Feliks Łubieński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Feliks Łubieński
Feliks Walezjusz Władysław
Ilustracja
Herb
Pomian
Rodzina Łubieńscy herbu Pomian
Data i miejsce urodzenia 22 listopada 1758
Minoga k. Olkusza
Data i miejsce śmierci 2 października 1848
Guzów k. Żyrardowa
Ojciec Celestyn Łubieński
Matka Paula Szembek
Żona

1.ż.: Teodora z Rogalińskich
2.ż.: Tekla z Bielińskich

Dzieci

z Teklą z Bielińskich:
Franciszek Łubieński
Tomasz Łubieński
Piotr Łubieński
Jan Łubieński
Maria Skarzyńska
Paulina Morawska
Henryk Łubieński
Tadeusz Łubieński
Józef Łubieński
Róża Sobańska

Odznaczenia
Order Orła Białego Orderu Świętego Stanisława (Rzeczpospolita Obojga Narodów) IV Klasa Orderu Orła Czerwonego (Prusy)

Feliks Walezjusz Władysław Łubieński (ur. 22 listopada 1758 w Minodze k. Olkusza, zm. 2 października 1848 w Guzowie k. Żyrardowa) – hrabia w Królestwie Kongresowym w 1820 roku[1], polski działacz polityczny, prawnik, hrabia pruski od 1798 roku herbu Pomian, starosta nakielski, rotmistrz wojsk koronnych 1789-1792, członek Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej[2].

Młodość[edytuj]

Ród Łubieńskich wywodził się z Łubnej(obecnie Łubna-Jarosłaj) pod Sieradzem. Był synem Celestyna i Pauli z Szembeków. Ojciec Feliksa zmarł w 1759 r., a matka, w rok po śmierci męża następnie wyszła za Jana Prospera Potockiego, starostę guzowskiego. Po rychłej jego śmierci w 1761, wyszła 3° voto za magnata, Andrzeja Ogińskiego, starostę trockiego. Feliks miał dwóch młodszych przyrodnich braci, Prota Potockiego i Michała Ogińskiego, czemu później, po śmierci ojczyma, zawdzięczał przejęcie ogromnych dóbr w Guzowie - stosunki z ojczymem będące oziębłe. Do 5 roku życia Feliks wychowywał się w domu babki – Jadwigi Szembekowej w Minodze. Potem pieczę nad nim przejął jego stryjeczny dziad – prymas Władysław Aleksander Łubieński (1703-1767), któremu Feliks zawdzięcza 'znakomity' start życiowy. Od 1767 roku kształcił się u jezuitów w Warszawie, potem studiował prawo w Sienie i Rzymie. Następnie pracował krótko w kancelarii kanclerza wielkiego wileńskiego Michała Czartoryskiego, lecz po ślubie z Teodorą Rogalińską w 1775 roku osiadł w swych dobrach pod SieradzemKalinowej i Szczytnikach.

Mąż stanu[edytuj]

Został wybrany jako poseł województwa sieradzkiego na Sejm Czteroletni w 1788 roku.[3] Był członkiem stronnictwa patriotycznego i jednym z redaktorów aktu konfederacji Sejmu. Czuwał nad przyjęciem Konstytucji 3 maja w lutym 1792 roku na sejmiku sieradzkim. Zorganizował też zjazd szlachty w Sieradzu, który uchwalił wyrazy sympatii dla Konstytucji. Figurował na liście posłów i senatorów posła rosyjskiego Jakowa Bułhakowa w 1792 roku, która zawierała zestawienie osób, na które Imperium Rosyjskie może liczyć przy rekonfederacji i obaleniu dzieła 3 Maja.[4]

Wiadomość o przystąpieniu króla do konfederacji targowickiej przyjął „z uszanowaniem”, pisząc jednak do króla, iż „to wszelkie moje przechodzi pojęcie”. Podczas wojny polsko-rosyjskiej w 1792 roku był komisarzem sejmowym przy Tadeuszu Kościuszce. Po klęsce zabiegał o zwolnienie polskich jeńców u władz pruskich. Po II rozbiorze Polski (1793) jego majątki – Kalinowa i Szczytniki znalazły się w zaborze pruskim. W 1793 r. w Szczytnikach przyjął, w otoczeniu ok. 100 miejscowej szlachty, króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II, który wybrał się na objazd zdobyczy terytorialnych po II rozbiorze Polski. Łubieński był członkiem sprzysiężenia, przygotowującego wybuch powstania kościuszkowskiego oraz uczestnik insurekcji kościuszkowskiej.[5][6] Wkrótce też za wstawiennictwem króla pruskiego - zamienił z Karolem von Hoymem majątki swe Kalinowa i Szczytniki na dobra guzowskie - oraz uzyskał starostwo guzowskie i przeniósł się z Kalinowej do Guzowa, gdzie ostatecznie, na stałe osiadł w 1823 r.[7] W roku 1798 otrzymał od króla Prus, Fryderyka Wilhelma III, tytuł hrabiowski.

