Stefan Kossecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stefan Kossecki
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 27 listopada 1889
Sawińce
Data i miejsce śmierci 1940
nieznane
Przebieg służby
Lata służby 19111940
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego Wojsko Polskie II RP
Jednostki 10 Pułk Piechoty
Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty
Szkoła Podchorążych dla Podoficerów
25 Dywizja Piechoty
18 Dywizja Piechoty
Stanowiska dowódca pułku piechoty
komendant szkoły
dowódca piechoty dywizyjnej
dowódca dywizji piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi Order Św. Jerzego (Imperium Rosyjskie)
Herb szlachecki Rawicz

Stefan Kossecki (ur. 27 listopada 1889 w Sawińcach k. Kamieńca Podolskiego, zm. 1940 ?) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj]

Dzieciństwo i młodość[edytuj]

Pochodził ze starej szlacheckiej rodziny Kosseckich herbu Rawicz (dawniej używana była nazwa Rawa), mieszkającej w majątku Sawińce koło Kamieńca Podolskiego. 12 stycznia 1890 został ochrzczony. W niektórych publikacjach bądź źródłach ta data traktowana jest błędnie jako data jego urodzenia.

W Szkole Agronomiczno-Technicznej w Kamieńcu Podolskim należał do tajnej organizacji młodzieżowej "Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej", następnie członek Związku Walki Czynnej.

Kierując się patriotycznymi pobudkami, po ukończeniu szkoły w Kamieńcu Podolskim w 1911 rozpoczął służbę w Armii Imperium Rosyjskiego. Służył w 13. Pułku Strzelców Pieszych, który podlegał wielkiemu księciu Mikołajowi Mikołajewiczowi. W 1912 zdał egzamin oficerski i otrzymał awans na pierwszy stopień oficerski – chorążego, po czym przeszedł do rezerwy.

Oficerem armii rosyjskiej był również jego brat porucznik Stanisław Kossecki[1].

I wojna światowa[edytuj]

Po wybuchu I wojny światowej walczył na stanowisku dowódcy kompanii, a następnie batalionu w 284. Węgrowskim Pułku Piechoty. 8 stycznia 1915 został ciężko ranny pod Kirlibabą podczas kampanii na Bukowinie, w wyniku czego stracił prawą rękę. Po rocznej rekonwalescencji w 1916 z własnej woli wrócił na front. Za waleczność otrzymał kolejne awanse – aż do stopnia sztabskapitana, oraz odznaczenia bojowe: m.in. Złoty Oręż Krzyża Św. Jerzego "Za Waleczność".

Po wybuchu rewolucji w Odessie wstąpił do 7. Pułku Strzelców Polskich. Zajmował się w nim pracą oświatową wśród zgłaszających się ochotników. Praca ta miała m.in. na celu wyeliminowanie elementów bolszewickich spośród osób zgłaszających się do służby w oddziałach polskich. Była więc to praca o charakterze oświatowo-kontrwywiadowczym. 16 września 1917 wstąpił do I Korpusu Polskiego w Rosji formowanego w rejonie Mińska i Bobrujska, dowodzonego przez gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego. W szeregach tego Korpusu walczył z bolszewikami. Za udział w bitwie pod Rohaczewem, w której dowodząc kompanią Legii Podchorążych odparł atak kilkunastokrotnie liczniejszych bolszewickich łotewskich pułków (szczególnie fanatycznych i odważnych), oraz udział w ataku na Żłobin i jego późniejszej obronie, w 1922 został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Po ultimatum Dowództwa Wojsk Niemieckich na Wschodzie doszło do demobilizacji Korpusu w 1918, żołnierze zaś zostali odesłani do kraju.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj]

1 listopada 1918 wstąpił do Wojska Polskiego w Warszawie, uczestniczył wówczas w organizowaniu Ministerstwa Spraw Wojskowych. W 1919 został skierowany do Szkoły Oficerskiej w Poznaniu, gdzie był instruktorem. W sierpniu 1920, kiedy ofensywa bolszewicka dotarła do Torunia, bronił przyczółka mostowego w rejonie Fordonu. W 1923, 1924 był nadetatowym oficerem 2 Pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoku[2][3]. W grudniu 1923 awansował ze stanowiska wykładowcy na dyrektora nauk Oficerskiej Szkoły dla Podoficerów w Bydgoszczy. Na tym stanowisku pozostawał do 3 listopada 1924, kiedy to rozpoczął studia w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. W trakcie przewrotu majowego był chory i leżał w szpitalu. W 1926 po ukończeniu WSWoj. uzyskał tytuł oficera Sztabu Generalnego, co pozwalało mu dowodzić jednostkami wojskowymi różnych typów. Marszałek Polski Józef Piłsudski skierował go wówczas na stanowisko II oficera sztabu Inspektoratu Armii w Toruniu, kierowanego przez gen. dyw. Leonarda Skierskiego. Z dniem 30 czerwca 1927 wyznaczony na stanowisko pełniącego obowiązki I oficera sztabu Inspektoratu Armii. Po odbyciu stażu sztabowego w 1928 został dowódcą 10 Pułku Piechoty w Łowiczu. Był nim do 1930.

