

W dziwnowskim garnizonie stacjonują obecnie 8 Kołobrzeski Batalion Saperów i 8 Dywizjon Przeciwlotniczy należące do 8 Flotylli Obrony Wybrzeża ze Świnoujścia.

Architektura

Kościoły parafialne

• Kościół parafialny pw. Św. Józefa Oblubieńca NMP, współczesny, poświęcony 28 sierpnia 1977, w centrum, nad Dziwną, przy ul. Kościelnej. Kościół o kształcie łodzi, nawiązuje do symboliki pierwotnego kościoła i trudu pracy na morzu, zbudowany w miejscu remizy ratownictwa morskiego.
• Kościół parafii wojskowej pw. Matki Bożej Różańcowej, przy ul. Dziwnej 10b/4, konsekrowany 15 kwietnia 2007, na południowo-zachodnim krańcu miasta, po drugiej stronie mostu zwodzonego, na wyspie Wolin. Mieszkańcy parafii, to w większości marynarze 8 Flotylli Obrony Wybrzeża i ich rodziny.

Zabytki

• zespół pensjonatu przy ul. Mickiewicza 3, obejmujący pensjonat I z początku XX, pensjonat II z początku XX w. oraz ogród,
• willa z otoczeniem przy ul. Parkowej 5 z początku XX w.,

Miejsca pamięci narodowej

• Pomnik z tablicą pamiątkową ku czci żołnierzy polskich z 2 Dywizji Piechoty im. Henryka Dąbrowskiego I Armii WP poległych w 1945 w walkach na Mierzei Dziwnowskiej. Pomnik odsłonięty w 1963 znajduje się na wschodnim skraju miasta, na skwerze, między główną drogą Międzyzdroje-Kołobrzeg (ul. Wybrzeże Kościuszki) a ulicą Kaprala Koniecznego.

• Pomnik - kotwica z łańcuchem okrętowym i tablicą pamiątkową, poświęcony rybakom, którzy zginęli na morzu. Pomnik odsłonięty w 1981, ustawiony na nabrzeżu portowym.

Sport

W mieście ma swoją siedzibę Dziwnowski Klub Sportowy "Jantar" Dziwnów, który został założony w 1977 r. i ma barwy klubowe niebiesko-żółte. W sezonie 2009/2010 zespół piłkarski grał A-klasie, w grupie szczecińskiej I.

Od 2000 r. działa Ludowy Uczniowski Klub Sportowy "Bałtyk", który specjalizuje się w lekkiej atletyce. Ponadto, organizuje wiele imprez sportowych o zasięgu międzynarodowym /Międzynarodowy Bieg "Cztery mile Jarka"/, krajowym /Młodzieżowe Mistrzostwa Polski w Biegach na Przełaj, "Kwietny Bieg"/wojewódzkim /"Sportowa Majówka"/i lokalnym /zawody sportowo - pożarnicze, regaty żeglarskie, biegi przełajowe, festyny rekreacyjno - sportowe i zawody dla dzieci i młodzieży/. Klub został wielokrotnie wyróżniony m.in. znakiem Omega - wyróżnieniem centralnym za organizowanie imprez sportowych.

Administracja

Siedziba Urzędu Miejskiego w Dziwnowie

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. W Radzie Miejskiej w Dziwnowie zasiada 15 radnych. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest urząd miejski przy ul. Szosowej.

Burmistrzowie Dziwnowa:

• Zbigniew Zwolan (2002–2006)
• Kazimierz Libucki (2006-2007)
• Krzysztof Kozicki (2007-2010)
• Grzegorz Jóźwiak (od 2010)

Mieszkańcy Dziwnowa wybierają posłów na Sejm z okręgu wyborczego nr 41 (Szczecin), senatora z okręgu nr 98, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 13.

Miasta partnerskie

• Werneuchen - Niemcy^{[potrzebne źródło]}