Szczebel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szczebel
Szczebel z Lubonia Wielkiego
Szczebel z Lubonia Wielkiego
Państwo  Polska
Pasmo Beskid Wyspowy
Wysokość 977 m n.p.m.
Wybitność 343 m
Położenie na mapie Gorców, Pienin, Beskidu Sądeckiego
Mapa lokalizacyjna Gorców, Pienin, Beskidu Sądeckiego
Szczebel
Szczebel
Ziemia49°41′18,5″N 20°00′37,6″E/49,688472 20,010444
Szczebel – widok z Mszany Dolnej
Wychodnia skalna
Luboń Wielki i Szczebel

Szczebel lub Strzebel (977 m) – wybitny szczyt w Beskidzie Wyspowym[1].

Topografia[edytuj]

Znajdujący się tuż obok Zakopianki (S7) Szczebel wznosi się ponad miejscowościami: Mszana Dolna, Glisne, Tenczyn, Lubień i Kasinka Mała[2]. Znajduje się w widłach Raby oraz Lubieńki i Tenczynki. Ponad Tenczyn wznosi się na 616 m. W masywie wyróżnia się cztery wierzchołki: Czechówka (721 m), Szczebel (Strzebel, 977 m), Mały Szczebel (Mały Strzebel) i Mała Góra (883 m)[2][3].

Opis góry[edytuj]

Eugeniusz Janota, autor pierwszego polskiego przewodnika tatrzańskiego (1860 r.), zanotował przy opisie drogi z Krakowa w Tatry: „na południe od Lubnia między Rabą od wschodu a Krzeczówką od zachodu piękna, lasem okryta piramidalna góra Strzebel (3087 st.). Widać ją zaraz od Myślenic, skąd w prostym kierunku odległa jest o 2 1/4 mili, a nawet z wzgórz od Krakowa”[4].

Jest to góra o zalesionym wierzchołku i większej części zboczy. W północnej części, przy czarnym szlaku turystycznym, na zboczach Małego Szczebla znajduje się jaskinia Zimna Dziura, opisywana przez geologów już w I połowie XIX w.. Lód utrzymuje się w niej czasami do lata. Wchodząc od strony północnej szlakiem papieskim z Lubnia, lub czarnym, tuż przed szczytem mija się niewielką polanę z wiatrołomami, z której rozpościera się rozległy widok na Lubomir, Lubogoszcz i dolinę Raby.

Na szczycie znajduje się pomnik poświęcony papieżowi Janowi Pawłowi II, który był na Strzeblu dwukrotnie. Na wierzchołku znajduje się również flaga Polski. W pobliżu krzyż upamiętniający śmierć w tym miejscu księdza z Krakowa[5]. W 2010 roku w ramach akcji „Odkryj Beskid Wyspowy” na szczycie Szczebla ustawiono kilka stołów i ławek, urządzono miejsce ogniskowe oraz umieszczono mapę powiatu myślenickiego. W maju 2011 roku, niedaleko szczytu, przy czarnym szlaku z Lubnia z inicjatywy ludzi uprawiających paralotniarstwo powstało miejsce, z którego przy dobrej pogodzie mogą startować paralotnie.

Wschodnie zbocze Szczebla jest bardzo strome, gwałtownie opada ku dolinie Raby. Znajdują się w nim kilkunastometrowej wysokości wychodnie skalne w formie ścian i progów.

Nazwa[edytuj]

Pod nazwą Strzebel w latach 1830-37 opisywany był przez Albrechta Sydowa, Ludwika Zejsznera, Eugeniusza Janotę czy Marię Steczkowską. Ta nazwa pochodzić miała od podobno często występującej dawniej w jego potokach ryby strzebli potokowej. Ten źródłosłów jednak wydaje się mało prawdopodobny, gdyż nazwa ryby jest rodzaju żeńskiego, a góry – męskiego. Nazwa ta jest wciąż używana przez miejscowych. Niektóre źródła mówią że szczyt jeszcze wcześniej nazywał się: Strebl[6]. Według innej teorii góra ma taką nazwę ze względu na swój „strzeblisty” kształt[7].

Nazwa Szczebel została spopularyzowana przez współczesnych autorów przewodników turystycznych. Nieporozumienie wzięło się z niezrozumienia miejscowej gwary, która zbitkę „strz” wymawia jako „szcz” (charakterystyczna cecha gwary sądeckiej i kliszczackiej, stąd „Strzebel” wymawiane jak „Szczebel”). Jako dowód przytacza się opinię etnografów, wedle której gdyby nazwa góry brzmiała „Szczebel” (jak szczebel od drabiny), to tamtejsi mieszkańcy wymawialiby ją jako „scybel” (jest to mazurzenie, charakterystyczne m.in. dla gwary sądeckiej), co nie ma miejsca[8].

Ciekawostki[edytuj]

W Notatkach do historyi miasta Myślenic dr. J. W. Kutrzeby znaleźć można informację jakoby w dawnych czasach na górze Szczebel znajdowała się kopalnia złota. Przeczytać można: „(...) zresztą także Starowolski i Rzączyński podają za Długoszem, że sąsiednie góry Kotoń i Strzebel miały obfitować w złoto i że je stamtąd dobywano.”

Z kolei Eugeniusz Janota w swym przewodniku z 1860 r. podaje przy opisie góry: „W boku zachodnim wyborne źródło, zwane Rząca woda (+ 8.4° C.Z.); drugie prawie pod szczytem zwane na Krzynowisku (+ 8.2° C.Z.). Pod szczytem dwie szczelinowate jamy w piaskowcu, w których wyobraźnia ludu umieściła zaklęte skarby”[4].

Szlaki turystyki pieszej[edytuj]

szlak turystyczny czarny Lubień – Mały Szczebel – Szczebel – Kasinka Mała. Czas wejścia na szczyt: z Lubnia 2:30 h, z Kasinki Małej 1:40 h
szlak turystyczny zielony Szczebel – przełęcz GlisneRaba Niżna. Czas wejścia na szczyt z Raby Niżnej 2:25 h[9]

Przypisy

  1. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  2. a b Beskid Wyspowy 1:50 000. Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.
  3. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2012-01-10].
  4. a b Eugeniusz Janota, Przewodnik w wycieczkach na Babią Górę, do Tatr i Pienin, Kraków 1860, s. 12.
  5. Andrzej Matuszczyk: Beskid Wyspowy. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2001. ISBN 83-85557-86-5.
  6. Odkryj Beskid Wyspowy. [dostęp 2012-07-10].
  7. Maciejczak Władysław: Regionalny Przewodnik Monograficzny. [dostęp 2012-07-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-18)].
  8. Dariusz Dyląg, Piotr Sadowski, Beskid Myślenicki, Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, s. 101.
  9. Do 2008 r. szlak zielony prowadził również ze Szczebla do Lubnia, jednakże z powodu budowy drogi ekspresowej szlak został skasowany

Linki zewnętrzne[edytuj]


Szczebel – widok z Kasinki Małej
Szczebel – widok z Kasinki Małej