W latach 1930–1931 był komendantem Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie, a w latach 1931–1934 – Szkoły Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy.

W 1931 poślubił Jadwigę z Zarembów herbu Zaremba Kossecką, wdowę po ordynacie machnowieckim Włodzimierzu Twardowskim, która była matką Zbigniewa i Marii Twardowskich. W 1936 urodził im się syn Józef Kossecki, późniejszy naukowiec i działacz opozycyjny, a następnie współpracownik Służby Bezpieczeństwa PRL[4] .

Zarządzeniem Prezydenta RP 2 listopada 1933 otrzymał Medal Niepodległości.

W 1934 Stefan Kossecki uczestniczył w ostatniej grze wojennej (manewrach) prowadzonej przez marsz. Józefa Piłsudskiego. Wraz z ówczesnym pułkownikiem Stanisławem Maczkiem został wtedy przez Marszałka wyróżniony. Wkrótce potem otrzymał awans, gdyż od 26 stycznia 1935 do lipca 1939 był dowódcą piechoty dywizyjnej 25 Dywizji Piechoty w Kaliszu. 20 sierpnia 1939 objął dowodzenie 18 Dywizji Piechoty w Łomży, ze składu SGO "Narew", którą dowodził także podczas kampanii wrześniowej.

II wojna światowa[edytuj]

W trakcie kampanii wrześniowej walczył m.in. w rejonie Zambrowa, gdzie odpierał przeważające siły XIX Korpusu Pancernego gen. Heinza Guderiana. Prowadząc osobiście natarcie swojej dywizji został ciężko ranny 5 pociskami podczas bitwy pod Andrzejewem 12 września, leczył się w szpitalu polowym w Łętownicy[5], w szpitalu w Zambrowie, a potem w Białymstoku[6]. Po wyjściu ze szpitala w Białymstoku w listopadzie 1939, chciał przekroczyć granicę i został w Brześciu nad Bugiem aresztowany przez NKWD[7].

Śmierć i upamiętnienie[edytuj]

Grób Jadwigi Kosseckiej – wdowy po generale Stefanie Kosseckim na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie

Początkowo (do 28 marca 1940) był więziony w Brześciu nad Bugiem, jego dalsze losy nie są w pełni znane. Według relacji pośredniego świadka został on zatopiony w Morzu Białym wraz z innymi jeńcami polskimi. Jego symboliczny grób znajduje się w mauzoleum 18 DP w Andrzejewie na ziemi łomżyńskiej.

W 1964 gen. Władysław Anders jako Wódz Naczelny w imieniu emigracyjnych władz RP, nadał pośmiertnie Stefanowi Kosseckiemu stopień generała brygady. Za udział w walkach we wrześniu 1939 w latach 70. został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Wojennego Virtuti Militari[8][9]. 9 listopada 2004 Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski wydał postanowienie o uznaniu pośmiertnego awansu na generała brygady.

5 kwietnia 1997 – 2. Pułkowi Zabezpieczenia Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych (Jednostka Wojskowa 3466) w Czerwonym Borze nadano imię gen. bryg. Stefana Kosseckiego. W 2000 jednostka ta została rozformowana.

Od 25 stycznia 2008 jedna z ulic w Zambrowie na osiedlu Północ II nosi nazwę ulicy Generała Stefana Kosseckiego. Nadana została ona Uchwałą Rady Miasta Zambrów nr 74/XV/07 z 18 grudnia 2007 [10]

15 sierpnia 2014, w 94. rocznicę bitwy warszawskiej, na Cmentarzu Poległych w Bitwie Warszawskiej w Ossowie została odsłonięta w Ossowie tablica upamiętniająca ośmiu dowódców polskich oddziałów uczestniczących w walkach, którzy w 1940 zostali ofiarami zbrodni katyńskiej; upamiętnieni zostali gen. dyw. Stanisław Haller, gen. dyw. Henryk Minkiewicz, gen. dyw. Leonard Skierski, gen. bryg. Bronisław Bohaterewicz, gen. bryg. Kazimierz Orlik-Łukoski, gen. bryg. Mieczysław Smorawiński, płk dypl. Stefan Kossecki, ppłk. Wilhelm Kasprzykiewicz[11][12].

