Związek Piłki Ręcznej w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rok założenia 1928 jako PZGS
od 1936 jako PZPR
od 1956 jako ZPRP
Członek IHF od 11 lipca 1946
Członek EHF od 17 listopada 1991
Liczba klas
rozgrywkowych
4 poziomy ligowe
Ogólna liczba
zarejestrowanych klubów
418
Ogólna liczba
zarejestrowanych
zawodników
18 984
Siedziba ul. Puławska 300
02-819 Warszawa
Prezes Zarządu Polska Andrzej Kraśnicki
(od 15 stycznia 2006)
Prezes Honorowy Zarządu Polska Janusz Czerwiński
Kierownik Wyszkolenia Polska Jerzy Eliasz
Największe sukcesy 1. miejsce SP 2007
(kadra męska)

2. miejsce MŚ 2007
(kadra męska)
3. miejsce LIO 1976
(kadra męska)
3. miejsce MŚ 1982
(kadra męska)
3. miejsce MŚ 2009
(kadra męska)
Zdobycie PEHF 2001
(Montex Lublin)
Finał PEMK 1978
(Śląsk Wrocław)
Finał PEMK 1986
(Wybrzeże Gdańsk)
Finał PEMK 1987
(Wybrzeże Gdańsk)

Strona WWW zprp.pl
Siedziba Związku Piłki Ręcznej w Polsce przy ul. Puławskiej 300 w Warszawie

Związek Piłki Ręcznej w Polsce (oficjalny skrót ZPRP) — ogólnokrajowy związek sportowy (stowarzyszenie), działający na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, posiadający osobowość prawną, będący jedynym prawnym reprezentantem polskiej piłki ręcznej (7-osobowej, plażowej, zarówno mężczyzn, jak i kobiet we wszystkich kategoriach wiekowych) w kraju i za granicą.

Od 11 lipca 1946 członek IHF (jeden z założycieli), a od 17 listopada 1991 członek EHF (jeden z założycieli).

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Od 2000 roku w ramach ZPRP działa 16 okręgowych Związków Piłki Ręcznej:

Nazwa Siedziba Strona
Dolnośląski Związek Piłki Ręcznej Wrocław http://www.dzpr.eu
Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Związek Piłki Ręcznej Toruń http://www.kpwzpr.pl/
Lubelski Związek Piłki Ręcznej Lublin http://www.lzpr.pl
Lubuski Związek Piłki Ręcznej Gorzów Wielkopolski http://lubuskizpr.pl/
Łódzki Związek Piłki Ręcznej Łódź http://www.lodzkizpr.pl
Małopolski Związek Piłki Ręcznej Kraków http://www.mzpr.pl
Warszawsko-Mazowiecki Związek Piłki Ręcznej Warszawa [1]
Opolski Związek Piłki Ręcznej Opole http://www.ozpr.opole.pl
Podkarpacki Okręgowy Związek Piłki Ręcznej Rzeszów
Podlaski Związek Piłki Ręcznej Białystok http://www.podlaski-zpr.ovh.org
Pomorski Wojewódzki Związek Piłki Ręcznej Gdańsk http://www.pomorskiwzpr.pl
Śląski Związek Piłki Ręcznej Katowice http://www.slzpr.abc.pl
Świętokrzyski Związek Piłki Ręcznej Kielce http://szpr.kielce.pl/
Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Związek Piłki Ręcznej Elbląg http://www.reczna.elblag.com.pl
Wielkopolski Związek Piłki Ręcznej Poznań http://www.wzprpoznan.pl
Zachodniopomorski Związek Piłki Ręcznej Szczecin http://www.zzpr.pl

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki tej dyscypliny sportu w Polsce (wówczas jeszcze bez oficjalnej nazwy "piłka ręczna") sięgają jesieni 1917 roku, gdy to na terenie obozu jenieckiego w Szczypiornie (wówczas wsi, obecnie dzielnicy Kalisza) niemieccy strażnicy zapoznali internowanych tam żołnierzy Legionów Polskich (podoficerów i szeregowców I oraz III Brygady) z zasadami gry, wymyślonej przez ich rodaka Konrada Kocha (tj. w wersji 11-osobowej na otwartych boiskach). Pierwotnie ok. 4000 osadzonych tam Polaków planowało dla zabicia czasu uprawiać coraz popularniejszy futbol, jednak wobec braku warunków zdecydowali się na grę szmacianą piłką w handball.

