Antoni Szymański (generał)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy generała. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Antoni Szymański
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 30 lipca 1894
Poznań
Data i miejsce śmierci 11 grudnia 1973
Londyn
Przebieg służby
Lata służby 1915-1973
Siły zbrojne Armia Cesarstwa Niemieckiego
Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Jednostki 55 Poznański Pułk Piechoty
12 Pułk Piechoty
15 Pułk Piechoty
Stanowiska dowódca kompanii
dowódca batalionu
dowódca pułku piechoty
attaché wojskowy
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
powstanie wielkopolskie
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Medal Wojska Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Antoni Czesław Tadeusz Szymański (ur. 30 lipca 1894 w Poznaniu, zm. 11 grudnia 1973 w Londynie) – generał brygady Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w rodzinie Romana i Heleny z Wyczyńskich. W latach 1903-1905 uczęszczał do poznańskiego gimnazjum św. Marii Magdaleny, w latach 1905-1910 nauki pobierał w domu, zaś w latach 1910-1914 uczęszczał do gimnazjum humanistycznego we Wschowie. W latach szkolnych był członkiem Towarzystwa Tomasza Zana (sierpień 1912 - lipiec 1914).

11 maja 1915 został wcielony do Armii Cesarstwa Niemieckiego i przydzielony do 20 pułku artylerii polowej w Poznaniu-Sołaczu[1]. Brał udział m.in. w bitwie pod Verdun. Przez cały czas nosił przy sobie kieszonkowe wydanie Pana Tadeusza z 1901.

W październiku 1918 wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego.

W latach 1925-1927 kształcił się w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, po której otrzymał stopień oficera dyplomowanego. 2 kwietnia 1929 roku został awansowany na majora ze starszeństwem z 1 stycznia 1929 roku i 66. lokatą w korpusie oficerów piechoty[2].

Od 2 września 1929 do 31 marca 1931 był kierownikiem referatu „Niemcy”. W tym okresie - pod pseudonimem „Mars” - opublikował pracę „Siły zbrojne Niemiec”, w którym omówił strukturę armii niemieckiej, zagrożenie jakie stanowiła ona dla Polski oraz kwestię współpracy Niemiec i ZSRR. Z dniem 1 kwietnia 1931 został przeniesiony z Oddziału II Sztabu Głównego do 12 Pułku Piechoty w Wadowicach na stanowisko dowódcy batalionu detaszowanego w Krakowie[3].

1 kwietnia 1932 roku został powołany na stanowisko attaché wojskowego w Berlinie. Na podpułkownika awansował ze starszeństwem z 1 stycznia 1934 roku i 21. lokatą w korpusie oficerów piechoty[4]. W czerwcu 1939 roku został także attaché wojskowym w Szwajcarii. 24 sierpnia 1939 roku, wraz z attaché lotniczym i morskim, otrzymał zakaz opuszczania Berlina.

3 września 1939 roku rozpoczęła się ewakuacja ambasady polskiej w Berlinie. W nocy 5 na 6 września dotarł do Kopenhagi, gdzie podjął decyzję o powrocie do walczącego kraju. 9 września przez Sztokholm, Helsinki dotarł do Wilna. 11 września zameldował się w Sztabie Naczelnego Wodza w Brześciu nad Bugiem, gdzie mianowany został szefem Oddziału II Dowództwa Frontu Południowego we Lwowie.

W tym czasie (jesień 1939 r.) jego żona Halina Szymańska wraz z dziećmi, dzięki osobistej pomocy szefa Abwehry, admirała Wilhelma Canarisa, bezpiecznie wyjechała z Poznania do Szwajcarii. Halina Szymańska, jako brytyjski agent, spotykała się z Canarisem i Giseviusem w kolejnych latach wojny.

Antoni Szymański brał udział w obronie Lwowa. Po kapitulacji tego miasta (22 września) dostał się do niewoli sowieckiej. Przebywał w obozie przejściowym w Wołoczyskach, następnie (do 26 stycznia 1940) w obozie w Starobielsku. W tym ostatnim poddawany był indoktrynacji - nieskutecznej jednak, ponieważ Szymański nie znał rosyjskiego. W styczniu 1940 został przeniesiony do więzienia na Łubiance - było to efektem odrzucenia propozycji współpracy z ZSRR. Uwolniony został po zawarciu układu Sikorski-Majski.

Po uwolnieniu wstąpił do sztabu gen. Andersa. 8 września 1941 razem z generałem brygady Mieczysławem Boruta-Spiechowiczem, wyznaczonym na dowódcę 5 Dywizji Piechoty udał się z Moskwy do miejscowości Tatiszczewo z zadaniem sformowania 15 Pułku Piechoty. Po odwołaniu szefa sztabu 5 DP, gen. Berlinga, na krótko zajął jego miejsce.

W marcu 1942 przeniesiony został do Teheranu, gdzie objął stanowisko Inspektora Oddziałów Polskich w Iranie, zaś w maju został dowódcą Bazy Ewakuacyjnej w Iranie. Na [pułkownik]]a został awansowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1943 roku w korpusie oficerów piechoty[5].

14 lipca 1943 objął stanowisko attaché wojskowego w Kairze. Funkcję tę sprawował do 24 sierpnia. 1 stycznia 1945 został attaché wojskowym w Paryżu. Po zakończeniu II wojny światowej został szefem Wojskowej Misji Likwidacyjnej w Paryżu i przebywał na tym stanowisku do maja 1948. Następnie zamieszkał w Londynie.

Prezydent RP August Zaleski awansował go na generała brygady ze starszeństwem z 11 listopada 1964 roku w korpusie generałów[5].

Zmarł 11 grudnia 1973 w Londynie. Pochowany na cmentarzu Gunnersbury.

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Łukomski 2006 ↓, s. 15.
  2. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 8 z 3 kwietnia 1929 roku, s. 106.
  3. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 101.
  4. Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 15.
  5. a b Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 174.
  6. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 16 z 23 kwietnia 1921 roku, s. 812.
  7. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 1 z 26 stycznia 1922 roku, s. 79.

Bibliografia[edytuj]