Alexis de Tocqueville

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alexis de Tocqueville
Ilustracja
Data urodzenia 29 lipca 1805
Data śmierci 16 kwietnia 1859
Alexis de Tocqueville, mal. Théodore Chassériau, 1850

Alexis Henri Charles Clérelde, wicehrabia de Tocqueville (ur. 29 lipca 1805 w Verneuil-sur-Seine, zm. 16 kwietnia 1859 w Cannes) – francuski myśliciel polityczny, socjolog, polityk, Minister spraw zagranicznych II Republiki.

Dzieła i poglądy[edytuj | edytuj kod]

Autor dwutomowego dzieła O demokracji w Ameryce, uchodzącego za najbardziej przenikliwą analizę demokratycznego społeczeństwa politycznego[1]. Szczególne znaczenie mają jego analizy konfliktu między wolnością i równością, pożytków płynących z samorządu i stowarzyszeń politycznych[2] oraz relacji między państwem a Kościołami. Był jednym z najważniejszych myślicieli w XIX wieku ze względu na stworzenie hasła liberalnej demokracji. Uważał on, iż demokracja nie jest szkodliwa tylko wówczas gdy nie zagraża wolności i autonomii jednostki.

W dziele Dawny ustrój i rewolucja, na przykładzie rewolucji francuskiej postawił tezę, że rewolucja stanowi zawsze kontynuację obalanego ustroju oraz, że wybucha nie w momencie najgłębszego kryzysu, ale kiedy sytuacja poprawia się wolniej niż oczekuje tego społeczeństwo.

Tocqueville wyróżniał trzy funkcje prasy: gwarantuje wolność, ponieważ jest pośrednikiem, który z łatwością może zdemaskować działania polityczne; utrzymuje wspólnotę, ponieważ prasa ma moc polegającą na przekazaniu jednej myśli, którą może zaszczepić w tysiącach umysłów; oraz umożliwia działanie wspólne, czyli ułatwia komunikowanie się i planowanie na odległość.[3]

Uważał, że stan demokracji wiąże się z rozbiciem jednostkowych idei, ponieważ każdy może bronić swoich poglądów, i jednocześnie oznacza tendencję do konformizmu, który wynikać może, według Tocqueville'a, z wyrównania warunków oraz psychicznej potrzeby oparcia się na wspólnym zaufaniu i opiniach[4].

Władza prasy polega na reprezentacji różnorodnych opinii i pozwalaniu poszczególnym z nich na szybsze zakorzenienie się w świadomości społecznej[3].

Tocqueville zwrócił też uwagę, że gazety w różnych krajach różnią się pod względem ilości treści i formatu, a te różnice wynikają bardziej z przyczyn kulturowo-politycznych, niż ekonomicznych. Podkreślił również, że zło jakie przynosi działalność prasy, jest mniejsze od tego przed którym chronią obywateli. Obiektywność prasy można byłoby zwiększyć, poprzez powstanie kolejnych gazet[5].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • O demokracji w Ameryce, Warszawa 1976
  • Wspomnienia, Ossolineum 1987
  • Dawny ustrój i rewolucja, Warszawa 2005[6]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Paweł Stefan Załęski, Neoliberalizm i społeczeństwo obywatelskie, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012, ss. 59-80
  2. Paweł Załęski Społeczeństwo cywilne i społeczeństwo polityczne: Heglowskie kategorie w recepcji Tocqueville’a i Marksa – [w:] Kościański, Artur & Misztal, Piotr [red.]: „Społeczeństwo obywatelskie: Między ideą a praktyką”, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2008
  3. a b Eric Maigret, Socjologia komunikacji i mediów, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012, s. 47
  4.  Eric Maigret, Socjologia komunikacji i mediów, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012, s. 47
  5. Europejscy ojcowie założyciele a media [w:] Eric Maigret, Socjologia komunikacji i mediów, Warszawa: Oficyna Naukowa, 2012, s. 48.
  6. Tocqueville, Alexis de (1805-1859). Katalog elektroniczny Biblioteki Narodowej. [dostęp 2017-02-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]