Od nazwy owej miejscowości wziął się polski synonim gry – szczypiorniak, w języku potocznym powszechnie używany do połowy lat 60. (częściej nawet, niż oficjalna nazwa – "piłka ręczna"). W kwestii formalnej, nazwa ta tyczy się jednak tylko – nieuprawianej już obecnie – wersji niemieckiej (tj. 11-osobowej na otwartych boiskach), bowiem właśnie taką praktykowano w Szczypiornie. Znana dziś i jedyna oficjalnie uznawana – odmiana duńska, czyli 7-osobowa, nosi wyłącznie nazwę "piłka ręczna".

Po zakończeniu I wojny światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości dyscyplina ta stopniowo zaczęła rozpowszechniać się na terenie niemal całego kraju. Stało się tak głównie za sprawą błyskawicznego rozwoju lekkoatletyki – obok piłki nożnej, najpopularniejszej dyscypliny w II Rzeczypospolitej. Toteż w ramach Polskiego Związku Lekkoatletyki – już od wczesnych lat 20. – prowadzono gry sportowe uzupełniające trening ogólnorozwojowy (m.in. koszykówkę, siatkówkę, palanta i właśnie szczypiorniaka). Ilość zawodników je uprawiających systematycznie rosła, więc już na początku 1925 utworzono w Katowicach Polski Związek Palanta i Gier Ruchowych (PZPiGR), który zjednoczył ich miłośników. W 1926 wprowadził on do swego statutu punkt o organizacji nowych dyscyplin sportowych (w tym piłki ręcznej). 3 kwietnia 1926 PZPiGR zmienił swą nazwę na Polski Związek Gier Ruchowych (PZGR) obejmujący m.in. szczypiorniaka. Na początku 1928 PZGR został zastąpiony przez nowo powstały Polski Związek Gier Sportowych (PZGS) z siedzibą w Warszawie, co uznaje się za początek piłki ręcznej w Polsce w zorganizowanej formie. W tym samym roku brał on czynny udział w zakładaniu IAHF – Międzynarodowej Amatorskiej Federacji Piłki Ręcznej (poprzedniczce IHF), zaś w 1930 zorganizował I mistrzostwa Polski (MP) mężczyzn drużyn 11-osobowych na otwartych boiskach (tzw. wersja niemiecka), kontynuowane później corocznie – z przerwą wojenną – do 1956. Od sezonu 1957 MP odbywają się już wyłącznie z udziałem zespołów 7-osobowych (tzw. odmiana duńska), w formie ligowej. W międzyczasie (1936) PZGS przekształcił się w Polski Związek Piłki Ręcznej (PZPR). W Polsce Ludowej – z uwagi na założenie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej o identycznym akronimie – zmieniono nazwę centrali na Polski Związek Koszykówki, Siatkówki i Szczypiorniaka (PZKSS), a w 1956 na Związek Piłki Ręcznej w Polsce (ZPRP), pod którą centrala szczypiorniaka funkcjonuje do dziś. 11 lipca 1946 PZKSS brał udział w zebraniu założycielskim Międzynarodowej Federacji Piłki Ręcznej – IHF.

Z czasem utworzono męską reprezentację narodową, która 27 lutego 1958, zremisowanym 14:14 meczem przeciwko Finlandii zadebiutowała w rozgrywanych w NRD III finałach Mistrzostw Świata wersji 7-osobowej. Była to pierwsza wielka impreza międzynarodowa z udziałem "biało-czerwonych" szczypiornistów, którzy dwa dni później odniesli swe pierwsze zwycięstwo w turnieju rangi oficjalnej, pokonując 25:11 Hiszpanię, a ostatecznie ukończyli je na 5. miejscu.

Kadra żeńska do MŚ awansowała po raz pierwszy rok wcześniej – na premierowe finały, rozgrywane w Jugosławii, ulegając 13 lipca 1957 w debiucie gospodyniom 3:11 i zajmując w nich ostatecznie 7. pozycję (pierwsze zwycięstwo 16 lipca 1957 4:1 nad Szwecją).

Jednak największe sukcesy tej dyscypliny w Polsce przypadły na lata 70. oraz 80. i dotyczyły wyłącznie handballu w wydaniu męskim. 30 lipca 1976 po dramatycznym i zakończonym dogrywką meczu o brązowy medal Igrzysk Olimpijskich w Montrealu, podopieczni Janusza Czerwińskiego i Stanisława Majorka ograli 21:18 RFN, sięgając po pierwszy w dziejach medal szczypiorniaka "nad Wisłą". Na najniższym stopniu podium Polacy stanęli również 7 marca 1982 po zwycięstwie 23:22 nad Danią w X finałach MŚ rozgrywanych w RFN.

