Henryk Minkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Henryk Minkiewicz-Odrowąż
Ilustracja
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 19 stycznia 1880
Suwałki, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 9 kwietnia 1940
Katyń, RFSRR, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby 1914–1934
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Polska Siła Zbrojna
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki II Brygada Legionów Polskich
Garnizon Warszawa
2 Dywizja Piechoty Legionów
Dowództwo Korpusu Ochrony Pogranicza
Stanowiska komendant garnizonu
dowódca dywizji piechoty
dowódca Korpusu Ochrony Pogranicza
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi

Henryk Minkiewicz-Odrowąż (ur. 19 stycznia 1880 w Suwałkach, zm. 9 kwietnia 1940 w Katyniu)[1]generał dywizji Wojska Polskiego, dowódca Korpusu Ochrony Pogranicza, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Kazimierza, urzędnika skarbowego i Karoliny z Michałowskich oraz bratem Romualda. Ukończył gimnazjum w Mariampolu[2]. Od 1898 studiował nauki przyrodnicze w Petersburgu. W tym czasie związał się z Polską Partią Socjalistyczną[2]. W 1902 – porzuciwszy uczelnię petersburską – przeniósł się do Krakowa, gdzie przez rok studiował medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie – malarstwo w Szkole Sztuk Pięknych, której również nie ukończył.

Po definitywnej rezygnacji ze studiów w 1904 poświęcił się działalności politycznej, był m.in. członkiem Centralnego Komitetu Robotniczego PPS oraz bliskim współpracownikiem Józefa Piłsudskiego. Działał w Organizacji Bojowej PPS PPS-FR, Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckim. W 1909 wraz Kazimierzem Pużakiem wykonał w Rzymie wyrok śmierci na policyjnym prowokatorze, Edmundzie Tarantowiczu. Po konflikcie z Józefem Piłsudskim, do którego doszło w 1912 (prawdopodobnie z powodu umniejszenia znaczenia oddziału zakopiańskiego „Strzelca”), został usunięty z ZS i ZWC[3].

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich, otrzymując stopień porucznika i funkcję dowódcy 1 kompanii 3 pułku piechoty kpt. Józefa Hallera[2]. W trakcie służby awansował do stopnia podpułkownika i stanowiska dowódcy 3 pułku piechoty[2]. 6 lipca 1916 w bitwie pod Kostiuchnówką został ranny i wzięty przez Rosjan do niewoli, z której po roku zbiegł[2].

W lipcu 1917 przystąpił do Polskiej Siły Zbrojnej. 13 sierpnia 1917 roku generał piechoty Hans Hartwig von Beseler mianował go pułkownikiem[4]. Był dowódcą I Brygady Piechoty oraz komendantem Garnizonu Warszawa. W listopadzie 1918 kierował akcją rozbrajania oddziałów niemieckich oraz zajmowania ważnych obiektów przez żołnierzy PSZ. 29 listopada został mianowany zastępcą dowódcy Okręgu Wojskowego „Przemyśl”[5]. 9 lutego 1919 objął dowództwo Okręgu Wojskowego Przemyśl oraz „Grup operujących na linii Chyrów–Przemyśl–Mościska”[6].

W latach 1918–1920 walczył na froncie wschodnim. Najpierw jako dowódca grup operacyjnych brał udział w walkach z Ukraińcami, a później – na czele 2 Dywizji Piechoty Legionów – walczył z Armią Czerwoną podczas wojny polsko-bolszewickiej. 1 maja 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu generała podporucznika, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich[7]. Uczestniczył w bitwie warszawskiej, będąc od 25 lipca 1920 zastępcą Wojskowego Gubernatora Warszawy i dowódcy 1 Armii, generała Franciszka Latinika.

8 lipca 1921 roku objął dowództwo 4 Dywizji Piechoty we Włocławku[8]. 1 maja 1922 roku został mianowany zastępcą dowódcy Okręgu Korpusu Nr V w Krakowie[9]. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 33. lokatą w korpusie generałów[10]. 30 sierpnia 1923 roku został mianowany zastępcą dowódcy Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie[11][12][13]. Z dniem 1 września 1924 roku został zwolniony ze stanowiska zastępcy dowódcy OK I i oddany do dyspozycji ministra spraw wewnętrznych w charakterze dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza[14]. 1 grudnia 1924 roku został awansowany na generała dywizji ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 9. lokatą w korpusie generałów[15]. 16 lutego 1925 roku prezydent RP Stanisław Wojciechowski mianował go dowódcą KOP[16][17].

8 maja 1929 roku został zwolniony ze stanowiska dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza[18]. Zwolnienie nastąpiło na polecenie Józefa Piłsudskiego, pomimo dużych osiągnięć dowódczych i organizacyjnych[3]. Po zwolnieniu ze stanowiska pozostawał w dyspozycji ministra spraw wojskowych[19]. Zamieszkał w osadzie wojskowej Jamno w powiecie brzeskim. Z dniem 30 września 1934 roku został przeniesiony w stan spoczynku[20].

