2 Dywizja Piechoty Legionów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
2 Dywizja Piechoty Legionów
1 Dywizja Piechoty Legionów
Historia
Państwo

 II Rzeczpospolita

Sformowanie

21 lutego 1919

Rozformowanie

29 września 1939

Nazwa wyróżniająca

Legionów

Tradycje
Kontynuacja

2 Brygada Zmechanizowana

Dowódcy
Pierwszy

gen. ppor. Bolesław Roja

Ostatni

płk dypl. Antoni Staich

Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
bitwa pod Mołodecznem (1–3 VII 1919)
bitwa pod Borysowem (VIII-X 1919)
bitwa pod Murową (19 i 28 V 1920)
bitwa pod Mińskiem (9-11 VII 1920)
bitwa nad Niemnem (20–26 IX 1920)
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja

Garnizon Kielce

Rodzaj sił zbrojnych

wojsko

Rodzaj wojsk

piechota

Podległość

Armia „Łódź”

2 Dywizja Piechoty Legionów (2 DP Leg.) - wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i walki[edytuj | edytuj kod]

Bitwa molodeczno 1919.png
Bitwa borysow 1919.png
Ofensywa 4lipca1920.png
Bitwa komarow 1920.png
Bitwa molodeczno 10 1920.png
Bitwa o granice 1920.png
2 DP Leg. w 1938

21 lutego 1919 roku w Jabłonnie-Zegrzu została sformowana 1 Dywizja Piechoty Legionów. Początkowo występowała w składzie trzech pułków. Po zmianie koncepcji organizacyjnej całości piechoty Wojska Polskiego uzupełniono ją czwartym pułkiem[potrzebny przypis]. 23 maja 1919 roku została przemianowana na 2 Dywizję Piechoty Legionów. W skład dywizji wchodziła II i IV Brygada Piechoty Legionów oraz II Brygada Artylerii Legionów[1]. Od 14 czerwca 1919 roku dla uniknięcia pomyłek przy określaniu 1 bądź 2 Dywizji Piechoty Legionów obok nazwy dywizji należało podawać, w nawiasie, nazwisko dowódcy np. 1 Dywizja Piechoty Legionów (gen. Śmigły)[2].

Dywizja w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

W okresie II RP dowództwo 2 DP Leg. stacjonowała w Kielcach[3]. W jej skład w 1923 wchodziły: 2., 3. i 4. pułki piechoty Legionów[4] oraz kompania telegraficzna 2 Dywizji Piechoty Legionów, która w 1937 została przeformowana w kompanię łączności 2 Dywizji Piechoty Legionów.

Obsada personalna w marcu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Ostatnia „pokojowa” obsada personalna dowództwa dywizji[5][a]:

Stanowisko Stopień, imię i nazwisko
dowódca dywizji płk Jan Surówka
I dowódca piechoty dywizyjnej płk dypl. Stefan Paweł Rowecki
szef sztabu ppłk dypl. Mieczysław Pęczkowski
I oficer sztabu kpt. dypl. Józef Henryk Schirmer
II oficer sztabu kpt. Kazimierz Godzisław i
komendant rejonu PW konnego mjr kaw. Lucjan Antoni Szymański
dowódca łączności mjr łączn. Stefan Prokop
oficer taborowy rtm. adm. Józef I Burzyński
oficer intendentury kpt. int. Witold Aleksander Broniewski

Dywizja w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

Od 2 września 1939 dywizja walczyła w składzie Armii „Łódź”
Bitwa warta 1939.png
Gory borowskie 1939.png
Obrona modlina 1939.png

W pierwszych dniach wojny 2 Dywizja Piechoty Legionów pod dowództwem płk. dypl. Jana Surówki znajdowała się w odwodzie Armii „Łódź” gen. Juliusza Rómmla.

1 września wyładowała się w rejonie Łaska i skoncentrowała oddziały pod Zelowem[7]. 2 września 2 Pułk Piechoty Legionów został skierowany do Bełchatowa. Był on pierwszą jednostką dywizji, która weszła do walki. Pułk walczył od 2 września przez trzy dni - razem z 7 batalionem ckm, batalionem marszowym 146 pp i oddziałem zwiadu z 2 DPLeg. - w walkach obronnych pod Borową Górą z niemiecką 4 DPanc. Pozostała część dywizji stała ciągle w odwodzie.

Od 4 września 4 pp Leg. bronił głównej pozycji obronnej pod Strońskiem nad Wartą i Zapolicami na skrzydle 10 DP, a 3 pp Leg. walczył pod lasem Murzynek i miejscowością Wygiełzów.

5 września dywizja kontratakowała niemiecką 17 DP, próbując odeprzeć ją za Wartę. 2 pp Leg., broniący Borowej Góry, pod wieczór wycofał się, a wkrótce cała dywizja dostała rozkaz odwrotu.

W walkach odwrotowych większa część oddziałów dywizji stoczyła 7 września ciężki bój pod Konstantynowem. Podczas przejścia przez Łódź, płk. Bronisław Laliczyński ze swoim 4 pp Leg. uratował z okrążenia 30 pp, który został odcięty przez Niemców w lasach w rejonie Łagiewnik.

