Białystok (stacja kolejowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Białystok
Obiekt zabytkowy nr rej. A-238 z 28.05.1985 i 31.01.1996
Widok na perony stacji Białystok
Widok na perony stacji Białystok
Państwo  Polska
Miejscowość Białystok
Lokalizacja Osiedle Młodych
Data otwarcia 1861
Poprzednie nazwy ros. Белосток
Rodzaj stacja węzłowa
Dane techniczne
Liczba peronów 4
Liczba krawędzi
peronowych
7
Kasy T
Linie kolejowe
Położenie na mapie Białegostoku
Mapa lokalizacyjna Białegostoku
Białystok
Białystok
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Białystok
Białystok
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Białystok
Białystok
Ziemia53°08′04″N 23°08′08″E/53,134444 23,135556
Strona internetowa
Portal Portal Transport szynowy

Białystok – główna i największa węzłowa stacja kolejowa w Białymstoku, w województwie podlaskim w Polsce. Dworzec kolejowy zlokalizowany jest przy ulicy Kolejowej 9 na Osiedlu Młodych.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest głównym węzłem kolejowym województwa podlaskiego. Przez stację przebiega międzynarodowa linia kolejowa Warszawa – Białystok – WilnoPetersburg, która jest częścią linii kolejowej E 75, tzw.Rail Baltica.

Stacja posiada budynek dworcowy, kasy biletowe, cztery perony, dwie kładki dla pieszych, wieżę wodną, nieczynną górkę rozrządową. Łączna długość torów stacji Białystok wynosi 42 km. Jest największą stacją kolejową w Polsce z sygnalizacją kształtową. Ruchem kolejowym na stacji kieruje kilka nastawni wykonawczych oraz jedna dysponująca BŁd.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Budynek dworca wybudowany podczas powstania linii warszawsko-petersburskiej w 1861 w stylu klasycystycznym. Pierwszy pociąg osobowy, przemierzający całą trasę z Warszawy do Petersburga, pojawił się w Białymstoku we wrześniu 1862 r. Zwiększająca się liczba przewozów pod koniec XIX w. sprawiła, że dworzec rozbudowano. Podczas I wojny światowej budynek został spalony przez wycofujące się wojska rosyjskie. Po zakończeniu działań wojennych dworzec odbudowano.

W tutejszej parowozowni w sierpniu 1977 stacjonowały lokomotywy serii OKl27, Ol49, Ty2, Ty45 i Pt47[1]. Obecnie lokomotywownię eksploatuje PKP Cargo. Natomiast w budynkach dawnej wagonowni istnieje oddział spółki Przewozy Regionalne. Przy stacji funkcjonują także jednostki organizacyjne spółek PKP Energetyka, PKP Intercity, PKP Polskie Linie Kolejowe.

Podczas II wojny światowej dworzec został zbombardowany. Nie odzyskał już dawnej świetności mimo powojennej odbudowy i późniejszych remontów. W 1989 roku PKP rozpoczęły prace modernizacyjne dworca, które potrwały 14 lat. Odnowiony budynek dworca został oficjalnie otwarty 28 listopada 2003. Według rankingu Gazety Wyborczej z 2008 r. dworzec PKP w Białymstoku został uznany za najpiękniejszy dworzec w Polsce, na drugim miejscu był obiekt w Lublinie, a na trzecim w Częstochowie. Białostocki budynek otrzymał 71 punktów na 100 możliwych[2]. 22 października 2018 PKP podpisały z Budimexem umowę na kompleksową przebudowę dworca kolejowego wraz z placem przydworcowym[3]. Na początku listopada rozpoczęły się prace budowlane, a 4 stycznia uruchomiono kontenerowy dworzec tymczasowy[4].

8 listopada 2010 roku na stacji doszło do jednej z największych katastrof kolejowych w Polsce.[5]

Zniszczony dworzec w trakcie niemieckiej okupacji.

Linie kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Wizyta Naczelnika Państwa w Białymstoku

Przez stację Białystok przechodzą następujące linie kolejowe:

  • 6 Zielonka – Białystok – Kuźnica Białostocka, długość: 220,2 km; otwarcie linii: 18 maja 1862 (jednotorowa linia szerokotorowa o prześwicie 1524 mm), zmiana szlaku na normalnotorowy: 1918, elektryfikacja: 23 marca 1952 – 10 września 1986[6]
  • 38 Białystok – EłkKorszeGłomno, długość: 235,1 km; budowa: 1866-1872; otwarcie linii: styczeń 1873; (2-torowa na 103 km odcinku Białystok – Ełk tylko do początku 1945), odcinek do Ełku zelektryfikowana w grudniu 1990, od czerwca 2002 przewozy pasażerskie odbywają się tylko na 202 km odcinku Białystok – Korsze[7]
  • 32 Czeremcha – Białystok, długość: 76,1 km; otwarcie linii: styczeń 1874 (2-torowa tylko do zakończenia II wojny światowej), nie zelektryfikowana[8]
  • 37 Białystok – Zubki Białostockie, długość: 47,1 km; otwarcie linii: 5 grudnia 1886 (1-torowa na całej linii), nie zelektryfikowana, sezonowy ruch pasażerski na odcinku Białystok-Waliły reaktywowany 2 lipca 2016 roku[9], ruch towarowy wyłącznie na odcinku Białystok – Białystok Fabryczny, do 10 grudnia 2012 roku również na odcinku Białystok FabrycznyWaliły.
  • 515 Białystok – Białystok Starosielce, długość: 1,915 km. Nieczynna w ruchu pasażerskim i towarowym.
  • 836 Białystok R1 – Białystok R192, długość: 2,716 km. Częściowo używana do jazd manewrowych w stacji, obsługi grupy torów 21-31 oraz dojazdu do punktów PKP Cargo i Przewozów Regionalnych.

