Karścino

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karścino
Farma wiatrowa
Farma wiatrowa
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat białogardzki
Gmina Karlino
Wysokość 37 m n.p.m.
Liczba ludności (2007) 372
Strefa numeracyjna (+48) 94
Kod pocztowy 78-230
Tablice rejestracyjne ZBI
SIMC 0307141
Położenie na mapie gminy Karlino
Mapa lokalizacyjna gminy Karlino
Karścino
Karścino
Położenie na mapie powiatu białogardzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu białogardzkiego
Karścino
Karścino
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Karścino
Karścino
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Karścino
Karścino
Ziemia54°03′13,35″N 15°47′38,90″E/54,053708 15,794139

Karścino (niem. Kerstin) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Karlino. W latach 1975-1998 wieś należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 163 mieszkańców.

Osada wchodząca w skład sołectwa: Chotyń

Geografia[edytuj]

Wieś leży ok. 7 km na północny zachód od Karlina, przy trasie byłej linii wąskotorowej Gościno - Karlino, obecnie przebudowanej na szlak rowerowy, który łączy owe miasta.

Toponimika nazwy[edytuj]

W dokumentach z 1227 r. występuje nazwa Karstino, Carstino; z lat 1779, 1780, 1804 – Kerstin. Nazwa pochodzi od nazwy osobowej Karsta.

Historia[edytuj]

Stara wieś słowiańska, wspomniana już w 1276 r. Przez wiele lat była własnością Kapituły Kołobrzeskiej. Na unowocześnienie majątku Karścino, Krukowo, i założenie folwarku Wietrzno, król Fryderyk II przyznał w latach 1773 – 1774 kwotę 4200 talarów rocznie (w zamian za to majątki obciążono daniną 84 talarów rocznie). Po śmierci landrata Ch. A. von Manteuffel dobra: Karścino, Skronie, Krukowo, Kędrzyno przypadły jedynemu synowi – ministrowi Ernstowi von Manteuffel (od 1719 r. wyniesiony do rangi hrabiego Rzeszy), a 14 września 1731 r. dobra zostały alodyfikowane (wolne od daniny). Jego następca odstąpił majątek swojemu zięciowi, podpułkownikowi Friedrichowi von der Goltz i jego żonie, hrabinie Henrietcie von Manteuffel. W 1764 r. majątek został sprzedany żonie rotmistrza Johanna von Gaudeckera, Sophii baronecie von Hertefeld. W 1804 r. właścicielem majątku był porucznik Otto von Gaudecker, w 1827 r. majątek Krukowo odziedziczył jego syn Karol von Gaudecker, a Karścino i Skronie w 1830 r. Jego rezydencja cały czas mieściła się w Karścinie. W 1939 r. ostatnim właścicielem Karścina był Herman von Gaudecker.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[1][2]:

  • kościół filialny pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej z połowy XVI wieku, przebudowany w 1830 i 1866 roku, nr rej. 371 z dnia 25 września 2008 r. Kościół filialny, rzymskokatolicki należący do parafii pw. św. Piotra i Pawła w Robuniu, dekanatu Gościno, diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, metropolii szczecińsko-kamieńskiej. Już w XIII wieku wybudowano we wsi kościół. Z protokołu wizytacyjnego superintendenta G. Keipera z dnia 11 sierpnia 1809 roku wiemy, że kościół był w bardzo złym stanie technicznym, dlatego władze rejencji pomorskiej ze Stargardu nakazały kościół i plebanię naprawić. Dokonano niewielkich, koniecznych napraw, po kilku latach stan kościoła był tak zły, że nie opłacało się go odbudować. W 1830 r. kościół, oprócz starej, drewnianej wieży całkowicie przebudowano, zachowując jego formę. Nowy obiekt zbudowano w stylu zbliżonym do neoromantycznego (z elementami eklektycznymi), jednonawowy, z kamieni polnych. Ponad 30 lat później, w 1866 r. starą wieżę rozebrano i zastąpiono ją nową, masywną, murowaną z cegły palonej. Według stanu z 1982 r. kościół jest orientowany z prezbiterium nie wyodrębnionym, zakończonym prosto. Od strony zachodniej znajduje się trzykondygnacyjna wieża zakończona wielobocznym ostrosłupem, pokryta łupkiem. Portal ostrosłupowy, profilowany. Okna zakończone łukiem półokrągłym. Strop płaski, drewniany z podbitką ornamentową. Chór muzyczny prosty, wsparty na 4 słupach, na nim nieczynne organy. Dach dwuspadowy, kryty dachówką. Kościół zbudowano przy drodze wewnętrznej, dochodzącej do zabudowań dworskich. Za nim usytuowano duży, owalny staw. Budowlę obsadzono kasztanowcami i lipami. Na obrzeżach parceli współcześnie nasadzono drzewa. Przy głównym wejściu jest drewniany krzyż misyjny oraz pomnik z murowanym cokołem, na którym stoi figura Matki Bożej. Za nią znajduje się nieczynny cmentarz. Do pojedynczych ruchomych dzieł sztuki należą: barokowy ołtarz główny z końca XVII wieku, barokowa, (neobarokowa) ambona z przełomu XVII/XVIII wieku, chrzcielnica z XVI wieku, osiem drewnianych, niezidentyfikowanych rzeźb postaci świętych, które znaleziono na strychu, epitafium pamięci Zofii Charlotty von Manteuffel, trzy pokrycia na ołtarz oraz ambona i chrzcielnica, ufundowane w 1886 r. przez żonę patrona von Gaudecker.
  • park pałacowy z XVIII wieku, o pow. ok. 5 ha (w tym 0,4 ha wód) został założony w drugiej połowie XVIII wieku, następnie przekształcony w XIX wieku na styl krajobrazowy z elementami romantycznymi. W kierunku kościoła wiedzie aleja kasztanowców. Za dworem w ozdobnych kwaterach posadzono świerki, buki czerwonolistne, zwisające jesiony, wzbogacono drzewostan o gatunki egzotyczne. Dużą cześć parku zajmowały trawniki, na których jako solitery posadzono malownicze drzewa lub niewielkie grupy jednogatunkowe np. graby. Duży staw przy wjeździe ogrodzono ozdobnym parkanem z bramkami. Przed pałacem utworzono gazony i ogrody ozdobne. Po II wojnie światowej układ parku i jego granice nie uległy zmianom. Wycięto żywotniki, dęby stożkowe, wejmutki, jedlice, lipy. Na skutek obniżenia poziomu wód gruntowych w parku wyschły stawy i starodrzewia

