2 Dywizja Piechoty Legionów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 2 Dywizji Piechoty Legionów. Zobacz też: 2 Dywizja Piechoty - inne dywizje piechoty o numerze 2.
2 Dywizja Piechoty Legionów
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 21 lutego 1919
Rozformowanie 29 września 1939
Nazwa wyróżniająca Legionów
Tradycje
Kontynuacja 2 Brygada Zmechanizowana
Dowódcy
Pierwszy gen. ppor. Bolesław Roja
Ostatni płk dypl. Antoni Staich
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Garnizon Kielce
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość Armia „Łódź”

2 Dywizja Piechoty Legionów (2 DP Leg.) - wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

2 Dywizja Piechoty Legionów w latach 1919-1939[edytuj | edytuj kod]

Bitwa komarow 1920.png
Bitwa o granice 1920.png

21 lutego 1919 roku w Jabłonnie-Zegrzu została sformowana 1 Dywizja Piechoty Legionów. Początkowo występowała w składzie trzech pułków. Po zmianie koncepcji organizacyjnej całości piechoty Wojska Polskiego uzupełniono ją czwartym pułkiem[potrzebny przypis]. 23 maja 1919 roku została przemianowana na 2 Dywizję Piechoty Legionów. W skład dywizji wchodziła II i IV Brygada Piechoty Legionów oraz II Brygada Artylerii Legionów[1]. Od 14 czerwca 1919 roku dla uniknięcia pomyłek przy określaniu 1 bądź 2 Dywizji Piechoty Legionów obok nazwy dywizji należało podawać, w nawiasie, nazwisko dowódcy np. 1 Dywizja Piechoty Legionów (gen. Śmigły)[2].

W okresie II RP dowództwo 2 DP Leg. stacjonowała w Kielcach[3]. W jej skład w 1923 wchodziły: 2., 3. i 4. pułki piechoty Legionów[4]

Obsada personalna Dowództwa 2 DP Leg.[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy dywizji
Dowódcy piechoty dywizyjnej
 Osobny artykuł: Dowódca piechoty dywizyjnej.
Szefowie sztabu
 Osobny artykuł: Szef sztabu.
  • kpt. SG Wiktor Wilhelm Czopp (1923)
  • ppłk SG Zygmunt Kuczyński (1924 - 12 IV 1926 → zastępca dowódcy 2 pp Leg.)
  • mjr SG Konrad Pokorny-Ruszczyc (od 12 IV 1926[8])
  • mjr dypl. Mieczysław Karol Dobrzański (1 IX 1929 - 23 X 1931 → dowódca 1 batalionu strzelców)
  • mjr dypl. Wacław Sosnkowski (X 1931[9] – X 1932 → DOK VI[10])
  • mjr / ppłk dypl. piech. Aleksander Franciszek Bieniecki (X 1932[10] – VI 1933 → zastępca dowódca 4 pp Leg.[11])
  • mjr dypl. piech. Władysław Czyrko (od VII 1933[12])
  • ppłk dypl. Mieczysław Pęczkowski (1937 - 8 IX 1939)
  • kpt. dypl. Zygmunt Szydłowski (8 - 29 IX 1939)
Kapelani
Obsada personalna w marcu 1939 roku

Ostatnia „pokojowa” obsada personalna dowództwa dywizji[14][a]:

  • dowódca dywizji – płk Jan Edward Surówka
  • I dowódca piechoty dywizyjnej – płk dypl. Stefan Paweł Rowecki
  • szef sztabu – ppłk dypl. Mieczysław Pęczkowski
  • I oficer sztabu – kpt. dypl. Józef Henryk Schirmer
  • II oficer sztabu – kpt. Kazimierz Godzisław Feliks Korzeniowski
  • komendant rejonu PW konnego – mjr kaw. Lucjan Antoni Szymański
  • dowódca łączności – mjr łączn. Stefan Prokop
  • oficer taborowy – rtm. adm. Józef I Burzyński
  • oficer intendentury – kpt. int. Witold Aleksander Broniewski

2 DP Leg. w wojnie obronnej 1939 r.[edytuj | edytuj kod]

Od 2 września 1939 dywizja walczyła w składzie Armii "Łódź"
Bitwa warta 1939.png
Gory borowskie 1939.png
Obrona modlina 1939.png

W pierwszych dniach wojny 2 Dywizja Piechoty Legionów pod dowództwem płk. dypl. Edwarda Dojana-Surówki znajdowała się w odwodzie Armii "Łódź" gen. Juliusza Rómmla.

1 września wyładowała się w rejonie Łaska i skoncentrowała oddziały pod Zelowem. 2 września 2 Pułk Piechoty Legionów został skierowany do Bełchatowa. Był on pierwszą jednostką dywizji, która weszła do walki. Pułk walczył od 2 września przez trzy dni - razem z 7 batalionem ckm, batalionem marszowym 146 pp i oddziałem zwiadu z 2 DPLeg. - w walkach obronnych pod Borową Górą z niemiecką 4 DPanc. Pozostała część dywizji stała ciągle w odwodzie.

