Cuprówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cuprówka
Ilustracja
Grzbiet Cuprówki, widok spod Sałasza Zachodniego
Państwo  Polska
Pasmo Beskid Wyspowy, Karpaty
Wysokość 753[1] m n.p.m.
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Cuprówka
Cuprówka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cuprówka
Cuprówka
Ziemia49°44′00,0″N 20°29′35,4″E/49,733333 20,493167

Cuprówka – szczyt w kilkuwierzchołkowym, bocznym grzbiecie odbiegającym na północ od Sałasza Wschodniego (909 m) w Paśmie Łososińskim. Według mapy Compassu jest to najwyższy (753 m) szczyt w tym grzbiecie, położony tuż po północnej stronie przełęczy Oślak oddzielającej go od Sałasza[2]. Według opisu np. przewodnika z 2013[3] i miejscowej ludności Cuprówka to ostatni, najbardziej na północ położony szczyt tego grzbietu. Ma wysokość 704 m i współrzędne 49°44′23″N 20°30′04″E/49,739722 20,501111[4].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Kapliczka – upamiętnienie Armii Krajowej z 1985 na – Cuprówce (w tle szczyty, Jaworz i Sałasz Wschodni Beskidu Wyspowego); fundator: kpr. Michał "Mira" Rogalski (porównaj: Oddział Partyzancki AK „Wilk”)

Grzbiet Cuprówki oddziela od siebie doliny dwóch potoków: Jaworzańskiego (po zachodniej stronie grzbietu) i Żmiączki (po wschodniej stronie). W dolinach tych potoków położone są dwie miejscowości gminy Laskowa: Jaworzna i Żmiąca. Grzbiet Cuprówki jest zalesiony, ale znajdują się na nim polany, a pola uprawne i zabudowania Jaworznej i Żmiącej w wielu miejscach od doliny potoków wysoko wcinają się w jego stoki (niektóre pod sam wierzch). Na przełęczy Oślak, wg mapy Compassu, znajduje się osiedle o tej samej nazwie[2].

Przez Cuprówkę nie prowadzi żaden znakowany szlak turystyczny. Można ją jednak zwiedzić mało oznakowanymi drogami i ścieżkami (np. ze szlaku turystycznego na Jaworz i Sałasze – poniżej godziny drogą z polany nieopodal Sałasza Wschodniego później na północny północny wschód – około 2km w linii prostej). Jest doskonale widoczna z czarnego szlaku z Laskowej przez Korab na Sałasz.

Budynki Fundacji[edytuj | edytuj kod]

We wsi Żmiąca tuż pod szczytem (na płn.-wsch.) Cuprówki, działa filia ośrodka opiekuńczo-wychowawczego i adopcyjnego jezuickiej (polsko-niemieckiej) Fundacji Dzieło Pomocy Dzieciom (imienia ważnego bohatera niemieckiego antyhitlerowskiego ruchu oporu – Ruperta Mayera) prowadzącego działalność opiekuńczo-wychowawczą i rekreacyjną wśród dzieci z domów dziecka, pogotowi rodzinnych, rodzin zastępczych, rodzinnych domów dziecka, a także z rodzin patologicznych, ubogich i zaniedbanych[5].

Przekazy historyczne, upamiętnienie Armii Krajowej[edytuj | edytuj kod]

W okresie II wojny światowej, w okolicznych lasach działał polski ruch oporu: jedno z najbezpieczniejszych miejsc lokalnego tajnego nauczania mieściło się na płn.-wsch. stokach Cuprówki – "na Dąbkach" (uczył tu m.in. Władysław "Dunarowski" Dudek)[3]; lokalną komendę mieli tu także partyzanci[6] (zgrupowanie liczyło około 160 żołnierzy w tym 30[6] lokalnych)[3] według przekazów historycznych, już od 1944 hitlerowscy żołnierze niemieccy nie kontrolowali okolicznych wsi[7] z powodu uciążliwych starć z oddziałami partyzanckimi (zobacz też: Akcja „Burza” w Okręgu Kraków AK, "Powstanie krakowskie" z 1944). Tutejsi partyzanci AK dowodzeni m.in. przez – wówczas uciekiniera ze wschodu (po wojnie w USA) – kpr. Michała Rogalskiego ps. "Mira" (porównaj: Oddział Partyzancki AK „Wilk”), rozbili kolaborantów w Ujanowicach, Łososinie Dolnej i Łososinie Górnej. W niektórych z tych starć brały też udział B.Ch.[7]. Michał Rogalski jest fundatorem kapliczki – upamiętnienia AK (z 1985) postawionego na Cuprówce. Co roku, od 1986, w niedzielę przed 15 sierpnia (Święto Wojska Polskiego, Matki Boskiej Zielnej[8]/Zwycięskiej – Wniebowzięcia NMP) odbywają się tu uroczyste Msze św. w intencjach patriotycznych z udziałem m.in. przedstawicieli centralnych władz państwowych[9].

Powojenne losy – szczególnie w Małopolsce – podzielonych partyzantów (np. rozkaz KG AK współdziałania z Armią Czerwoną i występowania w roli sojusznika – za m.in. artukułem: Akcja „Burza” (sekcja Formy) – kontra żołnierze niezłomni/wyklęci widzący nawet jeszcze przed 1945 własne szanse na odbudowę niezależnego państwa i uwidaczniający kwestie tzw. trudne w stosunkach polsko-rosyjskich) są nadal w atmosferze ostrych kontrowersji opisywane przez lokalnych świadków/uczestników, a co za tym idzie przez badaczy[6].

Widok na Cuprówkę[edytuj | edytuj kod]

Widok m.in. na Cuprówkę ze stoków Korabia
Widok m.in. na Cuprówkę ze stoków Korabia

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wysokość i współrzędne według mapy Compass
  2. a b Beskid Wyspowy 1:50 000 Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.
  3. a b c Robert Zelek, Michał Zelek et al., Ujanowice 2013, Brzeska Oficyna Wydawnicza, "PRZEWODNIK SZLAKIEM TAJNEGO NAUCZANIA. STRZESZYCE – ŻMIĄCA – JAWORZNA – UJANOWICE – SECHNA – KROSNA"
  4. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2015-04-01].
  5. Dzieło Pomocy Dzieciom Fundacja Ruperta Mayera, Strona WWW
  6. a b c Michał Łuczewski, "Odwieczny naród", WNUMK, Toruń 2012
  7. a b Z. T. Wierzbicki Żmiąca w pół wieku później, Wrocław-Warszawa-Kraków 1963 s.129-131
  8. Matki Boskiej Zielnej obchodzimy nie tylko w Polsce 14-15 sierpnia 2011, Magdalena Stokłosa rozmowa z dr. Janem Witoldem Suligą, Gazeta Krakowska
  9. www.ZiemiaLimanowska.pl, Stefan Hutek, zdjęcia: Walenty Rusin, Polska potrzebuje dziś ludzi prawdy!, 13-08-2012