Janusz Głowacki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Janusz Głowacki
Janusz Głowacki - czerwiec 2004 r. Warszawa
Janusz Głowacki - czerwiec 2004 r. Warszawa
Imiona i nazwisko Janusz Andrzej Głowacki
Data i miejsce urodzenia 13 września 1938, Poznań
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Gatunki proza, dramat
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Strona internetowa

Janusz Andrzej Głowacki (ur. 13 września 1938 w Poznaniu) – polski prozaik, dramaturg, scenarzysta, felietonista i eseista.

Biografia[edytuj]

Studiował aktorstwo w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie oraz historię i filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie ukończył polonistykę. Zadebiutował w roku 1960 w "Almanachu Młodych" opowiadaniem pod tytułem "Na plaży", w 1964 rozpoczął współpracę z czasopismem "Kultura", gdzie zwrócił na siebie uwagę jako autor błyskotliwych opowiadań i felietonów. Publikacje te złożyły się na zbiory "Wirówka nonsensu" (1968) i "Nowy taniec la-ba-da" (1970).

Na przełomie lat 60. i 70. rozpoczął aktywną działalność jako scenarzysta. W 1969 powstał film Andrzeja Wajdy "Polowanie na muchy", do którego Głowacki napisał scenariusz. Jednak prawdziwym sukcesem okazał się dopiero obraz stworzony we współpracy z Markiem Piwowskim pt. "Rejs". Pondato napisał scenariusze do filmów "Trzeba zabić tę miłość" (1972) Janusza Morgensterna, "Choinka strachu" (1982) Tomasza Lengrena, "Wałęsa. Człowiek z nadziei" (2013) Andrzeja Wajdy. Pisał dialogi do filmu "Jej portret" (1974) Mieczysława Waśkowskiego, wspólnie z Łukaszem Zadrzyńskim był scenarzystą "Billboardu" (1998).

Do 1981 publikował felietony w warszawskiej "Kulturze". Na kilka dni przed ogłoszeniem stanu wojennego, Głowacki wyjechał na premierę swojej sztuki "Kopciuch" w Royal Court Theatre w Londynie, po 13 grudnia 1981 zdecydował się pozostać za granicą. Osiadł w Stanach Zjednoczonych, gdzie rozwinął swoją twórczość dramatopisarską. Utworem, który zwrócił uwagę amerykańskich środowisk teatralnych była sztuka "Polowanie na karaluchy" (1986). Największym sukcesem dramaturgicznym okazała się "Antygona w Nowym Jorku" (1992), dramat z dużym powodzeniem wystawiany był w teatrach w USA i w Europie.

Jego twórczość była tłumaczona na wiele języków (angielski, chiński, czeski, estoński, francuski, hiszpański, koreański, niemiecki, rosyjski, ukraiński, serbski, słowacki, węgierski, turecki)[1]. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, a także amerykańskich zrzeszeń literackich: PEN Clubu, Stowarzyszenia Pisarzy Wschodnioamerykańskich oraz Stowarzyszenia Dramatopisarzy.

Życie prywatne[edytuj]

Jest synem pisarza Jerzego Głowackiego i Heleny Rudzkiej-Głowackiej (zm. 21 września 1991)[2], która pracowała jako redaktor literacki w wydawnictwie[3]. Był żonaty z dziennikarką i reżyserką Ewą Zadrzyńską[4], z którą ma córkę Zuzannę Głowacką, felietonistkę, byłą publicystkę The New York Times[5]. Obecnie jest związany z aktorką i pieśniarką Oleną Leonenko[6]. Był członkiem honorowego komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed przyspieszonymi wyborami prezydenckimi 2010[7] oraz przed wyborami prezydenckimi w Polsce w 2015 roku[8]. Od 1983 na stałe mieszka w Nowym Jorku.

Odznaczenia[edytuj]

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

  • 1982: The Guardian i The Times przyznały nagrodę Kopciuchowi za najlepszą sztukę roku
  • 1987: American Theatre Critics Association Award za Polowanie na karaluchy jako najznakomitszą sztukę współczesną
  • 1987: Joseph Kesselring Honorary Mention
  • 1987: John S. Guggenheim Award
  • 1987: Hollywood Drama League Critics Award
  • 1987: Time Magazine uznał Polowanie na karaluchy najlepszą z sztuk minionego roku
  • 1988: National Endowment for the Arts
  • 1993: Time Magazine uznał Antygonę w Nowym Jorku za jeden z dziesięciu najlepszych tekstów dramatycznych roku
  • 1994: Nagroda Fundacji Alfreda Jurzykowskiego[11]
  • 1997: Nagroda Le Baladin, Paryż
  • 1997: Nagroda Studentów Sorbony, Paryż
  • 1998: Nagroda Krytyków dla Antygony w Nowym Jorku wystawionej w Teatrze Proscenium w Paryżu - jako najlepszej sztuki sezonu zrealizowanej w małym teatrze
  • 1999: Tony Cox Award za scenariusz do filmu Hairdo na Nantucket Film Festival (USA)
  • 2001: Czwarta siostra wygrywa na Międzynarodowym Festiwal Teatralnym w Dubrowniku
  • 2002: Grand Prix, nagroda publiczności dla najlepszego dramaturga za Czwartą siostrę na II Festiwalu Dramaturgii Wsp. "Rzeczywistość przedstawiona"
  • 2002: nominacja do Nagrody Literackiej Nike za "Ostatniego ciecia"
  • 2003: Grand Prix Festiwalu Dwa Teatry za tekst sztuki "Czwarta siostra"
  • 2005: Śląski Wawrzyn Literacki za książkę "Z głowy", uznaną przez czytelników Biblioteki Śląskiej za najlepszą książkę 2004 roku
  • 2005: Nagroda Ministra Kultury w dziedzinie literatury
  • 2005: nominacja do Nagrody Literackiej Nike za "Z głowy"
  • 2011: Nagroda im. Czesława Miłosza przyznawana przez ambasadę USA w Polsce za wkład w porozumienie amerykańsko-polskie
  • 2011: Nagroda Literacka m.st. Warszawy - Tytuł Warszawskiego Twórcy
  • 2013: Nagroda Gustaw przyznana przez ZASP za twórczość dramaturgiczną oraz wkład w upowszechnianie polskiej kultury na świecie
  • 2013: Nagroda Specjalna Diament Trójki
  • 2013: Laureat Nagrody Prezydenta Miasta Gdańska "Neptuny"[12]
  • 2013: Jan Michalski Prize for Literature, finalista za Good Night, Dżerzi[13]