Awanse[edytuj]

  • chorąży – 1912
  • podporucznik – 1916, ze starszeństwem 15 czerwca 1915
  • porucznik – 1917, ze starszeństwem 6 czerwca 1916
  • sztabskapitan – 1917, ze starszeństwem 17 grudnia 1916
  • major – 21 grudnia 1920, zweryfikowany ze starszeństwem 1 kwietnia 1920
  • podpułkownik – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem 15 sierpnia 1924 i lokatą 46
  • pułkownik – starszeństwo z 1 stycznia 1930
  • generał brygady – starszeństwo z 1 stycznia 1964 (pośmiertnie przez Naczelnego Wodza, 9 listopada 2004 przez władze w kraju)

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Walczył on w I wojnie światowej w armii rosyjskiej. Był członkiem POW. Pod koniec I wojny światowej pomagał tworzącym się polskim oddziałom w zdobyciu broni, pracował również w polskim wywiadzie wojskowym w Odessie. Został skierowany do polskiej misji wojskowej przy gen. Antonie Denikinie, walczącym z bolszewikami.
  2. Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923, s. 379.
  3. Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924, s. 328.
  4. Tomasik Paweł, Działalność TW „X”,” Rybak ” w świetle własnych doniesień, "Niezależna Gazeta Polska" nr.10, 3 października 2008
  5. Wówczas dowódca 20 Dywizji Zmotoryzowanej XIX Korpusu Pancernego Guderiana gen. Mauritz von Wiktorin osobiście złożył mu gratulacje za bitwę, zaś w rozkazie dla niemieckich żołnierzy postawił go jako wzór odważnego dowódcy.
  6. Niemiecki komendant Białegostoku w uznaniu odwagi, zostawiając Stafana Kosseckiego w tamtejszym szpitalu, uzyskał od zastępującego go sowieckiego komendanta wojskowego zobowiązanie, że da mu przepustkę do Generalnego Gubernatorstwa. Sowiecki komendant spełnił to zobowiązanie, ale NKWD nie honorowało przepustki i aresztowało Kosseckiego podczas przekraczania granicy, osadzając w więzieniu w Brześciu nad Bugiem. Informacje powyższe uzyskała Jadwiga Kossecka w czasie wojny od kapitana Hojflera (profesora historii, żonatego z Polką, interesującego się genealogią polskich rodów szlacheckich), niemieckiego ortskomendanta (komendanta garnizonu) Łańcuta, przyjaźnie nastawionego do Polaków. Skorzystał przy tym z pomocy gen. Metza, Austriaka, który kwaterował na zamku Potockich w Łańcucie.
  7. Dwukrotnie dostał od Rosjan propozycję opisania doświadczeń z walki 18 DP z oddziałami niemieckimi w czasie kampanii wrześniowej. Zgodził się, pod warunkiem pisemnej zgody na to polskich władz emigracyjnych. W ówczesnej sytuacji politycznej uzyskanie takiej zgody było niemożliwe, tym samym najprawdopodobniej przypieczętował swój dalszy los. Informacje o tym rodzina Kosseckich otrzymała po wojnie listownie od ppłk Władysława Chudego, współwięźnia, który się uratował i przebywał na Zachodzie, a potem opublikował swe wspomnienia w paryskich "Zeszytach Historycznych".
  8. Zbigniew Puchalski: Dzieje polskich znaków zaszczytnych. Warszawa: Wyd. Sejmowe, 2000, s. 196-209
  9. Na wniosek Komisji Historycznej 18 Dywizji Piechoty pod kierownictwem pułkownika Kazimierza Pluty-Czachowskiego w latach 70.
  10. Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego: uchwała o nadaniu nazwy ulicy i jej przebieg (pol.). bialystok.uw.gov.pl. [dostęp 2014-11-29].
  11. Odsłonięcie w Ossowie popiersi gen. Andrzeja Błasika i abp. Mirona Chodakowskiego. blogpress.pl/, 18 sierpnia 2015. [dostęp 4 marca 2015].
  12. Piotr Czartoryski-Sziler. naszdziennik.pl/, 16 sierpnia 2015. [dostęp 4 marca 2015].

Bibliografia[edytuj]

  • Archiwum domowe rodziny Kosseckich, a w nim: Karta Ewidencyjna, Teczki osobowe "Stefana Kosseckiego" z Archiwum MON oraz z Centralnego Archiwum Wojskowego.
  • M. Bartniczak, Od Andrzejewa do Pecynki 1939-1944, Wyd. KiW, Warszawa 1984.
  • W. Chudy, W sowieckim więzieniu w Brześciu nad Bugiem [w:] "Zeszyty Historyczne", nr 61, 1982, Paryż, s. 111-128.
  • N. Dueholm, Zaginiony oficer [w:] Opcja na prawo, nr 4 (40), kwiecień 2005. Patrz m.in. Natalia Dueholm – Zaginiony oficer (fragment)
  • T. Jurga, Obrona Polski 1939, Wyd. PAX, Warszawa 1990, ss. 866. (W tym: W. Strzałkowski, Życiorysy dowódców jednostek polskich w wojnie obronnej 1939 r.)
  • H. P. Kosk, Generalicja Polska, Popularny słownik biograficzny. t. I. A-Ł, Oficyna Wydawnicza AJAKS, Pruszków 1998, s. 248.
  • T. Kryska-Karski, S. Żurakowski, Generałowie Polski niepodległej, Wyd. II uzupełnione i poprawione, Editions Spotkania, Warszawa 1991.
  • J. Leskiewiczowa (red.) Ziemianie polscy XX wieku. Słownik biograficzny. Część 7, Wyd. DiG, Warszawa 2004.