Łowca jeleni

Łowca jeleni

The Deer Hunter

Gatunek	dramat wojenny
Rok produkcji	1978
Data premiery	8 grudnia 1978 1992 (Polska)
Kraj produkcji	Stany Zjednoczone
Język	angielski rosyjski wietnamski francuski
Czas trwania	183 minuty
Reżyseria	Michael Cimino
Scenariusz	Michael Cimino Louis Garfinkle Quinn K. Redeker Deric Washburn
Główne role	Robert De Niro John Cazale John Savage Christopher Walken Meryl Streep
Muzyka	Stanley Myers
Zdjęcia	Vilmos Zsigmond
Scenografia	Ron Hobbs
Montaż	Peter Zinner
Produkcja	Michael Cimino Michael Deeley John Peverall Barry Spikings
Wytwórnia	EMI Films Universal Pictures
Dystrybucja	Universal Pictures EMI Films NVC (Polska)
Budżet	15 mln $
Przychody brutto	49 mln $
Nagrody
1979: 5 Oscarów, w tym za najlepszy film i reżyserię

Łowca jeleni (ang. The Deer Hunter) – amerykański dramat wojenny z 1978 roku w reżyserii Michaela Cimino.

Fabuła

Mike, Nick i Steven to należący do prawosławnej i zarazem rusińskiej mniejszości młodzi robotnicy mieszkający w miasteczku Clairton w zachodniej Pensylwanii i pracujący w tamtejszej hucie, którzy dostają powołanie do wojska, na wojnę w Wietnamie. Jeszcze przed wyjazdem Steven poślubia Angelę, będącą w ciąży z innym mężczyzną. Ich przyjęcie weselne, w którym bierze udział całe miasteczko, jest zarazem przyjęciem pożegnalnym. Podczas wesela Nick oświadcza się swojej dziewczynie, Lindzie, i oświadczyny zostają przyjęte, planują też od razu ślub po powrocie Nicka z Wietnamu. Po zabawie na przyjęciu grupa przyjaciół, wśród których są też Stan, John i Axel, wybiera się na polowanie w pobliskie góry. Michael jest zapalonym myśliwym i przed wyjazdem do Wietnamu pragnie, jak co roku w sezonie myśliwskim, ustrzelić pierwszym strzałem dorodnego jelenia.

Przyjaciele trafiają w końcu do Wietnamu, gdzie prowadzą działania przeciwko oddziałom Vietcongu w dżungli. Wskutek niespodziewanego kontrataku nieprzyjaciela pewnego dnia wszyscy trzej dostają się do niewoli i trafiają do prowizorycznego więzienia nad brzegiem rzeki, w którym strażnicy znęcają się nad jeńcami, m.in. zmuszają ich do gry w rosyjską ruletkę.

Dzięki podstępowi Mike, Nick i Steven uciekają. Amerykański śmigłowiec patrolujący teren odnajduje niebawem uciekinierów. Tylko Nick dostaje się na pokład unoszącej się nad wodą maszyny, Mike i Steven wpadają z powrotem do rzeki. W wyniku uderzenia o podwodne skały Steven ma połamane obie nogi. Dwójka przyjaciół pozostaje zdana sama na siebie. Mike bierze rannego Stevena na plecy i niesie go kilka kilometrów, gdzie natyka się na kolumnę wojsk południowowietnamskich, eskortującą cywilnych uciekinierów. Dla Mike’a nie ma miejsca w samochodzie, więc jest on zmuszony pozostawić Stevena w rękach Wietnamczyków, którzy na masce jeepa zabierają go do szpitala polowego.

Tymczasem Nick trafia do szpitala w Sajgonie. Przeżyty szok spowodował u niego częściową utratę pamięci. Po wyjściu ze szpitala trafia przez przypadek do lokalu, gdzie gra się w rosyjską ruletkę, i bierze udział w grze.

Mike wraca do domu. Wcześniej z Wietnamu wrócił też Steven, któremu amputowano obie nogi. Obaj nie mogą przystosować się do normalnego życia, choć każdy z nich z innego powodu. Mike wiąże się z Lindą, którą od dawna potajemnie kocha. Ta do jego powrotu czekała na Nicka, którego kocha, ale już od jakiegoś czasu wie, że według armii Nick samowolnie opuścił jednostkę. I kiedy Mike wraca sam, Linda traci resztki nadziei na powrót ukochanego. Mike okazuje jej i współczucie, i względy. Linda, bojąc się samotności, chętnie przystaje na związek ze starym przyjacielem. Żadnych wieści o Nicku nie mają też pozostali przyjaciele. Mike przypadkowo trafia na ślad Nicka – kiedy odwiedza w szpitalu dla weteranów Stevena, który przebywa tam od dłuższego czasu, Steven pokazuje mu sporą kwotę pieniędzy, które przychodzą do niego regularnie od dawna z niewiadomego mu źródła w Sajgonie. Mike domyśla się, od kogo pochodzą pieniądze, i postanawia wrócić do Wietnamu, aby odnaleźć Nicka i przywieźć go do domu.

