Pozdrowienie hitlerowskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Heil Hitler)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Niemieccy uczniowie wznoszący ręce w geście hitlergruss, 1934
Charlie Chaplin w filmie Dyktator (1940) parodiuje hitlergruss

Pozdrowienie hitlerowskie (niem. hitlergruss) – powitanie w III Rzeszy. Jest połączeniem salutu rzymskiego, czyli czynności polegającej na podniesieniu wyprostowanego prawego ramienia nieco powyżej wysokości ramion, z okrzykiem Heil Hitler! (niem. Chwała Hitlerowi, Cześć Hitlerowi, Niech żyje Hitler) lub Sieg Heil! (niem. Niech żyje zwycięstwo, Wiwat zwycięstwo).

Początkowo pozdrowienie to ograniczało się do samego podniesienia ramienia i dotyczyło tylko członków NSDAP. Po raz pierwszy gest ten został wykonany przez Adolfa Hitlera 27 stycznia 1923 roku podczas spotkania partyjnego, Hitler pozdrowił w ten sposób swoich słuchaczy. Naziści najprawdopodobniej zapożyczyli gest od włoskich faszystów[1]. Pierwsza fotografia przedstawiająca członków NSDAP wykonujących salut rzymski pochodzi z 1 września 1923 roku i została wykonana na masowym zlocie nacjonalistycznych sił paramilitarnych w Norymberdze[2]. Od parad w 1925 roku gest stał się coraz bardziej powszechny[3]. Powitanie za pomocą salutu rzymskiego stało się oficjalnym elementem estetyki NSDAP od 1927 roku[4]. Od 1930 roku członkowie NSDAP mieli obowiązek łączyć salut rzymski z okrzykiem Heil Hitler![5]. Później stosowano go zamiennie z Sieg Heil!, co było nie tylko formą pozdrowienia, ale i manifestacją zwycięstwa[6].

Po zdobyciu władzy przez nazistów w ramach rozszerzania kultu Fuehrera minister spraw wewnętrznych Wilhelm Frick dekretem z 13 lipca 1933 roku zobowiązywał do używania go przez całe niemieckie społeczeństwo – stąd propagandowe określenie deutscher gruss, czyli pozdrowienie niemieckie. Decyzja ta zbiegła się z wprowadzonym następnego dnia zakazem tworzenia i działalności jakichkolwiek partii politycznych poza NSDAP[7]. Na Hitlera odtąd (po 1934 roku) składano przysięgi, pozdrowienie „cześć Hitlerowi” (Heil Hitler) przeszło nawet do korespondencji. Stało się ono świadectwem „jedności i posłuszeństwa wobec wodza”. Jego użycie wymagane było od tej pory w czasie śpiewania hymnu państwowego (Das Lied der Deutschen) i partyjnego (Horst-Wessel-Lied)[8]. W 1937 roku zakazano wykonywania niemieckiego pozdrowienia Żydom. Z kolei w Wehrmachcie aż do 1944 roku zachowano tradycyjny salut wojskowy, a hitlergruss stał się obowiązkowy dopiero po nieudanym zamachu na życie Hitlera, dokonanym 20 lipca 1944 roku przez płk. Clausa von Stauffenberga[9].

Wśród osób należących do tej samej grupy społecznej zwyczaj nakazuje podniesienie wyprostowanej prawej ręki pod takim kątem, by stał się widoczny spód dłoni. Gestowi temu towarzyszy sformułowanie „Heil Hitler” albo przynajmniej „Heil”. Jeśli ktoś pozdrawia znajomego z większej odległości, wystarczy podnieść rękę w opisany wyżej sposób. Jeśli spotykamy osobę pod względem społecznym – lub jakimś innym – stojącą niżej od nas, należy prawą dłoń unieść pionowo na wysokość oczu; jednocześnie należy powiedzieć „Heil Hitler”. W obu przypadkach należy gest powitalny wykonać lewą ręką, jeśli na prawej wspiera się towarzysząca dama.

Karol Grünberg Biografia Hitlera, Książka i Wiedza, 1988, fragment dyrektywy o hitlerowskim salucie:

Konsekwentne nieużywanie pozdrowienia „Heil Hitler”, które Świadkowie Jehowy uważali za sugerujące przypisywanie zbawienia Hitlerowi (oddawanie czci człowiekowi jest dla nich formą bałwochwalstwa), stało się jedną z przyczyn represji nazistów wobec tej grupy religijnej[10][11].

Po II wojnie światowej nazistowski salut oraz okrzyki Heil Hitler! i Sieg Heil! zostały prawnie zakazane w wielu krajach. W Niemczech, zgodnie z §86 i §86a niemieckiego kodeksu karnego (StGB), użycie tego powitania (wyjąwszy przypadki działalności artystycznej i naukowej) jest zagrożone grzywną lub karą pozbawienia wolności. Podobne przepisy obowiązują również w Austrii, na mocy §3g ustawy konstytucyjnej o zakazie NSDAP (Verbotesgesetz). W Polsce właściwym w tym zakresie jest przepis art. 256 kodeksu karnego, zakazujący publicznego propagowania faszystowskiego lub innego totalitarnego ustroju państwa.

Obecnie grupy neonazistowskie używają liczby 88 na oznaczenie tego zwrotu, ponieważ litera h jest w alfabecie na 8 miejscu, a słowa Heil i Hitler rozpoczynają się od h[12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ian Kershaw: Hitler 1889-1936: hybris. Poznań: 2017, s. 171. ISBN 978-83-7120-927-7.
  2. Kershaw 2017 ↓, s. 175.
  3. Lepage 2013 ↓, s. 30.
  4. Kershaw 2017 ↓, s. 568.
  5. Hitler Reden, Schriften, Anordnungen, Februar 1925 Bis Januar 1933. Christian Hartmann (red.). T. III, Teil 3: Zwischen den Reichstagswahlen Juli 1928 - September 1930. München: 1995, s. 383. ISBN 3-598-21939-3.
  6. Historia nazistowskiego „Heil”. warhist.pl. [dostęp 2022-06-16].
  7. Gesetz gegen die Neubildung von Parteien. vom 14. Juli 1933.. verfassungen.de. [dostęp 2022-07-13]. (niem.).
  8. Jean-Denis G.G. Lepage, Hitler Youth, 2008, ISBN 978-0-7864-3935-5.
  9. Roman Sidorski: Czy wolno było pozdrawiać Hitlera lewą ręką? Nazistowski savoir-vivre. hrabiatytus.pl, 2018-07-15. [dostęp 2022-06-16].
  10. Sybil Milton: Świadkowie Jehowy – zapomniane ofiary. W: Hans Hesse: „Najodważniejsi byli zawsze Świadkowie Jehowy”. Wrocław: Wydawnictwo A PROPOS, 2010, s. 168. ISBN 978-83-61387-21-3.
  11. Holocaust. Kto bił na alarm?, „Przebudźcie się!”, Selters/Taunus: Towarzystwo Strażnica, 8 września 1995, s. 4, 5, ISSN 1234-1169.
  12. David Lane, archive.adl.org [dostęp 2016-03-15] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]