Perony[edytuj | edytuj kod]

Na stacji Białystok znajdują się 4 perony:

Otoczenie[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu dworca kolejowego znajduje się dworzec autobusowy, urząd pocztowy, przystanki komunikacji miejskiej i regionalnej, centrum handlowe „Centrum Park”, bazar „Madro” oraz sklepy spożywcze i kioski.

Od 1995 roku do 17 kwietnia 2018 roku[10] przed budynkiem dworca stał wąskotorowy parowóz Borsig Brigadelok Tx201 (HF) o numerze fabrycznym 10312[11] wraz z wagonem na tor o szerokości 600 mm. W wagonie istniał "Bar Ciuchcia". Tabor został przewieziony i ustawiony w Prostkach.

Dojazd do dworca[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Planowane inwestycje[edytuj | edytuj kod]

PKP Polskie Linie Kolejowe SA planują kompleksową przebudowę stacji, w ramach której wybudowany zostanie nowy układ torowy, sieć trakcyjna, urządzenia sterownia ruchem kolejowym. Perony mają zostać zadaszone halą, a dojścia zapewnią dwa przejścia podziemne[13][14][15] Na stacji wybudowane ma zostać lokalne centrum sterowania (LCS Białystok). Pierwszy przetarg na roboty budowlane został unieważniony[16], a drugi nie został jeszcze rozstrzygnięty.[17]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stalowe Szlaki nr 2/2018
  2. E. Romaniuk, Nasz kolejowy dworzec to cudo, „Gazeta Wyborcza”, [dostęp 15.01.2011].
  3. PKP SA podpisały umowę na przebudowę dworca Białystok [dostęp 2018-10-26] (pol.).
  4. Białystok: Dworzec tymczasowy otwarty. Teraz czas na remont starego budynku - Transport Publiczny, www.transport-publiczny.pl [dostęp 2019-01-04].
  5. Wirtualna Polska Media S.A, Białystok, 08.11.2010 r. - Największe katastrofy kolejowe w Polsce, wiadomosci.wp.pl, 4 marca 2012 [dostęp 2019-04-06] (pol.).
  6. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 22 stycznia 2009].
  7. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 22 stycznia 2009].
  8. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 22 stycznia 2009].
  9. Pociągi REGIO wracają do Walił, www.przewozyregionalne.pl [dostęp 2016-07-02].
  10. 100-letnia lokomotywa odjechała sprzed dworca w Białymstoku [zdjęcia], „Polskie Radio Białystok” [dostęp 2018-04-17] (ang.).
  11. Wciaz pod para... | Polskie parowozy, tomi.holdys.pl [dostęp 2018-04-17].
  12. Przystanek nr inw. 158 - Dworzec PKP, Białostocka Komunikacja Miejska [dostęp 2019-07-21] (pol.).
    Przystanek nr inw. 159 - Dworzec PKP, Białostocka Komunikacja Miejska [dostęp 2019-07-21] (pol.).
    Przystanek nr inw. 596 - Dworzec PKP, Białostocka Komunikacja Miejska [dostęp 2019-07-21] (pol.).
  13. BiałystokOnline pl Bialystok, PKP zapowiada w Białymstoku duże inwestycje. Do przebudowy dworzec i stacja kolejowa, BiałystokOnline.pl [dostęp 2019-04-06] (pol.).
  14. Rail Baltica: kolejny etap modernizacji – Czyżew - Białystok, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. [dostęp 2019-04-06] (pol.).
  15. Wyborcza.pl, bialystok.wyborcza.pl [dostęp 2019-04-06].
  16. Przetarg na odcinek Czyżew – Białystok unieważniony, inforail.pl [dostęp 2019-04-06] (pol.).
  17. https://zamowienia.plk-sa.pl/servlet/HomeServlet?MP_module=main&MP_action=noticeDetails&noticeIdentity=11559&expired=0


Białystok
Linia 6 Zielonka – Kuźnica Białostocka (177,305 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Białystok Wiadukt
odległość: 3,735 km
BSicon BHFq.svg
odległość: 7,850 km
Linia 32 Czeremcha – Białystok (77,003 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Białystok Nowe Miasto
odległość: 4,418 km
BSicon KBHFeq.svg


Linia 37 Białystok – Zubki Białostockie (0,000 km)
BSicon KBHFaq.svg
odległość: 3,709 km


Linia 38 Białystok – Głomno (0,000 km)
BSicon KBHFaq.svg
odległość: 4,555 km


Linia 515 Białystok – Białystok Starosielce (0,000 km)
BSicon KBHFaq.svg
odległość: 1,914 km