inne zabytki:

  • pałac klasycystyczny, murowany - główny budynek w parku pochodzi z początku XIX wieku. W centralnej części elewacji w tympanonie znajduje się kartusz herbowy. Budynek usytuowany osiowo w stosunku do parku, prowadzi do niego podjazd długości około 200 m od szosy. Przed pałacem znajduje się duży staw, resztki gazonów. Po II wojnie światowej budynek pełnił funkcję biura PGR i mieszkania. Budynki gospodarcze znajdują się we wschodniej części parku.

Przyroda[edytuj]

Przy bramie kościoła rośnie grab pospolity, który jest pomnikiem przyrody.

Gospodarka[edytuj]

W Karścinie znajduje się jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej, spółdzielnia mieszkaniowa, hydrofornia.

W roku 2007 i 2008 między Karścinem a miejscowością Mołtowo zbudowano elektrownię wiatrową.

Kultura i sport[edytuj]

We wsi znajduje się Szkoła Podstawowa im. Leona Kruczkowskiego, w której działa Klub Europejski.

Klub sportowy we wsi to "Derby" Karścino.

Jest tutaj również boisko sportowe i świetlica wiejska.

Komunikacja[edytuj]

W miejscowości jest przystanek komunikacji autobusowej[3].

Legendy[edytuj]

W Karścinie żył kiedyś chłop, który wiódł hulaszcze życie. Gdy przepił już cały majątek przyszedł do niego diabeł i powiedział, że może dać mu pieniądze. Po roku zjawił się znowu. Chłop miał mu postawić zadanie. Jeśli je spełni, chłop należał będzie do niego ciałem i duszą. Jeśli zaś diabeł zadania nie wykona, chłop będzie wolny i przez całe jego długie życie mógł będzie żądać od diabła tyle pieniędzy ile zechce. Gdy minął umówiony termin, przybył diabeł i wezwał chłopa, by zlecił mu jakieś zadanie. Ten przyniósł diabłu zniszczony podczas orki lemiesz i kazał go naprawić. Diabeł nie sprostał zadaniu, wziął umowę, podarł ją w strzępy, rzucił chłopu pod nogi i uciekł pozostawiając po sobie straszny smród.

Jak chłop chciał oszukać diabła
Pewien chłop z Karścina miał zubożałą gospodarkę i z biedy zawarł pakt z diabłem. Przez cały rok zły miał mu rzetelnie pomagać, za co miał dostać duszę chłopa. Diabeł przystał na taki układ i dotrzymał słowa. Gdy minął rok i zły chciał zabrać duszę człowieka do piekła, ten przyniósł mu wiązkę powróseł ze słomy, które pozostały po cięciu sieczki i powiedział, że on zrozumiał "sieczka", a nie "dusza". Diabeł bardzo rozzłościł się z tego powodu, ostatecznie dał się przekonać i sporządził nowy pakt z chłopem na podobnych warunkach. Gdy jednak po roku chłop przybył z podobnym wykrętem, zły odpowiedział: "Tym razem nie przyjmuję żadnych wyjaśnień" i odleciał z duszą chłopa[4].

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. zachodniopomorskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 25.3.13]. s. 2.
  2. „Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków”. Szczecin. 
  3. „Starostwo Powiatowe”. Białogard. 
  4. Historia. „UMiG”. Karlino. 

Bibliografia[edytuj]

  1. Strategia rozwoju miasta i gminy do 2015 r., Karlino, UMiG

Linki zewnętrzne[edytuj]