Publikacje[edytuj]

  • Wirówka nonsensu. Warszawa: PIW, 1968.
  • Nowy taniec la-ba-da i inne opowiadania, Warszawa: PIW, 1970.
  • W nocy gorzej widać, Warszawa: Czytelnik, 1972.
  • Cudzołóstwo ukarane, "Dialog", 1972.
  • Paradis, Warszawa: PIW, 1973.
  • Mecz, "Dialog" 1976.
  • Moc truchleje, Warszawa: Krąg, 1981.
  • Polowanie na karaluchy, "Dialog" 1990.
  • Fortynbras się upił, "Dialog" 1990.
  • Antygona w Nowym Jorku. "Dialog" 1992.
  • Ścieki, skrzeki, karaluchy. Utwory prawie wszystkie, Warszawa: BGW, 1996.
  • Czwarta siostra (wyst. 2000)
  • Ostatni cieć, Warszawa: Czytelnik, 2001 (nominacja do Nagrody Literackiej Nike 2002[14]).
  • Z głowy, Warszawa: Świat Książki, 2004 (Książka otrzymała laur Śląskiego Wawrzynu Literackiego za 2004[15] oraz była nominowana do Nagrody Literackiej Nike 2005[16]).
  • Jak być kochanym, Warszawa: Świat Książki, 2005.
  • Good night, Dżerzi, Warszawa: Świat Książki, 2010.
  • Sonia, która za dużo chciała. Wybór opowiadań, Warszawa: Świat Książki, 2011.
  • Przyszłem czyli jak pisałem scenariusz o Lechu Wałęsie dla Andrzeja Wajdy, Warszawa: Świat Książki, 2013.

Przypisy

  1. Janusz Głowacki / Instytut Książki, www.instytutksiazki.pl [dostęp 2016-08-17].
  2. Spis zmarłych. Nazwiska z zakresu Głow-Gn » Lista zmarłych «  www.nekrologi-baza.pl, www.nekrologi-baza.pl [dostęp 2016-08-17].
  3. Janusz Glowacki Biography (1938-), www.filmreference.com [dostęp 2016-08-17].
  4. Ewa Zadrzyńska - Emigra [dostęp 2016-08-17] (pol.).
  5. Córka wychodzi z domu. styl.pl.
  6. Magdalena Rigamonti, Olena Leonenko: Moje życie z Januszem Głowackim, "Newsweek", 21 lutego 2011.
  7. Komitet poparcia Bronisława Komorowskiego. onet.pl, 16 maja 2010. [dostęp 26 kwietnia 2014].
  8. Barbara Sowa: Kto wszedł do komitetu poparcia Komorowskiego, a kto z niego wypadł? Cała Lista. dziennik.pl, 2015-03-16. [dostęp 2015-03-21].
  9. 59 odznaczonych za zasługi dla wolności. prezydent.pl, 2014-06-05. [dostęp 2014-06-05].
  10. Warszawa. Wręczono złote medale "Gloria Artis". e-teatr.pl, 10 września 2005. [dostęp 21 czerwca 2011].
  11. Encyklopedia, Janusz Głowacki, Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2016-08-17].
  12. Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska "Neptuny" (pol.). Oficjalny serwis Miasta Gdańska; http://www.gdansk.pl.+[dostęp 2015-02-07].
  13. Edition 2013 | Fondation Jan Michalski, www.fondation-janmichalski.com [dostęp 2016-09-15].
  14. Nagroda Nike 2002. nike.org.pl. [dostęp 2015-08-20].
  15. Śląski wawrzyn literacki dla Janusza Głowackiego / Wydarzenia / Instytut Książki, www.instytutksiazki.pl, 26 września 2005 [dostęp 2016-03-06].
  16. Nagroda Nike 2005. nike.org.pl. [dostęp 2015-08-05].

Linki zewnętrzne[edytuj]