Żądło (film)

Żądło

The Sting

Gatunek	komedia kryminalna, heist
Data premiery	25 grudnia 1973 1976 (Polska)
Kraj produkcji	USA
Język	angielski
Czas trwania	129 min
Reżyseria	George Roy Hill
Scenariusz	David S. Ward
Główne role	Paul Newman Robert Redford Robert Shaw
Muzyka	Scott Joplin
Zdjęcia	Robert Surtees
Scenografia	James W. Payne Henry Bumstead
Kostiumy	Edith Head
Montaż	William H. Reynolds
Produkcja	Richard D. Zanuck David Brown Tony Bill Julia Phillips Michael Phillips
Wytwórnia	Universal Pictures Zanuck-Brown Productions
Dystrybucja	Universal Pictures
Kontynuacja	Żądło II (1983)
Nagrody
7 Oscarów

Żądło (ang. The Sting) – amerykańska komedia kryminalna z 1973 w reżyserii George’a Roya Hilla. Obraz nagrodzony ośmioma Oscarami, w tym za „Najlepszy film” (1973).

Obsada

• Paul Newman – Henry Gondorff
• Robert Redford – Johnny Hooker
• Robert Shaw – Doyle Lonnegan
• Charles Durning – porucznik William Snyder
• Ray Walston – J.J. Singleton
• Eileen Brennan – Billie
• Harold Gould – Kid Twist
• John Heffernan – Eddie Niles
• Dana Elcar – Polk – Agent Specjalny FBI
• Jack Kehoe – Joe Erie/Erie Kid
• Sally Kirkland – Crystal
• Robert Earl Jones – Luther Coleman
• Dimitra Arliss – Loretta Salino
• James Sloyan – Mattola

Fabuła

Akcja rozgrywa się w 1936 roku, w czasie Wielkiego Kryzysu. Naciągacz Johnny Hooker wraz ze wspólnikami, Lutherem Colemanem i Joe Erie, wyłudza 11 tysięcy dolarów w Joliet (w stanie Illinois). Wkrótce skorumpowany porucznik miejscowej policji, William Snyder, ujawnia, że ich ofiarą był kurier bezwzględnego bossa mafii irlandzkiego pochodzenia, Doyla Lonnegana. Ludzie Lonnegana mordują Luthera i kuriera, a Hooker ucieka do Chicago i szuka pomocy u słynnego oszusta Henry’ego Gondorffa.

Gondorff, początkowo niechętny, kompletuje ekipę i postanawia wskrzesić skomplikowany, już przestarzały przekręt „the wire” – fałszywy punkt przyjmowania zakładów na wyścigi konne, oparty na opóźnionym przekazywaniu wyników (obstawianie „po czasie”).

Plan filmu

Na pokładzie luksusowego pociągu "20th Century Limited" Gondorff, podszywając się pod prostackiego bukmachera „Shawa”, ogrywa Lonnegana w pokerze i celowo go upokarza. Hooker jako „Kelly”, rzekomo skłócony z „Shawem”, zyskuje zaufanie Lonnegana i przedstawia mu „Lesa Harmona” (w rzeczywistości Kid Twist) jako informatora z placówki telegraficznej Western Union (oszuści udają, że mają w niej „swój” kontakt, dzięki czemu mogą rzekomo obstawiać zakłady po czasie).

Snyder depcze Hookerowi po piętach, a w sprawę włączają się też rzekomi agenci FBI pod wodzą agenta Polka. Lonnegan, sfrustrowany nieudanymi próbami zabicia Hookera, zleca likwidację Salino. Tajemniczy mężczyzna w czarnych rękawiczkach zabija kelnerkę Lorettę – jak się okazuje, to sam Salino, a zabójca działa na zlecenie Gondorffa, by chronić Hookera.

Kulminacja akcji rozgrywa się w fikcyjnym punkcie przyjmowania zakładów Shawa. Po telefonicznej podpowiedzi „Harmona” Lonnegan stawia 500 tysięcy dolarów na zwycięstwo konia Lucky Dan, błędnie interpretując komendę „place it” (w rzeczywistości: „na miejsce”, czyli drugie). W chwili wyścigu do lokalu wpada „FBI” z Polkiem na czele. Gondorff „strzela” do Hookera, Polk „rozstrzeliwuje” Gondorffa, a Snyder odprowadza zszokowanego, „niewinnego” Lonnegana. Gdy przeciwnik jest już bezpiecznie poza zasięgiem, Hooker i Gondorff podnoszą się – krew była upozorowana, a „Polk” to Hickey, wspólnik z branży. Dzięki dodatkowej mistyfikacji z „fałszywymi agentami FBI” Snyder zostaje wyprowadzony w pole, a Lonnegan porzuca pieniądze i odchodzi, nieświadomy, że go oszukano. Rozbierając dekoracje fałszywego lokalu, Hooker odmawia swojej działki, twierdząc, że i tak by ją przepuścił, i odchodzi z Gondorffem.

Polski tytuł

Polski tytuł „Żądło” jest dosłownym tłumaczeniem angielskiego „The Sting”. W języku potocznym to słowo oznacza także „przekręt, oszustwo, numer”.

Nagrody i nominacje

• 46. ceremonia wręczenia Oscarów:
  • Najlepszy film – Tony Bill, Julia Phillips i Michael Phillips (wygrana)
  • Najlepszy reżyser – George Roy Hill (wygrana)
  • Najlepszy aktor pierwszoplanowy – Robert Redford (nominacja)
  • Najlepszy scenariusz oryginalny – David S. Ward (wygrana)
  • Najlepsza scenografia – Henry Bumstead i James W. Payne (wygrana)
  • Najlepsze zdjęcia – Robert Surtees (wygrana)
  • Najlepsze kostiumy – Edith Head (wygrana)
  • Najlepszy montaż – William H. Reynolds (wygrana)
  • Najlepsza adaptacja muzyki – Marvin Hamlisch (wygrana)
  • Najlepszy dźwięk – Ronald Pierce i Robert R. Bertrand (nominacja)

Zobacz też

• The Entertainer

Linki zewnętrzne

• Żądło w bazie IMDb (ang.)
• Żądło w bazie Filmweb