Okres napoleoński[edytuj]

W roku 1806 wszedł z nominacji Napoleona w skład Komisji Rządzącej jako dyrektor sprawiedliwości i wyznań. Przygotował wprowadzenie do Polski Kodeksu Napoleona. Od 5 października 1807 do maja 1813 roku był Ministrem Sprawiedliwości, wykazując na tym stanowisku zarówno duże umiejętności organizacyjne, jak też dążność do rozszerzania kompetencji swego resortu. W roku 1808 założył ze swoich funduszy Szkołę Prawa w Warszawie, powstałą z przekształcenia istniejących od roku 1807 kursów dla urzędników sądowych. W 1811 przekształciła się w Szkołę Prawa i Administracji. Sprzeciwiał się uwłaszczeniu chłopów, był jednym z inicjatorów dekretu grudniowego. W 1812 powołany do Rady Generalnej Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego.[8]

Nie był zbyt lubiany przez współczesnych: zarzucano mu serwilizm, samowolę w pełnieniu funkcji urzędowych i bigoterię.[9] Pozostawił „Pamiętnik”, wydany pośmiertnie w 1876 roku.[10]

Życie prywatne[edytuj]

Feliks Lubienski - litografia Józefa Sonntaga

Był dwukrotnie żonaty, po raz drugi z Teklą z Bielińskich h. Junosza, wnuczką książąt Sanguszków, dramatopisarką i tłumaczką, która wniosła mu w posagu pałac w Warszawie (róg Królewskiej i Marszałkowskiej) oraz jurydykę Bielino.[11] Miał z nią trzy córki: Maria, Paulina i Róża za Ludwikiem Sobańskim, oraz siedmiu synów: Franciszek Ksawery, Tomasz Łubieński, Henryk Łubieński, Piotr Łubieński, Tadeusz Łubieński, Jan. Najmłodszy syn Feliksa, Józef, wżenił się w majątek Pudliszki, w których założona przez niego cukrownia stała się zalążkiem funkcjonującej do dziś przetwórni owocowo-warzywnej. Zmarł w Guzowie w 1848 r. Pochowano go na cmentarzu w Wiskitkach.

Odznaczenia[edytuj]

Genealogia[edytuj]

4. Florian Łubieński      
    2. Celestyn Łubieński
5. Bogumiła Walewska        
      1. Feliks Walezjusz Łubieński
6. Marek Szembek    
    3. Paula Szembek    
7. Jadwiga Rudnicka      
 

Przypisy

  1. Kuryer Litewski, nr 130, 29 października 1820 roku, [b.n.s.]
  2. Marta Męclewska, Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, Zamek Królewski, Warszawa 2008, s. 255.
  3. Kalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. Warszawa 1791, s. 320.
  4. Łukasz Kądziela, Między zdradą a służbą Rzeczypospolitej. Fryderyk Moszyński w latach 1792-1793, Warszawa 1993, s. 46, Сборник Русского исторического общества, t. 47, Petersburg 1885, s. 273. Bułhakow rozróżnił dwie grupy: 15 senatorów i 36 posłów na których można polegać (kilku było już Petersburgu) oraz 19 senatorów i 20 posłów wyczekujących. Łubieński zaliczony był do tej drugiej, należy też pamiętać, iż ambasador pomieścił zaś w niej [liście stronników] kilka osób wątpliwych. (Władysław Smoleński, Konfederacja targowicka, Kraków 1903, s. 44).
  5. Bartłomiej Szyndler, Powstanie kościuszkowskie 1794, Warszawa 1994, s. 33.
  6. Marta Męclewska, Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, Zamek Królewski, Warszawa 2008, s. 255.
  7. Żuchlewska Teresa, Feliks Łubieński. Działalność polityczna i jej związek z nauką i Kulturą. Rocznik Żyrardowski 6, 417-439. 2008. s. 436. Muzeum Historii Polski.
  8. Żuchlewska Teresa, Feliks Łubieński. op. cit./
  9. Pamiętniki Kajetana Koźmiana (wybór)
  10. Władysław Chomętowski, Pamiętnik Feliksa hr. Łubieńskiego ministra sprawiedliwości, Warszawa 1876 (Format djvu).
  11. Historia Gminy Krzemieniewo - Faktyczny Klan Łubieńskich, www.krzemieniewo.net [dostęp 2017-11-23].
  12. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006, s. 185.
  13. Marta Męclewska, Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, Zamek Królewski, Warszawa 2008, s. 255.

Bibliografia[edytuj]

  • Polski Słownik Biograficzny, Tom XVIII (1973 r.)
  • Encyklopedia Katolicka Tom XI, KUL, Lublin 2006 r.
  • M. Brandys, Koniec świata szwoleżerów, t. I, Warszawa 1972.
  • Wł. Chometowski, Pamiętnik hr. Feliksa Łubieńskiego, Warszawa 1890.
  • K. Pol, Feliks Łubieński, [w:] „Rzeczpospolita” z 28.04.1999.
  • A. Ruszkowski, Feliks Walezjusz Pomian Łubieński (1758-1848), jego przodkowie i dzieci, [w:] Na sieradzkich szlakach, nr 1/57/2000XV, s. 26-28.

Link zewnętrzny[edytuj]