Po wybuchu II wojny światowej w 1939 i sowieckiej napaści na Polskę został aresztowany przez NKWD, pomimo zaawansowanego wieku i statusu oficera w stanie spoczynku, i osadzony w obozie w Kozielsku. Był najwyższym rangą jeńcem w obozie. Ponadto cieszył się dużym autorytetem, dzięki któremu stał się dla oficerów swego rodzaju arbitrem, będąc także doradcą i opiekunem młodszych stopniem kolegów, przez co zyskał ich uznanie i szacunek[3][21]. W relacji ocalałego z losu jeńców Tadeusza Felsztyna, gen. Minkiewicz dążył do zażegnania wśród osadzonych w obozie wszelkich sporów zarówno natury codziennej, jak też dotyczącej przeszłości, stanu państwa polskiego oraz przyczyn klęski wrześniowej; ponadto zorganizował na terenie obozu sieć oficerów łącznikowych kontaktującą go z wszystkimi częściami Kozielska[22]. Po rozpoczęciu rozładowania obozu w kwietniu 1940 i wobec różnych pogłosek o dalszym losie wywożonych generał wydał instrukcję do polskich żołnierzy, aby protestowali przeciw (rzekomemu) oddawaniu ich w ręce Niemców i przeciw przymusowemu przetrzymywaniu w ZSRR[23].

Z kilku ocalonych dzienników jeńców Kozielska jednoznacznie wynika, że generałowie Henryk Minkiewicz, Mieczysław Smorawiński i Bronisław Bohaterewicz oraz ok. 120 oficerów wyższych, w tym także Adam Solski, zostali wywiezieni z obozu 7 kwietnia 1940[24]. Istnieje prawdopodobieństwo, iż jego egzekucja mogła nastąpić 9 kwietnia tego roku, jako że generał znajdował się na jednej liście wywózkowej wraz z Adamem Solskim, który prowadził pamiętnik z ostatnim wpisem tego dnia, relacjonującym przewiezienie do lasu i rewizję[25]. Jego zwłok wśród pochowanych na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu[26] nie zidentyfikowano, tak jak to było w przypadku gen.gen. Bohaterewicza i Smorawińskiego.

Henryk Minkiewicz był żonaty ze starszą od niego o dwa lata Marią Markowską, poetką, zmarłą w 1939. Ich związek był bezdzietny.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Bellona, Warszawa 1994, s. 50
  2. a b c d e Prochwicz 2003 ↓, s. 339.
  3. a b c Zbrodnia katyńska na Suwalszczyźnie (pol.) [dostęp 2011-12-20]
  4. Odprawy Komendy Legionów Polskich, Centralne Archiwum Wojskowe, sygn. I.120.1.295b, s. 532 [1].
  5. Dziennik Rozporządzeń Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 09.12.1918 r.
  6. Rozkaz ↓, Nr 38 z 9 lutego 1919 roku.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 18 z 15 maja 1920 roku, poz. 501.
  8. Bielski 1995 ↓, s. 130.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, s. 382.
  10. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 15.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 57 z 30 sierpnia 1923 roku, s. 533.
  12. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 77, 120.
  13. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 41, 117.
  14. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 18 lutego 1925 roku, s. 62.
  15. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 730.
  16. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 24 z 1 marca 1925 roku, s. 105.
  17. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 11.
  18. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 176.
  19. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 11.
  20. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 251.
  21. Tadeusz Felsztyn: Druga strona Kozielska. W: Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Relacje, wspomnienia, publicystyka. Warszawa: Alfa, 1989, s. 30. ISBN 83-7001-296-5.
  22. Tadeusz Felsztyn: Druga strona Kozielska. W: Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Relacje, wspomnienia, publicystyka. Warszawa: Alfa, 1989, s. 29. ISBN 83-7001-296-5.
  23. Tadeusz Felsztyn: Druga strona Kozielska. W: Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Relacje, wspomnienia, publicystyka. Warszawa: Alfa, 1989, s. 33. ISBN 83-7001-296-5.
  24. Janusz Zawodny: Pamiętniki znalezione w Katyniu. Paryż: Editions Spotkania, 1989, s. 83, 104-106, 125, 136, 186. ISBN 2-86914-044-4.
  25. Barbara Stanisławczyk: Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości. Poznań: Dom Wydawniczy „Rebis”, 2011, s. 329. ISBN 978-83-7510-814-9.
  26. Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Warszawa 2000, s. 404.
  27. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 41 z 1921 roku, s. 1608.
  28. M.P. z 1927 r. nr 258, poz. 706 „za wyjątkowo owocną dla Państwa działalność na polu umocnienia państwowości polskiej na pograniczu”.
  29. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 27 z 29 listopada 1927 roku, s. 341.
  30. M.P. z 1931 r. nr 251, poz. 335 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  31. M.P. z 1939 r. nr 131, poz. 308 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
  32. Podlaski Oddział Straży Granicznej - Historia (pol.) [dostęp 2011-12-21]
  33. Monitor Polski, nr 85 z 16 listopada 2007, poz. 885
  34. Odsłonięcie w Ossowie popiersi gen. Andrzeja Błasika i abp. Mirona Chodakowskiego. blogpress.pl/, 18 sierpnia 2015. [dostęp 4 marca 2015].
  35. Piotr Czartoryski-Sziler. naszdziennik.pl/, 16 sierpnia 2015. [dostęp 4 marca 2015].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]