8 września dywizja walczyła na południe od Głowna na pozycji nad rzeką Mrogą, gdzie nastąpiło ponowne połączenie dywizji z 2 pp Leg. W nocy z 8 na 9 września po ataku dywersantów niemieckich na sztab dywizji, pułkownik Surówka doznał załamania nerwowego. Wraz z szefem sztabu dywizji ppłk dypl. Mieczysławem Pęczkowskim i mjr. Prokopem wsiadł do samochodu i odjechał. 9 września dowództwo dywizji objął płk dypl. Antoni Staich. Wycofująca się dywizja dostała rozkaz do obrony nad Rawką.

10 września na rozkaz nowego dowódcy Armii „Łódź”, gen. Wiktora Thommée, 2 DPLeg. wraz z 28 DP i 30 DP miała przebijać się w kierunku na Warszawę. Po początkowych sukcesach w ciężkich walkach o Brwinów, Mszczonów i Błonie, a następnie Ołtarzew i Ożarów, dywizje zostały powstrzymane przez siły niemieckich XI i XVI Korpusów Pancernych. Walki 2 DPLeg. pod Ołtarzewem-Ożarowem, a szczególnie 2 pp Leg., opóźnił przemarsz sił niemieckich, które zdążały spod Warszawy w kierunku działań nad Bzurą. Niemcy pozostawili pod Warszawą tylko część swoich sił, co zmniejszyło ich aktywność w obleganiu stolicy.

W rezultacie 13 września zmieniono kierunek odwrotu na Modlin. Resztki dywizji jeszcze tego samego dnia w składzie zgrupowania gen. W. Thommée dotarły do Modlina, gdzie od 14 września broniły twierdzy na odcinku obronnym wokół Zakroczymia do jej kapitulacji 29 września. Wielu żołnierzy dywizji zostało zamordowanych przez Niemców już po ogłoszeniu rozejmu w dniu 28 września.

Organizacja wojenna dywizji w 1939[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna Kwatery Głównej w 1939[edytuj | edytuj kod]

  • dowódca - płk dypl. Jan Surówka (do 8 IX 1939)
  • dowódca piechoty dywizyjnej – płk dypl. Antoni Staich (od 8 IX 1939 dowódca dywizji)
  • dowódca artylerii dywizji – płk dypl. Henryk Romiszowski
  • dowódca saperów – mjr Franciszek Kostek
  • dowódca kawalerii dywizyjnej - mjr Stanisław Nakoniecznikoff-Klukowski
  • szef sztabu – ppłk dypl. Mieczysław Pęczkowski (do 8 IX 1939)
  • oficer operacyjny - kpt. dypl. Zygmunt Szydłowski (od 8 IX 1939 szef sztabu dywizji), kpt. Stefan Franciszek Krasnodębski (od 8 IX 1939)
  • dowódca łączności – mjr Stefan Prokop
  • kwatermistrz – kpt. dypl. Jan Ferdynand Ender
  • szef służby zdrowia - mjr lek. Józef Wiloch

Obsada personalna Dowództwa 2 DP Leg.[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy dywizji
Dowódcy piechoty dywizyjnej
 Osobny artykuł: Dowódca piechoty dywizyjnej.
Szefowie sztabu
 Osobny artykuł: Szef sztabu.
Kapelani

Żołnierze Dywizji (w tym OZ) – ofiary zbrodni katyńskiej[edytuj | edytuj kod]

Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej Muzeum Katyńskiego[22]

Nazwisko i imię stopień zawód miejsce pracy przed mobilizacją zamordowany
Słupecki Bogusław[23] kapitan żołnierz zawodowy Charków

Odtworzenie dywizji w ramach Armii Krajowej[edytuj | edytuj kod]

W wyniku akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych powstała w 1944 2 Dywizja Piechoty Legionów AK „Pogoń” pod dowództwem ppłk. Antoniego Żółkiewskiego ps. „Lin” (Okręg Radom-Kielce AK).

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 60 z 31 maja 1919 roku, poz. 1921.
  2. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 68 z 21 czerwca 1919 roku, poz. 2212.
  3. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 531.
  4. Almanach oficerski 1923 ↓, s. 40.
  5. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 530-531.
  6. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  7. Jurga 1975 ↓, s. 207.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 6.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 201.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 254.
  11. Depesza MSWojsk. do Dowództwa 2 Armii. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce. [dostęp 2019-08-16]..
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 107 z 10 października 1924 roku, s. 594.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 12 kwietnia 1926 roku, s. 112.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 306.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 300.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 sierpnia 1929 roku, s. 298.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 328.
  18. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 414.
  19. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 130.
  20. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 28 września 1933 roku, s. 195.
  21. Łuszczki W., Łuszczki A., Ksiądz mjr Franciszek Łuszczki, proboszcz w Lubeni w latach 1932-1955, Z dziejów i wspomnień mieszkańców Lubeni, Wyd. II, Strzyżów 2016.
  22. Księgi Cmentarne – biogramy oficerów.
  23. Księgi Cmentarne – wpis 7344.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]