Dowództwo Korpusu Ochrony Pogranicza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dowództwo Korpusu Ochrony Pogranicza – jednostka organizacyjna Korpusu Ochrony Pogranicza.
W 1924 roku dowództwo stacjonowało w Warszawie przy ulicy Nowy Świat 69[1], w 1934 roku przy ulicy Nowowiejskiej 39[2], a w 1938 roku przy ulicy Tytusa Chałbińskiego 3b[3].

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Skład dowództwa KOP w 1924[1][4]:

  • dowódca KOP (generał broni)
  • oficer ordynansowy (kapitan)
  • zastępca dowódcy - inspektor formacji konnych (generał dywizji)

Sztab

szef sztabu (pułkownik szt. gen.)
szef oddziału (podpułkownik szt. gen.)
szef oddziału (major szt. gen.)
trzej oficerowie broni (major)
trzej oficerowie broni (kapitan)

Służby

referent (major)
referent (kapitan)
dwaj oficerowie administracyjni
dwaj podoficerowie kancelaryjni

Kancelaria

  • kierownik kancelarii
personel kancelaryjny ( 10 podoficerów)

Ogółem etat przewidywał 24 oficerów[a] i 15 podoficerów.

Skład dowództwa KOP w 1939 [5]:

  • dowódca KOP
  • I zastępca dowódcy KOP
  • II zastępca dowódcy KOP
  • szef sztabu
    • sztab
    • oddziały:
      • oddział ogólno-organizacyjny
      • oddział operacyjno-mobilizacyjny
      • oddział wyszkolenia
      • oddział wychowania żołnierza i propagandy
      • oddział personalny
    • kwatera główna dowództwa
    • szefostwo łączności
  • szefowie służb z szefostwami służb
    • służba łączności
    • służba saperów
    • służba taborów i remontu
    • służba sanitarna
    • służba weterynarii
    • służba intendentury
    • służba uzbrojenia
    • służba budownictwa
  • szef wywiadu z szefostwem wywiadu
  • szef żandarmerii (dowódca dywizjonu żandarmerii KOP)
  • kierownik Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego z Urzędem WF i PW
  • dziekan katolicki KOP
  • doradca prawny

Zakres obowiązków osób funkcyjnych dowództwa[edytuj | edytuj kod]

Dowódca korpusu[6]:
podlegał pod względem dyscyplinarnym, personalnym i służbowym Generalnemu Inspektorowi Sił Zbrojnych. Wykonywał jego rozkazy w sprawach operacyjnych, wywiadu i kontrwywiadu. Zadania w imieniu Generalnego Inspektora SZ mógł też stawiać szef Sztabu Głównego. Ministrowi Spraw Wojskowych dowódca KOP podlegał w sprawach pokojowej organizacji i uzupełnień, w sprawach wojskowej administracji i zaopatrzenia, personalnych oficerów, podoficerów i szeregowców oraz w sprawach wyszkolenia podstawowego kadry. W sprawach pokojowej służby granicznej, budżetowych i funkcjonariuszy cywilnych podlegał Ministrowi Spraw Wewnętrznych.

Inspektor formacji konnych nadzór i opieka nad gotowością bojową podległych szwadronów[7][b]

II zastępca dowódcy korpusu[8]:
podlegał bezpośrednio dowódcy KOP. Do jego kompetencji należały sprawy mobilizacyjne, administracyjno-taktyczne, wyszkolenia, przysposobienia wojskowego i służby granicznej.

Szef sztabu korpusu[9]:
podlegał bezpośrednio dowódcy KOP. Był odpowiedzialny za całokształt prac sztabu. W imieniu dowódcy kierował całokształtem prac dowództwa KOP, ustalał plany pracy szefów biur dowództwa[c] i kontrolował ich wykonanie. Koordynował zakres i terminy kontroli jednostek KOP. Posiadał prawo nadrzędności w stosunku do szefów służb, wywiadu, żandarmerii, kierownika urzędu WF i PW, dziekana katolickiego oraz doradcy prawnego. Miał prawo wydawania rozkazów w imieniu dowódcy w zakresie przez dowódcę KOP ustalonym.

Szefowie służb korpusu[10]:
podlegali bezpośrednio dowódcy KOP (z wyjątkiem szefa łączności). Odpowiadali za przygotowanie mobilizacyjne służby, opracowanie etatów materiałowych, nadzór techniczno-administracyjny nad gospodarką materiałową danej służby, administrowanie specjalistami, zaopatrzenie jednostek i fachowe wyszkolenie.

Szef wywiadu[11]:
podlegał służbowo dowódcy KOP, a fachowo szefowi Oddziału II SG. Posiadał prawo kontroli służby granicznej, zabezpieczenia i zachowania tajemnicy wojskowej w KOP, prac mobilizacyjnych i systemu szyfrowego.