Od 4 września 4 pp Leg. bronił głównej pozycji obronnej pod Strońskiem nad Wartą i Zapolicami na skrzydle 10 DP, a 3 pp Leg. walczył pod lasem Murzynek i miejscowością Wygiełzów.

5 września dywizja kontratakowała niemiecką 17 DP, próbując odeprzeć ją za Wartę. 2 pp Leg., broniący Borowej Góry, pod wieczór wycofał się, a wkrótce cała dywizja dostała rozkaz odwrotu.

W walkach odwrotowych większa część oddziałów dywizji stoczyła 7 września ciężki bój pod Konstantynowem. Podczas przejścia przez Łódź, płk. Bronisław Laliczyński ze swoim 4 pp Leg. uratował z okrążenia 30 pp, który został odcięty przez Niemców w lasach w rejonie Łagiewnik.

8 września dywizja walczyła na południe od Głowna na pozycji nad rzeką Mrogą, gdzie nastąpiło ponowne połączenie dywizji z 2 pp Leg. W nocy z 8 na 9 września po ataku dywersantów niemieckich na sztab dywizji, dowódca 2 DPLeg. płk dypl. Edward Dojan-Surówka doznał załamania nerwowego. Wraz z szefem sztabu dywizji ppłk dypl. Mieczysławem Pęczkowskim i mjr. Prokopem wsiadł do samochodu i odjechał. 9 września dowództwo dywizji objął płk dypl. Antoni Staich. Wycofująca się dywizja dostała rozkaz do obrony nad Rawką.

10 września na rozkaz nowego dowódcy Armii "Łódź", gen. Wiktora Thommée, 2 DPLeg. wraz z 28 DP i 30 DP miała przebijać się w kierunku na Warszawę. Po początkowych sukcesach w ciężkich walkach o Brwinów, Mszczonów i Błonie, a następnie Ołtarzew i Ożarów , dywizje zostały powstrzymane przez siły niemieckich XI i XVI Korpusów Pancernych. Walki 2 DPLeg. pod Ołtarzewem-Ożarowem, a szczególnie 2 pp Leg., opóźnił przemarsz sił niemieckich, które zdążały spod Warszawy w kierunku działań nad Bzurą. Niemcy pozostawili pod Warszawą tylko część swoich sił, co zmniejszyło ich aktywność w obleganiu stolicy.

W rezultacie 13 września zmieniono kierunek odwrotu na Modlin. Resztki dywizji jeszcze tego samego dnia w składzie zgrupowania gen. W. Thommée dotarły do Modlina, gdzie od 14 września broniły twierdzy na odcinku obronnym wokół Zakroczymia do jej kapitulacji 29 września. Wielu żołnierzy dywizji zostało zamordowanych przez Niemców już po ogłoszeniu rozejmu w dniu 28 września.

Organizacja wojenna podczas kampanii 1939[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna Kwatery Głównej[edytuj | edytuj kod]

  • dowódca - płk dypl. Edward Dojan-Surówka (do 8 IX 1939)
  • dowódca piechoty dywizyjnej – płk dypl. Antoni Wiktor Staich (od 8 IX 1939 dowódca dywizji)
  • dowódca artylerii dywizji – płk dypl. Henryk Romiszowski
  • dowódca saperów – mjr Franciszek Kostek
  • dowódca kawalerii dywizyjnej - mjr Stanisław Nakoniecznikoff-Klukowski
  • szef sztabu – ppłk dypl. Mieczysław Pęczkowski (do 8 IX 1939)
  • oficer operacyjny - kpt. dypl. Zygmunt Szydłowski (od 8 IX 1939 szef sztabu dywizji), kpt. Stefan Franciszek Krasnodębski (od 8 IX 1939)
  • dowódca łączności – mjr Stefan Prokop
  • kwatermistrz – kpt. dypl. Jan Ferdynand Ender
  • szef służby zdrowia - mjr lek. Józef Wiloch

Odtworzenie dywizji w ramach Armii Krajowej[edytuj | edytuj kod]

W wyniku akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych powstała w 1944 2 Dywizja Piechoty Legionów AK "Pogoń" pod dowództwem ppłk. Antoniego Żółkiewskiego ps. "Lin" (Okręg Radom-Kielce AK).

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 60 z 31 maja 1919 roku, poz. 1921.
  2. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 68 z 21 czerwca 1919 roku, poz. 2212.
  3. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 531.
  4. Almanach oficerski 1923 ↓, s. 40.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 6.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 201.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 254.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 16 z 12 kwietnia 1926 roku, s. 112.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 328.
  10. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 414.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 130.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 28 września 1933 roku, s. 195.
  13. Łuszczki W., Łuszczki A., Ksiądz mjr Franciszek Łuszczki, proboszcz w Lubeni w latach 1932-1955, Z dziejów i wspomnień mieszkańców Lubeni, Wyd. II, Strzyżów 2016.
  14. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 530-531.
  15. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]