W międzyczasie triumfy święciły również polskie zespoły klubowe. W sezonie 1977/1978 do finału Pucharu Europy (obecna Liga Mistrzów) awansował Śląsk Wrocław, ulegając w nim 22:28 mistrzowi NRDSC Magdeburg. Dekadę później dwukrotnie z rzędu wyczyn ów powtórzyło Wybrzeże Gdańsk. W edycji 1985/1986 minimalnie lepsza okazała się jugosłowiańska Metaloplastika Šabac, która po przegranej 29:24 w Gdańsku, u siebie odrobiła z nawiązką stratę, wygrywając 30:23 i sięgając po najcenniejszy z europejskich pucharów. Rok później w decydującym starciu gdańszczanie nie dali rady mistrzom ZSRRCSKA Mińsk (32:24 oraz 25:30). Później w Lidze Mistrzów bez większych sukcesów grywały Iskra Kielce, Wisła Płock, a także Wybrzeże Gdańsk.

Kobiecy szczypiorniak może pochwalić się czwartym miejscem na MŚ Serbia 2013 i piątymi miejscami w MŚ Jugosławia 1973 i ME Holandia 1998. "Biało-czerwone" nigdy nie zdołały zakwalifikować się do igrzysk olimpijskich. W latach 90. i na początku XXI wieku spore osiągnięcia zanotowały jednak piłkarki Montexu Lublin, które parokrotnie wywalczyły awans do Ligi Mistrzyń – osiągając w niej dwukrotnie ćwierćfinał (w edycjach 1999/2000 i 2001/2002) – a w sezonie 2000/2001 (14 maja 2001), po ograniu chorwackiej Podravki Koprivnica, zdobyły Puchar EHF (zwycięstwo w Lublinie 28:21 i remis 24:24 na wyjeździe). Był to pierwszy i jedyny – jak do tej pory – triumf polskiego zespołu klubowego piłki ręcznej w którymkolwiek z europejskich pucharów, a drugi w historii polskiego sportu (po wygraniu przez Płomień Milowice Sosnowiec PEMK siatkarzy w sezonie 1977/1978).

Od połowy lat 80. trwał postępujący regres piłki ręcznej. Wpływ na taki stan rzeczy miało przede wszystkim wycofanie się Polski z udziału w Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles i uniemożliwienie występu w turnieju olimpijskim męskiej kadrze szczypiornistów, do którego zakwalifikowała się ona po sportowej walce w 1983. Od tego momentu znacznie ograniczono środki finansowe na działalność rodzimego "światka" handballowego, choć po części niemal od zawsze wśród halowych gier zespołowych znacznie popularniejsze były w Polsce koszykówka, a zwłaszcza siatkówka. 17 listopada 1991 ZPRP znalazł się w grupie krajowych federacji tworzących EHF. 5 lipca 2004 stery w centrali objął nowy zarząd z biznesmenem Markiem Budziakiem jako prezesem. Z czasem jednak okazało się, iż nie potrafi on znaleźć wspólnego języka "ze środowiskiem", co rodziło nowe konflikty. Dodatkowo w centrali trwała kontrola Ministerstwa Sportu oraz istniała groźba wprowadzenia kuratora. Przeciwko szefowi wystąpili również zawodnicy męskiej kadry narodowej, podczas spotkania z Norwegią w poznańskiej hali Arena. Toteż podczas nadzwyczajnego zjazdu ZPRP, który odbył się 15 stycznia 2006 w Warszawie, delegaci postanowili odwołać cały ówczesny zarząd wraz z jego prezesem, wybierając na miejsce Marka Budziaka byłego szefa Polskiej Konfederacji Sportu Andrzeja Kraśnickiego. Dzięki staraniom nowych władz, 30 października 2006 głównym sponsorem reprezentacji we wszystkich kategoriach wiekowych zarówno kobiet, jak i mężczyzn została firma Hummel. Znaczący sukces przyszedł zaskakująco szybko. Podczas rozgrywanych w 2007 w Niemczech mistrzostw świata Polacy awansowali do wielkiego finału, czym nawiązali do triumfów z 1974 i 1982. Również podczas rozgrywanych w 2009 w Chorwacji mistrzostw świata awansowali do najlepszej czwórki turnieju i po przegraniu z późniejszymi srebrnymi medalistami – Chorwatami – pokonali Duńczyków zdobywając brązowy medal i stając się tym samym jedyną polską reprezentacją sportów zespołowych, która stawała na podium dwóch kolejnych mistrzostw świata.

Od 2010 sponsorem strategicznym związku jest Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]