Szef żandarmerii[12]:
podlegał bezpośrednio dowódcy KOP. Funkcję tę pełnił dowódca dywizjonu żandarmerii KOP, który pod względem fachowym podlegał równocześnie dowódcy żandarmerii Ministerstwa Spraw Wojskowych, od którego otrzymywał rozkazy i któremu składał meldunki.

Doradca prawny[13]:
podlegał bezpośrednio dowódcy KOP, któremu przedstawiał sprawy karne nadesłane przez prokuratorów wojskowych. Przedstawiane wnioski konsultował z szefem sztabu. Informował szefa oddziału Ogólno Organizacyjnego o nagminnym występowaniu niektórych przestępstw. Udzielał opinii prawnych szefowi sztabu i szefom służb.

Komendant kwatery głównej[14]:
podlegał bezpośrednio szefowi sztabu. Posiadał uprawnienia dowódcy oddziału gospodarczego. Prowadził dokumentację administracyjną podoficerów i szeregowców przydzielonych do biur dowództwa. Zarządzał budynkami zajmowanymi przez KOP w Warszawie.

Obsada personalna Dowództwa KOP w latach 1924-1939[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy korpusu
Zastępcy dowódcy korpusu
Pomocnik dowódcy korpusu
Inspektor piechoty
  • płk piech. Stanisław Sobieszczak
Inspektorzy formacji konnych
  • gen. bryg. Józef Tokarzewski (X 1924 – 15 V 1926, jednocześnie zastępca dowódcy KOP)
  • płk Feliks Dziewicki (od 15 XI 1926)
Szefowie sztabu
Szefowie Oddziału Operacyjno-Wyszkoleniowego /Operacyjno-Mobilizacyjnego
  • mjr SG Wiktor Czarnocki (1924 – † 20 X 1925)
  • mjr SG Tadeusz Münnich (od 1 II 1926)
  • mjr dypl. piech. Stanisław II Gawroński (do IX 1939 → szef sztabu KOP))
Szef Oddziału Wyszkolenia
Szefowie Oddziału Ogólno Organizacyjnego
Szefowie budownictwa korpusu
  • ppłk sap. inż. Stanisław Jan Paszkowski (od I 1931)
Szefowie Intendentury
Referenci i szefowie sanitarni korpusu
  • ppłk lek. Stanisław Michałowski (14 X 1924 - 1930)
  • płk lek. Kazimierz Jerzy Miszewski (1930-1932)
  • ppłk / płk lek. dr med. Antoni Szwojnicki (1932-1934)
  • płk lek. dr med. Władysław Markiewicz-Dowbor (1934-1938)
  • płk dr Bronisław Fortunat Seweryn Stroński (1938-1939)
Referenci i szefowie służby weterynaryjnej
  • mjr lek. wet. Tytus Badowski (od 23 II 1925)
Referenci i szefowie służby łączności
  • mjr łącz. Zygmunt Grudziński (od 3 X 1924)
  • mjr łącz. Edward Gorczyński (od XII 1932[15])
Referenci i szefowie służby inżynieryjno-saperskiej
  • ppłk sap. inż. Zbigniew Klawe (od 4 X 1924)
Szefowie służby uzbrojenia
Doradcy prawni
  • mjr KS Mieczysław Godlewski (1924)
Referent oświatowy
  • kpt. Stanisław Falkiewicz (od 20 VIII 1925[16])

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W tym trzech oficerów administracyjnych → Organizacja KOP 1924 ↓, s. 4-5
  2. Istniało ponadto dwóch inspektorów formacji pieszych, których zadania były analogiczne jak inspektora formacji konnych. → Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 49
  3. Szefowie biur dowództwa KOP w rozumieniu instrukcji to szefowie oddziału: ogólno-organizacyjnego, operacyjno-mobilizacyjnego, wyszkolenia, wychowania żołnierza i propagandy, personalnego; szefowie: łączności saperów, taborów i remontu, sanitarny, weterynarii, intendentury, uzbrojenia, budownictwa, wywiadu, żandarmerii; kierownik urzędu WF i PW i komendant kwatery głównej. Nie byli szefami biur: inspektor środkowej grupy szwadronów, dziekan katolicki i doradca prawny. → Instrukcja L.2500/Tjn. Og.Org./39 ↓, s. 15
  4. Tadeusz August Ludwik Wallich, ppłk dypl., w KOP od 1930 roku. W trakcie służby w KOP m.in. na stanowisku szefa sztabu KOP. We wrześniu 1939 roku szef sztabu 38 DP rez. 16 września podczas walk z oddziałami niemieckimi na wschód od Tuczap dostał się do niewoli niemieckiej → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 756

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]