W Sajgonie, gdzie trwa chaos z powodu dobiegającej końca ewakuacji wojsk amerykańskich, z którymi próbują się zabrać tysiące wietnamskich uciekinierów, Mike wyrusza do lokalu, w którym kiedyś natknął się na Nicka. Mike odnajduje Nicka w innym lokalu, gdzie Nick jest już uznanym graczem w rosyjską ruletkę. Niestety, Nick zdaje się nie pamiętać Mike’a. Mike postanawia sam stanąć do gry przeciwko Nickowi. Mike i Nick strzelają każdy sam do siebie, po jednym razie, bez śmiertelnego strzału, po czym Mike jeszcze raz próbuje przekonać przyjaciela do powrotu, ale bezskutecznie. Kolejny strzał Nicka okazuje się nieszczęśliwy – Nick umiera na rękach Mike’a.

Film kończy się sceną pogrzebu Nicka w rodzinnym Clairton i stypą z udziałem grupki jego starych przyjaciół.

Obsada

• Robert De Niro – sierż. szt. Michael „Mike” Vronsky
• John Cazale – Stan
• John Savage – kpr. Steven Pushkov
• Christopher Walken – kpr. Nikanor „Nick” Chevotarevich
• Meryl Streep – Linda
• George Dzundza – John Welsh
• Chuck Aspegren – Peter „Axel” Axelrod
• Rutanya Alda – Angela Ludhjduravic-Pushkov
• Pierre Segui – Julien Grinda
• Shirley Stoler – matka Stevena

Nagrody (1979)

• 51. ceremonia wręczenia Oscarów:

1. Michael Cimino – najlepszy film
2. Michael Cimino – najlepszy reżyser
3. Christopher Walken – najlepszy aktor drugoplanowy
4. Peter Zinner – najlepszy montaż
5. R. Portman, W. McCaughey, A. Rochin, D. Knight – najlepszy dźwięk

• 36. ceremonia wręczenia Złotych Globów:

1. Michael Cimino – najlepszy reżyser

• 33. ceremonia wręczenia nagród BATFA:

1. Vilmos Zsigmond – najlepsze zdjęcia
2. Peter Zinner – najlepszy montaż

Wiele innych nagród i wyróżnień.

Nominacje (1979)

• 51. ceremonia wręczenia Oscarów:
  • Robert De Niro – najlepszy aktor
  • Meryl Streep – najlepsza aktorka drugoplanowa
  • Michael Cimino – najlepszy scenariusz oryginalny
  • Vilmos Zsigmond – najlepsze zdjęcia
• 36. ceremonia wręczenia Złotych Globów:
  • Robert De Niro – najlepszy aktor w dramacie
  • Meryl Streep – najlepsza aktorka drugoplanowa
  • Christopher Walken – najlepszy aktor drugoplanowy
• 33. ceremonia wręczenia nagród BATFA:
  • Michael Cimino – najlepszy reżyser
  • Robert De Niro – najlepszy aktor
  • Meryl Streep – najlepsza aktorka
  • Christopher Walken – najlepszy aktor drugoplanowy

Produkcja

Zdjęcia kręcono w Stanach Zjednoczonych i Tajlandii w następujących lokacjach:

• Ohio (Cleveland, Steubenville, Mingo Junction, Struthers);
• Pensylwania (Pittsburgh, Clairton, McKeesport);
• Waszyngton (scena polowania w okolicach Mount Baker w Górach Kaskadowych);
• Wirginia Zachodnia (Weirton, Follansbee);
• Bangkok (jako filmowy Sajgon); rzeka Kwai w prowincji Kanchanaburi (scena rosyjskiej ruletki).

Reakcja krajów komunistycznych

Film pokazano poza konkursem na 29. MFF w Berlinie w 1979 (do zjednoczenia Niemiec odbywał się on w Berlinie Zachodnim). Podczas festiwalu delegacja ZSRR zażądała wycofania filmu jako „obrażającego Wietnam” (poza negatywnym ukazaniem północnowietnamskich wojsk, chodziło także o fakt, że głównymi bohaterami byli amerykańscy Rusini, a film ukazywał m.in. scenę prawosławnego ślubu). W związku z odmowną decyzją organizatorów, delegacja sowiecka opuściła salę w trakcie prezentacji i wycofała się z festiwalu, a w ślad za nią wycofały się – wraz z filmami – wszystkie kraje komunistyczne, w tym m.in. Węgry, które prezentowały tam w konkursie głównym film Gospodarz stadniny Andrása Kovácsa, oceniany jako jeden z najpoważniejszych pretendentów do nagród. W Polsce, film był objęty cenzurą, aż do upadku komunizmu. Oficjalnie film wydało przedsiębiorstwo NVC w 1992 roku na kasetach VHS.

Casting

Meryl Streep, która była mało znaną aktorką, zagrała w Łowcy jeleni dzięki swojemu ówczesnemu partnerowi życiowemu, którym był John Cazale. Był on już wtedy ciężko chory na nowotwór płuc, więc producenci obsadzili Streep w filmie, aby mogła towarzyszyć partnerowi w ostatnich chwilach życia. Cazale zmarł podczas kręcenia filmu.

Zobacz też

• Lista stu najlepszych amerykańskich filmów według AFI
• Cavatina – muzyczny temat przewodni filmu, melodia wykonywana na gitarze klasycznej autorstwa Stanleya Myersa

Linki zewnętrzne

• plakat
• Łowca jeleni w bazie IMDb (ang.)
• Łowca jeleni w bazie Filmweb
• zbiór informacji o filmie. w3.gwis.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-02-12)]. (ang.).